Brief (handgeschreven) 11 september 1940 R. van Emden Directeur van het Marktwezen, Amsterdam No 31/42/M. 1940 n/9 [stempel]

Amsterdam, 11 Sept. 1940.

Den Weled. Heer Directeur van het Marktwezen
Alhier.

Weled. Heer!

Ondergeteekende deelt UEd. hierdoor mede, dat hem de vergunning voor den verkoop van textielgoederen niet verleend is, om rede hij als militair geen basisjaar kon opgeven.
Ik bedank UEd. voor de verleende voorkeur-kaart no: 300 en daarna van legitimatiekaart no: 574 voor de weekmarkt op Uilenburg; tevens voor de voorkeurkaart no: 653 der dag-markt Albert Cuijpstraat; het is mij nu onmogelijk deze te benutten en verzoek ik UEd. beleefd hierover te beschikken.

Inmiddels verblijf ik met de meeste Hoogachting
UEd. Dw. Dienaar
R. v. Emden

P.S! Mijn adres is:
p.A. van Emden.
Vechtstraat 75 huis. * Onderwerp: Het retourneren van marktvergunningen en voorkeursrechten.
* Kern van het probleem: De afzender, R. van Emden, heeft geen vergunning gekregen om in textiel te handelen. De officiële reden hiervoor is dat hij geen "basisjaar" (een referentiejaar van bedrijfsactiviteit) kon opgeven, omdat hij op dat moment als militair in dienst was (waarschijnlijk vanwege de mobilisatie in 1939-1940).
* Gevolg: Zonder de textielvergunning kan hij geen gebruik maken van zijn vaste standplaatsen op de markt op Uilenburg en de Albert Cuijpstraat. Hij stelt de voorkeurskaarten en legitimatiebewijzen daarom weer ter beschikking aan de gemeente.
* Taalgebruik: Formeel en beleefd ("Weled. Heer", "UEd. Dw. Dienaar"), gebruikmakend van de toen geldende spelling (ondergeteekende, rede). De brief is geschreven in september 1940, vier maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de bureaucratie rondom handel en markten te veranderen.

1. Militaire dienst: Veel Nederlandse mannen waren gemobiliseerd tot de capitulatie in mei 1940. Dit zorgde voor gaten in hun professionele geschiedenis, wat hier een administratief obstakel vormt bij het aanvragen van nieuwe vergunningen.
2. Markten in Amsterdam: De genoemde markten zijn iconisch voor Amsterdam. De markt op Uilenburg lag in het hart van de oude Joodse buurt; de Albert Cuijpmarkt was (en is) de grootste dagmarkt. De naam "Van Emden" is een veelvoorkomende Joodse naam in Amsterdam. Hoewel de brief een puur administratieve reden opgeeft (het ontbreken van een basisjaar door militaire dienst), vonden in deze periode de eerste uitsluitingsmechanismen tegen Joodse ondernemers plaats via aangescherpte vergunningsstelsels.
3. Bureaucratie: De brief illustreert hoe marktkooplieden afhankelijk waren van het "Marktwezen" voor hun broodwinning en hoe strikt de regels rondom standplaatsen en vergunningen werden gehandhaafd.