Getypte rapportage / ambtelijke nota (pagina 4). -4-

1e. het maken van een walmuur, aansluitend aan den vleugel van de voor de Valkenburgerstraat te bouwen overbrugging, met daarlangs een loswal, door een boomenrij van den rijweg afgescheiden;
2e. het aanleggen van een weg over het Markenplein en de Joden Houttuinen. Deze weg is bedoeld voor eenrichtingsverkeer in de richting van de Muiderstraat naar Valkenburgerstraat. De rijweg is daartoe op een breedte van 9 m. ontworpen, waarbij nog ruimte overblijft voor het parkeeren van voertuigen langs de bebouwing. De uitmonding van de Rapenburgerstraat op het Markenplein zal ten behoeve van de nieuwe verkeerssituatie moeten worden gewijzigd;
3e. het breeder maken van de brug over den Houtkoopersburgwal.

Zooals in den aanvang van het rapport reeds wer opgemerkt, is het plan, vergeleken bij den oorspronkelijken opzet, uitgebreid. Bovendien zijn, afgescheiden hiervan, ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, de kosten aanmerkelijk hooger geworden en het is zelfs vrijwel onmogelijk, op dit oogenblik een raming van kosten te maken, welke in de practijk juist zal blijken; voor materialen als ijzer, cement, hout, enz. zijn de prijzen voor de naaste toekomst slechts met grove benadering vast te stellen. Bovendien heeft de schaarschte van vliebare brandstof ten gevolge, dat het materiaaltransport aanzienlijk duurder is geworden. Een begrooting van het werk heeft dan ook slechts betrekkelijke waarde. Niettemin meen ik U de geschatte bedragen te moeten vermelden, onder aanteekening, dat deze zijn samengesteld op grond van de prijzen van 1 Mei jl., dus vóór den oorlog.

De kosten zijn gesplitst in die voor den binnenring zonder verbreeding van het Oostelijke deel ~~der~~ Joden Houttuinen (I) en die van laatstgenoemde verbreeding zelf (II).

Als samenvatting van de voorgaande uiteenzetting kan worden gesteld, dat de uitvoering der werkzaamheden voor het voltooien van den binnenring zal vorderen de navolgende werkzaamheden, met de daarachter vermelde kosten.

I. Sluitstuk Blauwbrug - Prins Hendrikkade.
Bestratingswerken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . $f$ 195.900,--
Riooleering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 45.250,--
Beplanting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 1.680,--
Bouw van twee bruggen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 167.000,--
Afscheiding lompenmarkt, slooping van het bestaande kantoor van den marktmeester en bouw van een nieuw kantoor van den marktmeester . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 13.700,--
Het opruimen van den ouden speeltuin en het inrichten van den nieuwen speeltuin in de Valkenburgerstraat . . . . . . . . . . . . . " 17.100,--
Het sloopen van de zuigelingenpolikliniek, de voormalige tandheelkundige kliniek en de perceelen in Lazarus- en Markensteeg en het op hoogte brengen van de vrijkomende terreinen, inclusief het afwerken van de in zicht komende gevels " 49.400,--
Werken en kosten van Diensten en Bedrijven, inclusief die van de Gemeente-Tram en Openbare Verlichting . . . . . . . . . " 150.435,--
----------
$f$ 640.465,--
==========

II. Omleidingsweg Muiderstraat - Markenplein - Valkenburgerstraat.
a. Bestratingswerken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . $f$ 21.620,--
b. Riooleering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 1.500,--
c. Beplanting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 160,--
d. Bruggen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 18.000,--
e. Sloopen van perceelen en bouwen walmuur . . . . . . . . . . . . " 19.000,--
f. Werken en kosten van Diensten en Bedrijven . . . . . . . . . . . " 5.180,--
----------
Totaal $f$ 65.460,--
==========

Zooals U bekend is, werd met het Werkfonds in beginsel overeenstemming verkregen omtrent de financiering van de sub I geneemde werken, zij het dan ook dat deze thans, enerzijds door de uitbreiding, welke daaraan is gegeven en anderzijds ten gevolge van het oploopen der prijzen, een belangrijk hooger bedrag vorderen, dan indertijd aan het Werkfonds opgegeven (thans $f$ 550.310,-- tegenover $f$ 244.850,-- vroeger opgegeven, beide bedragen zonder kosten van Diensten en Bedrijven). Door den Rijksdienst voor de Werkverruiming is, zooals U bekend, i onlangs medegedeeld, dat de indertijd voor nog te entameeren werken gedane toezeggingen niet zonder meer worden gehandhaafd en opnieuw zullen moeten worden verkregen, waarbij als richtsnoer wordt aangenomen, dat alleen voor arbeidsintensieve werken nog goedkeuring zal worden verleend.

De uit het hierbij overgelegde plan voortvloeiende werken zijn echter op enkele weinig beteekenende uitzonderingen na geenszins arbeidsintensief terwijl bovendien zeer te betwijfelen valt, of de benoodigde materialen beschikbaar zullen kunnen worden gesteld.

Onder deze omstandigheden meen ik aan het oordeel van B. en W. te moeten Dit document betreft een gedetailleerde begroting en technische toelichting voor de aanleg van infrastructuur in Amsterdam, specifiek het sluitstuk van de zogenaamde 'Binnenring'. De tekst beschrijft:
* Technische ingrepen: Aanleg van een walmuur, een nieuwe weg voor eenrichtingsverkeer over het Markenplein en de Joden Houttuinen, en de verbreding van bruggen.
* Sloopwerkzaamheden: Diverse panden en instellingen (o.a. een zuigelingenpolikliniek en de tandheelkundige kliniek) moeten wijken voor de nieuwe verkeersstroom.
* Financiële problematiek: De auteur wijst op de enorme stijging van de kosten door de "oorlogsomstandigheden". Prijzen voor bouwmaterialen (ijzer, cement, hout) en transport (brandstofschaarste) zijn onvoorspelbaar geworden.
* Beleidsmatige verschuiving: Er is een conflict met de Rijksdienst voor de Werkverruiming. Waar voorheen financiering werd toegezegd, stelt het Rijk nu de eis dat projecten "arbeidsintensief" moeten zijn om voor subsidie in aanmerking te komen. De auteur concludeert dat dit project daar nauwelijks aan voldoet. Het document dateert uit de eerste jaren van de Duitse bezetting van Nederland. De verwijzing naar prijzen van "vóór den oorlog" (1 mei) suggereert een verslaglegging kort na de inval of in de periode dat de economische gevolgen van de bezetting (schaarste en inflatie) pijnlijk merkbaar werden.

De genoemde locaties — Markenplein, Joden Houttuinen, Rapenburgerstraat — bevinden zich in het hart van de oude Joodse buurt van Amsterdam. Hoewel het document zich presenteert als een puur verkeerstechnisch plan voor de 'Binnenring', vonden deze herontwikkelingen plaats in een periode waarin de bezetter en de collaborerende gemeente grote delen van deze buurt saneerden of herstructureerden, wat onlosmakelijk verbonden was met de tragedie die zich in deze wijk afspeelde. De "lompenmarkt" die genoemd wordt, is de beroemde markt op het Waterlooplein/Valkenburgerstraat. De genoemde "B. en W." staat voor Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.