Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 92
Dossier 25
Jaar 1940
Stadsarchief

Concept-nota of ambtelijk schrijven (handgeschreven).

7 november 1940 (gebaseerd op de datering onderaan: 7-11-40).

Origineel

Concept-nota of ambtelijk schrijven (handgeschreven). 7 november 1940 (gebaseerd op de datering onderaan: 7-11-40). [Bovenaan enkele regels die grotendeels zijn doorgehaald en moeilijk leesbaar zijn, beginnend met:]
... weer normaal zal worden; ik adviseer
[doorgehaald:] deze plaatsen in te trekken, opdat zij aan anderen uitgegeven kunnen worden.

X [in de marge]
Hetzelfde geldt voor B. Kloos, die sedert 14 September 1939, dus reeds langer dan een jaar ondersteuning geniet; hij bezette plaatsen op Uilenburg en Dapperstraat met haring. Op deze markten kan men trouwens in den regel voor een vaste plaats in aanmerking komen. Ook in dit geval wordt dezerzijds geadviseerd de plaatsen in te trekken.

Op de in bijlage II van mijn brief dd. 2 Augustus jl. no. 171/3 M genoemde kooplieden had betrekking Uw brief dd. 7 September jl. no. 152 L.M. 1939, waarin U mededeelde geen bezwaar te hebben dat de plaatsen van de bedoelde kooplieden, behalve van J. Stibbe, werden ingetrokken. Hieraan is inmiddels gevolg gegeven. Ik merk hierbij nog op, dat J. Stibbe begin September jl. uit steun is gekomen, doch dat zijn plaats op 23 September d.o.v. [?] wegens wanbetaling werd ingetrokken.

7-11-40 [Handtekening/Paraaf: ayp.] De tekst is een ambtelijk advies over het beheer van marktplaatsen in Amsterdam kort na het begin van de Duitse bezetting. De kern van het document is de handhaving van regels omtrent het bezit van marktvergunningen. Er wordt geadviseerd om plaatsen in te trekken van personen die al lange tijd een steunuitkering ontvangen (zoals B. Kloos). De gedachte hierachter was dat marktplaatsen beschikbaar moesten blijven voor actieve kooplieden die niet afhankelijk waren van de armenzorg.

Tevens wordt gerapporteerd over de afwikkeling van eerdere gevallen, waarbij specifiek de naam J. Stibbe wordt genoemd. Hoewel hij niet langer "in de steun" zat, werd zijn vergunning alsnog ingetrokken vanwege wanbetaling (het niet betalen van marktgeld). Dit document dateert van 7 november 1940. Dit is een cruciale periode in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De vermelding van locaties zoals de Uilenburg (een van de kernbuurten van de Amsterdamse Jodenbuurt) en de Dapperstraat, in combinatie met de namen, wijst er zeer waarschijnlijk op dat dit document betrekking heeft op Joodse marktkooplieden.

In de herfst van 1940 begon de bezetter, vaak met medewerking van het Amsterdamse marktwezen, de economische basis van Joodse Amsterdammers systematisch te ondermijnen. Het intrekken van vergunningen onder het mom van "steun trekken" of "wanbetaling" was een methode om Joodse handelaren van de markt te verdrijven, nog voordat de formele segregatie (zoals het instellen van aparte Joodse markten in 1941) volledig was doorgevoerd. De ambtelijke toon maskeert de vaak schrijnende armoede van de betrokkenen.

Samenvatting

De tekst is een ambtelijk advies over het beheer van marktplaatsen in Amsterdam kort na het begin van de Duitse bezetting. De kern van het document is de handhaving van regels omtrent het bezit van marktvergunningen. Er wordt geadviseerd om plaatsen in te trekken van personen die al lange tijd een steunuitkering ontvangen (zoals B. Kloos). De gedachte hierachter was dat marktplaatsen beschikbaar moesten blijven voor actieve kooplieden die niet afhankelijk waren van de armenzorg.

Tevens wordt gerapporteerd over de afwikkeling van eerdere gevallen, waarbij specifiek de naam J. Stibbe wordt genoemd. Hoewel hij niet langer "in de steun" zat, werd zijn vergunning alsnog ingetrokken vanwege wanbetaling (het niet betalen van marktgeld).

Historische Context

Dit document dateert van 7 november 1940. Dit is een cruciale periode in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De vermelding van locaties zoals de Uilenburg (een van de kernbuurten van de Amsterdamse Jodenbuurt) en de Dapperstraat, in combinatie met de namen, wijst er zeer waarschijnlijk op dat dit document betrekking heeft op Joodse marktkooplieden.

In de herfst van 1940 begon de bezetter, vaak met medewerking van het Amsterdamse marktwezen, de economische basis van Joodse Amsterdammers systematisch te ondermijnen. Het intrekken van vergunningen onder het mom van "steun trekken" of "wanbetaling" was een methode om Joodse handelaren van de markt te verdrijven, nog voordat de formele segregatie (zoals het instellen van aparte Joodse markten in 1941) volledig was doorgevoerd. De ambtelijke toon maskeert de vaak schrijnende armoede van de betrokkenen.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2