Strooibiljet / Oproep tot donatie. Circa oktober 1941 (gebaseerd op het drukkerskenmerk "10-41" linksonder en de genoemde startdatum van 1 november). STICHTING „WINTERHULP NEDERLAND”
STEDELIJK BUREAU AMSTERDAM - ROKIN 109-111
TELEFOON : 40366 - 33708 - 32743 — GEMEENTEGIRO W 7777 — POSTGIRO 398400
BANKIERS: ROTTERDAMSCHE BANKVEREENIGING N.V., AMSTERDAM

OPROEP AAN WERKEND
NEDERLAND!

WERKERS VAN NEDERLAND,

Nu wij ons, met goedkeuring en welwillende medewerking van den Burgemeester en de Wethouders, wederom tot U wenden, willen wij in de eerste plaats allen, die den vorigen winter gehoor gaven aan onzen oproep tot werkend Nederland, daarvoor hartelijk dank zeggen. Vele landgenooten konden wij dank zij Uw medewerking helpen, met veel vreugde zijn in hun gezinnen Uw bijdragen ontvangen. Dagelijks komen wij in gezinnen waar de diepste armoede heerscht, waar Ouders en kinderen over onvoldoende kleeding en dekking beschikken en waar niets anders is dan kommer en ontbering.

Werkers van Nederland, denkt U zich eens in wat het zeggen wil, niets meer te hebben, te moeten leven zonder vooruitzichten, het gezin dikwijls HET HOOGST NOODIGE TE MOETEN ONTZEGGEN OMDAT ER GEEN GELD IS. Deze zijn het, wien door Uw steun een straaltje zonneschijn in hun vaak zoo droevig bestaan wordt gebracht. Het doel van de Winterhulp Nederland is daarin gelegen, dezen landgenooten eenige vreugde in hun kommervol bestaan te brengen en hen daardoor te doen voelen, dat zij door hun werkende medelandgenooten niet vergeten worden.

Onze arbeid, waarvan uitsluitend behoeftige Nederlanders profiteeren, wordt door Uw medewerking mogelijk gemaakt. Waar er nog zoo vele zijn, die meenen afzijdig te moeten blijven of een afweerend gebaar maken, willen wij dit zeggen :

Laat U niet leiden door vooroordeelen, doch ziet om U heen, oordeelt naar de resultaten van onzen arbeid, waarvan in den afgeloopen winter hier in Amsterdam duizenden gezinnen hebben geprofiteerd, waaronder een bedrag is verdeeld van ruim f 800.000.—.

Hoe gaarne zouden wij ook in dit seizoen de vele duizenden helpen die steun behoeven. Daartoe is veel, zeer veel noodig, doch indien ieder bijdraagt, kunnen allen geholpen worden.

Wij wenden ons daarom tot iedere NEDERLANDSCHE MAN en VROUW, die beseft dat het er niet om gaat den misdeelde te STEUNEN, doch hem te doen gevoelen, dat ook HIJ tot de VADERLANDSCHE familie behoort, en als zoodanig RECHT kan doen gelden op de HULP van zijn landgenooten, die in betere SOCIALE omstandigheden verkeeren dan hijzelf.

De Winterhulp Nederland vraagt U hierbij,
voor Uw minder bedeelde landgenooten
1/2 % van Uw loon/salaris
te willen afstaan gedurende de zes winter-
maanden, aanvangende 1 November.

Stadsdrukkerij Amsterdam
* 20463-10-41-25.000
Z. O. Z. * Retoriek: De tekst hanteert een sterk emotioneel en dwingend moreel beroep. Er wordt gebruikgemaakt van termen als "diepste armoede", "kommer en ontbering" en "straaltje zonneschijn" om medelijden op te wekken. Opvallend is het gebruik van kapitalen voor kernbegrippen zoals "VADERLANDSCHE familie" en "RECHT", waarmee getracht wordt de inzameling te presenteren als een nationale plicht in plaats van een vrijwillige gift.
* Doelgroep: De oproep richt zich specifiek tot de werkende bevolking van Amsterdam ("Werkers van Nederland", "loon/salaris"). De eis is een structurele afdracht van 0,5% van het inkomen gedurende het winterhalfjaar.
* Legitimatieslag: Het document benadrukt de medewerking van het gemeentebestuur en noemt concrete bedragen van het voorgaande jaar (f 800.000.-) om de organisatie een aura van betrouwbaarheid en effectiviteit te geven.
* Weerstand: De tekst geeft impliciet toe dat er grote maatschappelijke weerstand is. De zin "Laat U niet leiden door vooroordeelen" en de verwijzing naar mensen die "afzijdig blijven" tonen aan dat een aanzienlijk deel van de bevolking de organisatie boycotte. * Historische achtergrond: De Stichting Winterhulp Nederland (WHN) werd in oktober 1940 door de Duitse bezetter opgericht naar voorbeeld van het Duitse Winterhilfswerk. Het doel was om alle particuliere en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen te vervangen door één nationaalsocialistisch gecontroleerd orgaan.
* Politieke lading: Hoewel de WHN zich presenteerde als een neutrale hulporganisatie voor de armen, werd zij door de meerderheid van de Nederlandse bevolking gezien als een nazi-instituut. Men vreesde dat de gelden gebruikt zouden worden voor de NSB of de Duitse oorlogsvoering.
* Maatschappelijke reactie: De oproep om 0,5% loon af te staan werd vaak beantwoord met de bekende verzetsleus: "Geen knoop van mijn jas, geen cent in de tas van de Winterhulp". Collectanten werden vaak genegeerd of bespot.
* Institutionele dwang: De vermelding van de "Stadsdrukkerij Amsterdam" en de betrokkenheid van "Burgemeester en Wethouders" illustreert hoe de gemeentelijke apparaten in bezettingstijd werden ingeschakeld (en vaak gedwongen) om de nazi-instellingen te faciliteren. NSB Winterhulp