Doorslag van een ambtelijke kennisgeving/afwijzingsbrief. 6 augustus 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen van de gemeente Amsterdam). 14 ex [in rood potlood]

6 Augustus 1940.

Naar aanleiding van een door U ingediend desbetreffend verzoek bericht ik U, dat voor het verkrijgen van een vaste plaats op een der markten hier ter stede, krachtens Reglement, de Nederlandsche nationaliteit wordt vereischt. Op dit voorschrift kunnen thans geen uitzonderingen worden gemaakt. Aangezien U niet aan het bovenbedoelde vereischte voldoet, moet Uw verzoek van de hand worden gewezen.

De Directeur,

Gezonden aan:
No. 31/25/2 M J. Goldstein Postbus 597
No. 31/15/3 M R. L. Cornelissen Recht Boomssloot 86
No. 30/37/2 M S. Pakter Jr. Nieuwe Keizersgracht 66 hs
No. 30/35/3 M B. Neumann Nieuwe Keizersgracht 69 hs
No. 28/19/2 M A. H. Harf Holendrechtstraat 41 III
No. 25/119/2 M A. Arian Rapenburgerstraat 91 II
No. 25/97/2 M H. Frank Eemsstraat 50 I
No. 25/47/2 M P. Heymann Albert Cuypstraat 225 hs
No. 25/43/2 M E. Sussenwein Holendrechtstraat 17
No. 25/37/2 M I. Cohen Nieuwe Achtergracht 55 III
No. 25/32/2 M Mevr. Weserman Stadionweg 249
No. 20/26/2 M J. H. Pakter Pl. Doklaan 6
No. 20/25/2 M J. Bresler Manegestraat 6
No. 20/14/2 M K. Stein Vechtstraat 53
No. 20/10/2 M A. Levy Burcht 2 ZAANDAM
No. 20/10/2 M J. Levy Beethovenstraat 3 De kern van dit document is de bureaucratische uitsluiting van een specifieke groep burgers van het economische leven in Amsterdam, kort na het begin van de Duitse bezetting. De brief hanteert een strikte interpretatie van de nationaliteitseis voor marktkooplieden. Hoewel de eis van de Nederlandse nationaliteit al bestond in marktreglementen, werd er voor de bezetting vaak soepeler mee omgegaan of werden er ontheffingen verleend. In augustus 1940 wordt hier expliciet vermeld dat "geen uitzonderingen worden gemaakt".

Opvallend is de lijst met namen. Veel van de geadresseerden hebben namen die duiden op een Joodse achtergrond (o.a. Goldstein, Pakter, Cohen, Levy, Stein). Veel van hen waren waarschijnlijk Joodse vluchtelingen uit Duitsland of Oost-Europa die niet (of nog niet) over de Nederlandse nationaliteit beschikten. Door de regels plotseling onverbiddelijk te handhaven, werden zij direct in hun levensonderhoud getroffen. Dit document past in de vroege fase van de anti-Joodse maatregelen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Hoewel de grote deportaties pas later begonnen, startte de bezetter (en de meewerkende Nederlandse bureaucratie) direct in 1940 met het economisch isoleren van Joden.

Markten zoals het Waterlooplein en de Albert Cuyp waren vitale plekken voor Joodse handelaren. Door vluchtelingen zonder Nederlandse nationaliteit hun vergunning te weigeren, werd een eerste stap gezet in het "ontjoodsen" van de handel. De adressen op de lijst (zoals de Nieuwe Keizersgracht, Rapenburgerstraat en de Rivierenbuurt) bevestigen dat de maatregel zich concentreerde op wijken met een grote Joodse populatie. Dit type documentatie is cruciaal voor het begrijpen van de 'legale' weg die werd bewandeld om de Joodse gemeenschap stap voor stap te marginaliseren.