Getypt rapport (pagina 4). -4-

1e het maken van een walmuur, aansluitend aan den vleugel van de voor de Valkenburgerstraat te bouwen overbrugging, met daarlangs een loswal, door een boomenrij van den rijweg afgescheiden;
2e het aanleggen van een weg over het Markenplein en de Joden Houttuinen. Deze weg is bedoeld voor eenrichtingsverkeer in de richting van de Muiderstraat naar Valkenburgerstraat. De rijweg is daartoe op een breedte van 9 m. ontworpen, waarbij nog ruimte overblijft voor het parkeeren van voertuigen langs de bebouwing. De uitmonding van de Rapenburgerstraat op het Markenplein zal ten behoeve van de nieuwe verkeerssituatie moeten worden gewijzigd;
3e het breeder maken van de brug over den Houtkoopersburgwal.

Zooals in den aanvang van het rapport reeds wer opgemerkt, is het plan, vergeleken bij den oorspronkelijken opzet, uitgebreid. Bovendien zijn, afgescheiden hiervan, ten gevolge van de oorlogsomstandigheden, de kosten aanmerkelijk hooger geworden en het is zelfs vrijwel onmogelijk, op dit oogenblik een raming van kosten te maken, welke in de practijk juist zal blijken; voor materialen als ijzer, cement, hout, enz. zijn de prijzen voor de naaste toekomst slechts met grove benadering vast te stellen. Bovendien heeft de schaarschte van vliebare brandstof ten gevolge, dat het materiaaltransport aanzienlijk duurder is geworden. Een begrooting van het werk heeft dan ook slechts betrekkelijke waarde. Niettemin meen ik U de geschatte bedragen te moeten vermelden, onder aanteekening, dat deze zijn samengesteld op grond van de prijzen van 1 Mei jl., dus vóór den oorlog.

De kosten zijn gesplitst in die voor den binnenring zonder verbreeding van het Oostelijke deel der Joden Houttuinen (I) en die van laatstgenoemde verbreeding zelf (II).

Als samenvatting van de voorgaande uiteenzetting kan worden gesteld, dat de uitvoering der werkzaamheden voor het voltooien van den binnenring zal vorderen de navolgende werkzaamheden, met de daarachter vermelde kosten.

I. Sluitstuk Blauwbrug - Prins Hendrikkade.
Bestratingswerken ................................................................. ƒ 195.900,—
Riooleering ............................................................................ „ 45.250,—
Beplanting ............................................................................ „ 1.680,—
Bouw van twee bruggen ........................................................ „ 167.000,—
Afscheiding lompenmarkt, slooping van het bestaande kantoor van den marktmeester en bouw van een nieuw kantoor van den marktmeester ........................................................................ „ 13.700,—
Het opruimen van den ouden speeltuin en het inrichten van den nieuwen speeltuin in de Valkenburgerstraat .......................... „ 17.100,—
Het sloopen van de zuigelingenpolikliniek, de voormalige tandheelkundige kliniek en de perceelen in Lazarus- en Markensteeg en het op hoogte brengen van de vrijkomende terreinen, inclusief het afwerken van de in zicht komende gevels „ 49.400,—
Werken en kosten van Diensten en Bedrijven, inclusief die van de Gemeente-Tram en Openbare Verlichting ................... „ 150.435,—

ƒ 640.465,—

II. Omleidingsweg Muiderstraat - Markenplein - Valkenburgerstraat.
a. Bestratingswerken ............................................................ ƒ 21.620,—
b. Riooleering ........................................................................ „ 1.500,—
c. Beplanting ........................................................................ „ 160,—
d. Bruggen ............................................................................ „ 18.000,—
e. Sloopen van perceelen en bouwen walmuur ........................ „ 19.000,—
f. Werken en kosten van Diensten en Bedrijven ...................... „ 5.180,—

Totaal ƒ 65.460,—

Zooals U bekend is, werd met het Werkfonds in beginsel overeenstemming verkregen omtrent de financiering van de sub I genoemde werken, zij het dan ook dat deze thans, eenerzijds door de uitbreiding, welke daaraan is gegeven en anderzijds ten gevolge van het oploopen der prijzen, een belangrijk hooger bedrag vorderen, dan indertijd aan het Werkfonds opgegeven (thans ƒ 550.310,— tegenover ƒ 244.850,— vroeger opgegeven, beide bedragen zonder kosten van Diensten en Bedrijven). Door den Rijksdienst voor de Werkverruiming is, zooals U bekend, indertijd voor nog te entameeren werken gedane toezeggingen niet zonder meer worden gehandhaafd en opnieuw zullen moeten worden verkregen, waarbij als richtsnoer wordt aangenomen, dat alleen voor arbeidsintensieve werken nog goedkeuring zal worden verleend.

De uit het hierbij overgelegde plan voortvloeiende werken zijn echter op enkele weinig beteekenende uitzonderingen na geenszins arbeidsintensief terwijl bovendien zeer te betwijfelen valt, of de benoodigde materialen beschikbaar zullen kunnen worden gesteld.

Onder deze omstandigheden meen ik aan het oordeel van B. en W. te moe* Dit document is een ambtelijk verslag over grootschalige stadsvernieuwing en verkeersinfrastructuur in de omgeving van de Amsterdamse Jodenbuurt. De tekst belicht de overgang van vooroorlogse planning naar de harde realiteit van de Duitse bezetting.

• Verkeersplannen: Er wordt gesproken over de "binnenring", een belangrijk verkeersproject om de stad bereikbaar te houden. Dit omvat de as Blauwbrug - Prins Hendrikkade en de ontsluiting van de Valkenburgerstraat.
• Economische impact van de oorlog: De schrijver benadrukt de enorme inflatie en schaarste. Prijzen voor bouwmaterialen (ijzer, cement, hout) en transport (brandstoftekort) zijn onvoorspelbaar geworden. De begroting is gebaseerd op de prijzen van 1 mei 1940 (vlak voor de Duitse inval), maar de werkelijke kosten liggen inmiddels veel hoger.
• Sloop en Herinrichting: Het document is een stille getuige van de fysieke verandering van de stad. Er wordt gesproken over het slopen van een zuigelingenpolikliniek, een tandheelkundige kliniek en huizen in de Lazarus- en Markensteeg (die later volledig zouden verdwijnen). Ook de "lompenmarkt" wordt genoemd.
• Financiering en Werkverschaffing: De verwijzing naar de "Rijksdienst voor de Werkverruiming" en het "Werkfonds" duidt op de pogingen van de overheid om werkloosheid te bestrijden. Echter, de nieuwe eis dat projecten "arbeidsintensief" moeten zijn om subsidie te krijgen, vormt een probleem voor deze technische infrastructuurwerken. Het document bevindt zich in de historische context van de Tweede Wereldoorlog en de stedelijke ontwikkeling van Amsterdam. De genoemde locaties (Markenplein, Joden Houttuinen) vormden het hart van de Joodse buurt. Terwijl dit rapport zich richt op technische en financiële aspecten van wegenbouw, vond ondertussen de vervolging van de Joodse bewoners plaats. Veel van de gebouwen die hier voor "verkeersverbetering" werden genomineerd voor sloop, stonden in buurten die door de bezetting en de deportaties zwaar getroffen werden. De naoorlogse voltooiing van deze plannen zou uiteindelijk leiden tot de enorme schaalvergroting in de jaren '60 en '70 (zoals de aanleg van de IJ-tunnelweg), waarbij grote delen van de oude structuur definitief verloren gingen.