Ambtsbrief / Memorandum 25 augustus 1939 Onbekend (vermoedelijk een afdelingshoofd van de gemeente, gezien de context waarschijnlijk Amsterdam) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. VP/HG. extra [stempel/paraf: Gezien 29/8 39 (handtekening)]

8A/86/2 M.

25 Augustus 1939.

Vervanging door vrouwelijke
vrijwilligers in oorlogstijd.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van de missive van Burgemeester en Wet-
houders d.d. 21 Juni jl. (No.698c Arb.1939) heb ik de eer U te
berichten, dat het contrôleerende personeel van het Marktwezen
(chefs-marktopzichter, marktopzichters, contrôleurs-marktop-
zichter en contrôleurs) bezwaarlijk door vrouwelijke vrijwilli-
gers kan worden vervangen.
Wel kan dit geschieden met onder de wapenen geroepen
administratief personeel van den dienst.
In geval van volledige mobilisatie zullen onder de wapenen
worden geroepen:
1 hoofdklerk;
1 klerk-kassier;
1 bureel-ambtenaar;
1 marktopzichter;
5 contrôleurs.
Hun vervanging door normaal betaalde arbeidskrachten zal,
naar schatting f 13.550,- per jaar kosten, waarvan f 3.050,-
ten laste van den dienst Marktwezen, f 9.000,- ten laste van
het bedrijf der Centrale Markt en f 1.500,- ten laste van de
Vischmarkt zullen komen. Dit document is een ambtelijke rapportage over de personele bezetting in oorlogstijd. De kernpunten zijn:
1. Onmogelijkheid van vrouwelijke vervanging: De schrijver stelt dat controlerend personeel van het Marktwezen (zoals marktopzichters) niet zomaar door vrouwelijke vrijwilligers vervangen kan worden. Dit duidt op de toenmalige opvattingen over fysieke eisen of autoriteit van deze specifieke functies.
2. Mobilisatie-impact: Er wordt een lijst gegeven van negen personeelsleden die bij een volledige mobilisatie onder de wapenen geroepen zullen worden.
3. Financiële raming: Het rapport begroot de kosten voor het aannemen van betaalde vervangers voor dit administratieve personeel op 13.550 gulden per jaar, verdeeld over drie verschillende markt-gerelateerde budgetposten. De datum van het document, 25 augustus 1939, is historisch zeer significant. Het is slechts een week voor de Duitse inval in Polen (1 september 1939) en zes dagen voor de algemene mobilisatie van het Nederlandse leger (28 augustus 1939). De spanning in Europa was op dat moment tot het breekpunt gestegen.

Nederlandse overheidsinstellingen waren in deze periode koortsachtig bezig met het opstellen van noodplannen. Het waarborgen van de voedselvoorziening ("Levensmiddelen") en het ordentelijk laten verlopen van markten (cruciaal voor de distributie) was een prioriteit. Het document illustreert de pragmatische voorbereidingen op een oorlogssituatie, waarbij de inzet van vrouwen als vrijwilligers wel werd overwogen, maar voor bepaalde handhavende taken nog als ongeschikt werd gezien. De genoemde "Centrale Markt" en "Vischmarkt" suggereren dat dit document afkomstig is uit de administratie van de gemeente Amsterdam.