Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 361
Dossier 23
Jaar 1940
Stadsarchief

Archiefdocument

Origineel

(Vanwege de omvang van de tabel zijn de hoofden en de legenda's getranscribeerd; de honderden individuele getallen in de matrix zijn in deze transcriptie samengevat in hun structurele context).

Koppen Horizontaal (Van plaats maken gebruik):
1. Alb. Cuyp. (f 1.50 + f 0.60)
2. Amstelveld
3. Bloemenmarkt
4. Dapperstr.
5. f Overtoomst. [waarschijnlijk Jan van Galen/Overtoomse markt]
6. ten Katestr. (1.50 + -.60)
7. Lindengrt.
8. Morsplein
9. Nieuwmarkt
10. Noordermarkt
11. Sumatrastr.
12. Uilenburg
13. Waterloopl. (1.50 + -.60)
14. Westertr.
15. Zwanenburgwal

Koppen Verticaal (Kooplieden van de markt...):
* Alb. Cuyp. f 1.50 + f 0.60
* Amstelveld (Geen ingeschreven)
* Bloemenmarkt
* Dapperstraat
* f Overtoomst.
* Ten Katestr. f 1.25 + -.60
* Lindengrt.
* Nieuwmarkt
* Noordermarkt (Geen ingeschreven)
* Sumatrastr. w.d. v. nl. f -.60.
* Uilenburg
* Waterloopl. f 1.25 + -.60.
* Westertr.
* Swanenburgwal

Onderschrift Midden (Legenda bij 3x3 rasters):
1 M ingeschr. M staat
2 M ingeschr. S staan
3 M ingeschr. V staat
4 V ingeschr. M staat
5 V ingeschr. S staan
6 V ingeschr. V staat
7 Totaal aantal plaatshouders
8 daarvan alleen op deze markt
9 op andere markten

Onderschrift Rechts (Legenda bij M/S/V status):
1. van de M a l. staat de M in W. [a l. = aan lijst; W = Werkelijkheid]
2. " " M " staat S in W
3. " " M " staat V in W
4. " " S " staat M in W
5. " " S " staat S in W
6. " " S " staat V in W
7. " " V " staat M in W
8. " " V " staat S in W
9. " " V " staat V in W Dit document is een zogenaamde herkomst-bestemmingsmatrix die door de Amsterdamse marktdienst werd gebruikt. Het doel was om inzicht te krijgen in de mobiliteit van marktkooplieden: waar zij officieel stonden ingeschreven (de rijen) versus de markten waar zij in de praktijk hun standplaats innamen (de kolommen).

  • M, S, V Categorieën: De letters staan vermoedelijk voor Man, Samenlevend/Echtpaar (of een specifieke vergunningsstatus zoals 'Standaard'), en Vrouw. De cijfers in de kleine 3x3 rasters (gemarkeerd met blauwe en rode kaders op de diagonalen) geven de interne verdeling van de hoofdmarkt weer.
  • Handhavingsinstrument: De tabel toont aan dat veel kooplieden op meerdere markten actief waren. Bijvoorbeeld: kooplieden die officieel bij de Westerstraat horen, zijn ook terug te vinden op de Dapperstraat en de Lindengracht.
  • Financiële gegevens: De vermelde prijzen (zoals f 1.50 + f 0.60) verwijzen naar het verschuldigde staangeld en eventuele extra precariobelasting of schoonmaakkosten. De vroege 20e eeuw was voor Amsterdam een periode van ingrijpende professionalisering van de markthandel. Markten zoals de Albert Cuyp (gevestigd 1905) en de Dappermarkt werden in deze tijd gereguleerd om de wildgroei aan straathandel in goede banen te leiden.

Een document als dit was essentieel voor de Marktpolitie en de gemeentelijke administratie om dubbele inschrijvingen te voorkomen en de bezettingsgraad van de verschillende marktterreinen te optimaliseren. Het geeft een uniek tijdsbeeld van de sociaal-economische dynamiek van de Amsterdamse volksbuurten (Jordaan, de Pijp, Kinkerbuurt) in die periode. De opmerking "Geen ingeschreven" bij de Noordermarkt en het Amstelveld kan erop duiden dat deze markten op dat moment een andere juridische status hadden of dat er een vrije inloop gold.

Samenvatting

Dit document is een zogenaamde herkomst-bestemmingsmatrix die door de Amsterdamse marktdienst werd gebruikt. Het doel was om inzicht te krijgen in de mobiliteit van marktkooplieden: waar zij officieel stonden ingeschreven (de rijen) versus de markten waar zij in de praktijk hun standplaats innamen (de kolommen).

  • M, S, V Categorieën: De letters staan vermoedelijk voor Man, Samenlevend/Echtpaar (of een specifieke vergunningsstatus zoals 'Standaard'), en Vrouw. De cijfers in de kleine 3x3 rasters (gemarkeerd met blauwe en rode kaders op de diagonalen) geven de interne verdeling van de hoofdmarkt weer.
  • Handhavingsinstrument: De tabel toont aan dat veel kooplieden op meerdere markten actief waren. Bijvoorbeeld: kooplieden die officieel bij de Westerstraat horen, zijn ook terug te vinden op de Dapperstraat en de Lindengracht.
  • Financiële gegevens: De vermelde prijzen (zoals f 1.50 + f 0.60) verwijzen naar het verschuldigde staangeld en eventuele extra precariobelasting of schoonmaakkosten.

Historische Context

De vroege 20e eeuw was voor Amsterdam een periode van ingrijpende professionalisering van de markthandel. Markten zoals de Albert Cuyp (gevestigd 1905) en de Dappermarkt werden in deze tijd gereguleerd om de wildgroei aan straathandel in goede banen te leiden.

Een document als dit was essentieel voor de Marktpolitie en de gemeentelijke administratie om dubbele inschrijvingen te voorkomen en de bezettingsgraad van de verschillende marktterreinen te optimaliseren. Het geeft een uniek tijdsbeeld van de sociaal-economische dynamiek van de Amsterdamse volksbuurten (Jordaan, de Pijp, Kinkerbuurt) in die periode. De opmerking "Geen ingeschreven" bij de Noordermarkt en het Amstelveld kan erop duiden dat deze markten op dat moment een andere juridische status hadden of dat er een vrije inloop gold.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2