Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 27 oktober 1941. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris. Hoofden van Administratiën, Bedrijven en Diensten en Chefs van afdeelingen ter Gemeentesecretarie. [Stempel linksboven: № OA/23/5] [Stempel midden: M 1941] [Handgeschreven: 28/10]

GEMEENTE AMSTERDAM

Amsterdam, 27 October 1941.

No. 388 Bur.G.
bijlagen.

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

Hierbij doe ik U toekomen een oproep aan "werkend Nederland" van de Stichting "Winterhulp-Nederland", betreffende het vrijwillig afstaan door het Gemeentepersoneel van een half procent van het salaris, gedurende zes maanden.

Ik verzoek U, bijgaande formulieren ten spoedigste aan al het onder U ressorteerende personeel uit te reiken en aan de stichting "Winterhulp-Nederland", Rokin 109/111, een opgave te verstrekken van het personeel, dat bereid is een ½ % van het salaris af te staan.

U gelieve de ingekomen bedragen maandelijks aan bovengenoemde Stichting over te maken.

De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[Handtekening] l.s.

[Aantekeningen links in handschrift:]
ex-gezonden aan:
C.R. + [onleesbaar]
Vischmarkt
Houtgr.
Hoofdkantoor
[Paraaf]

AAN Hoofden van Administratiën,
Bedrijven en Diensten
en
Chefs van afdeelingen ter
Gemeentesecretarie.

C.S. Stadhuis
A'dam 10-'41.

[Aantekeningen rechts in handschrift:]
formulier doorgezonden
aan:
C.R. Siemens
J. Stars
M. Sluebeek
J. v. T. Loghem
7/11 '41

[Linksonder gedrukt:]
Model G.A. 5
Stadsdrukkerij Amsterdam
* 15081-7-41-5000

--- * Taalgebruik: De brief hanteert de formele, ambtelijke stijl van die tijd (bijv. "U ressorteerende personeel", "U gelieve"). Het taalgebruik is dwingend ondanks het gebruik van het woord "vrijwillig".
* Opmaak: Het betreft een voorgedrukt model (G.A. 5) van de Stadsdrukkerij, specifiek bedoeld voor interne gemeentelijke correspondentie. De vele stempels en handgeschreven notities tonen aan dat dit document een actieve administratieve route heeft afgelegd langs verschillende gemeentelijke diensten (zoals de Vismarkt en het Hoofdkantoor).
* Inhoud: De kern is een verzoek aan alle gemeenteambtenaren om 0,5% van hun salaris af te staan voor een half jaar. De administratieve last (uitdelen formulieren, opgaven bijhouden, maandelijks overmaken) wordt direct bij de afdelingshoofden neergelegd.

--- * Tweede Wereldoorlog: Deze brief dateert van oktober 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland.
* Winterhulp Nederland (WHN): Dit was een door de Duitse bezetter opgerichte nationaalsocialistische hulporganisatie (naar voorbeeld van het Duitse Winterhilfswerk). WHN moest alle bestaande particuliere en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen vervangen. De organisatie was zeer impopulair omdat het geld ook werd gebruikt voor propaganda en de bevolking wist dat het een NSB-bolwerk was.
* "Vrijwillig": Hoewel de brief spreekt van "vrijwillig afstaan", was de druk op ambtenaren enorm. Wie weigerde, kon als anti-Duits worden bestempeld, wat grote risico's voor de loopbaan en persoonlijke veiligheid met zich meebracht.
* Edward Voûte: De burgemeester die ondertekent, Edward Voûte, was een regeringscommissaris die door de bezetter was aangesteld nadat de gekozen burgemeester De Vlugt na de Februaristaking van 1941 was ontslagen. Voûte stond bekend als meegaand jegens de Duitse autoriteiten.