Ambtelijk schrijven / Adviesnota. 10 december 1940. [Linkerbovenhoek, deels doorgehaald]
~~Lompenmarkt~~
~~Waterlooplein~~
~~kantoor marktmeester~~
~~Waterlooplein~~

[Rechterbovenhoek]
A’dam, 10/12 1940
W.h.M.

[Hoofdtekst]

Onder terugzending van de met Uw handbrief dd. 29 November jl. om spoedig advies ontvangen stukken no. 1079 L.M. 1940 heb ik de eer U het volgende te berichten.

Het op bladzijde 5 van den zich onder de onderhavige stukken bevindenden brief van ~~den~~ mijn ambtgenoot van de Publieke Werken dd. 23 September jl. no. 8590/Doss. 23938 S.O. aangegeven plan geeft ten aanzien van de lompenmarkt op het Waterlooplein een oplossing, welke, zoover ik kan nagaan, dezelfde is, als die, waarmede ik ~~in mijn brief dd. 1 Maart 1938 no. 30/14/2 M. vereenigde (welke brief ook Uw brief aan m/ambtgenoot v.d. Publieke Werken dd. 9 Maart 1938 no. 9/14/2 M. 1938 vergezelde).~~ mij thans kan vereenigen. Hiermee dan ook overigens meen ik uit den brief van mijn ambtgenoot van de P.W. dd. 20 November jl. no. 1-T [?] op den eventuelen bouw van een marktmeesterskantoortje heeft betrekking het rapport van den bedrijfseconomischen adviseur dd. 25 Augustus 1939 no. ~~579 L.M. 1939~~ 932/820 Fin ’39 / 579 L.M. 1939 met welk rapport ik mij met mijn brief dd. 20 September 1939 no. 30/28/8 M vereenigde.

~~Het~~ Momenteel worden door mijn dienst onderhandelingen gevoerd met de Burgerl. Instelling voor M.S. over het huren van een tweetal lokaaltjes, gelegen in de Nw. Amstelstraat op de hoek van het Waterlooplein.

Deze ~~lokaaltjes~~ gebouwtjes zijn echter in hun huidigen vorm absoluut ongeschikt om als marktmeesters kantoortje te worden gebruikt. Vooraf dient daartoe een uitgebreide verbouwing plaats te vinden. [In de kantlijn:] De Burgerl. Instelling voor M.S. kan deze verbouwing niet voor haar rekening doen uitvoeren omdat de noodige fondsen daarvoor ontbreken. Waar deze gebouwtjes bovendien zijn geplaatst op de Monumentenlijst, moet voor een verbouwing de goedkeuring worden gevraagd van de Commissie voor Monumentenzorg; hiermede zal geruimen tijd gemoeid zijn.

~~U~~ [?] 10133’40 Doss. 23938 S.O. te moeten opmaken, dat wel een crediet voor de gehele groep van werken, verbonden aan den zgn. binnenring, bij den Gemeenteraad zal worden aangevraagd, doch dat o.m. ~~de werken~~ die werkzaamheden, verbonden aan de lompenmarkt op het Waterlooplein vooralsnog niet tot uitvoering zullen worden gebracht. * Bestuurlijke context: Het document illustreert de stroperige bureaucratie rondom stadsvernieuwing in Amsterdam. Er wordt verwezen naar correspondentie die teruggaat tot 1938. Er is een voortdurende afstemming tussen verschillende diensten (Publieke Werken, Markten, Financiën en de Burgerlijke Instelling voor Maatschappelijke Steun).
* Vraagstuk: Men zoekt een fysieke plek voor de marktmeester van de 'lompenmarkt'. De beoogde locatie (hoek Nieuwe Amstelstraat / Waterlooplein) is bouwvallig en heeft een monumentale status, wat voor extra vertraging zorgt.
* Financiën: De tekst onderstreept een gebrek aan middelen bij de sociale instelling (M.S.) en de noodzaak voor een kredietbesluit door de Gemeenteraad. De verbouwing is gekoppeld aan het grotere project 'de binnenring'.
* Taalgebruik: Typisch formeel-ambtelijk Nederlands uit de eerste helft van de 20e eeuw ("onderhavige stukken", "heb ik de eer U te berichten", "waarmede ik mij vereenigde"). Dit document is gedateerd op 10 december 1940, zeven maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Opvallend is dat de ambtelijke molen lijkt door te draaien alsof er niets is gebeurd; er wordt met geen woord gerept over de oorlog of de bezetter.

De locatie, het Waterlooplein, was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. De 'lompenmarkt' was een vitale economische plek voor de Joodse bevolking. Kort na de datum van dit document (begin 1941) zouden de omstandigheden op en rond het Waterlooplein drastisch veranderen door de anti-Joodse maatregelen, de instelling van het getto en de Februaristaking. Het feit dat er in december 1940 nog serieus wordt gediscussieerd over de monumentale status van gebouwtjes op die hoek, toont de paradox van de "normale" bureaucratie in een abnormale tijd. De genoemde 'binnenring' verwijst naar de plannen voor een verkeersdoorbraak die decennia later (jaren '60/'70) de buurt rond de Nieuwe Amstelstraat onherkenbaar zou veranderen.