Dienstbrief / intern memorandum van de Gemeente Amsterdam. 12 mei 1941. De Wethouder voor de Arbeidszaken (L.J. Pieters). Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën van de gemeente Amsterdam. [Stempel in paars, linksboven:]
Nº 8 A/54/1/M.1941 13/5

[Handschrift in inkt, rechtsboven:]
ter kennisneming
Centrale Markt.
Gb

[Getypt:]
G R O O T E S P O E D

G E M E E N T E A M S T E R D A M

No 875 a Arb. 1941 Amsterdam, 12 Mei 1941

div. bijlagen

        Hierbij doe ik U toekomen een afschrift van een

schrijven (met bijlagen) van den Secretaris-Generaal van het
Departement van Binnenlandsche Zaken, dd. 8 Mei 1941, No.
54001 Afd. Ambtenarenzaken, met verzoek mij de daarin bedoel-
de opgaaf per omgaande te willen doen toekomen, opdat de Re-
geeringscommissaris voor Amsterdam vóór 18 Mei a.s. deze op-
gaaf kan verstrekken.

        De Wethouder voor de Arbeidszaken,
        [Handtekening: L.J. Pieters]

Aan Heeren Hoofden van
Diensten, Bedrijven
en Administratiën. Dit document is een urgente oproep van het Amsterdamse gemeentebestuur aan alle hoofden van gemeentelijke diensten. De kern van de brief is het verzamelen van specifieke gegevens ("opgaaf") over het personeel (Afdeling Ambtenarenzaken) op verzoek van het ministerie.

De toon is uiterst dwingend: de kwalificatie "GROOTE SPOED" is onderstreept en er wordt geëist dat de informatie "per omgaande" (onmiddellijk) wordt aangeleverd. De deadline is zeer krap gesteld (brief van de 12e, rapportage door de regeringscommissaris op de 18e). Dit wijst op zware druk vanuit het centrale (door de bezetter gecontroleerde) bestuur op het lokale Amsterdamse apparaat. De datum, 12 mei 1941, is cruciaal voor het begrijpen van dit document. Nederland is op dat moment een jaar bezet door nazi-Duitsland. In februari 1941 had de Februaristaking plaatsgevonden in Amsterdam, een uniek massaal protest tegen de Jodenvervolging. Als wraak en om de controle te verstevigen, grepen de Duitsers hard in in het Amsterdamse bestuur.

De democratisch gekozen burgemeester De Vlugt was ontslagen en vervangen door een regeringscommissaris, Edward Voûte (hier in de tekst genoemd). De wethouders, waaronder de ondertekenaar van deze brief (L.J. Pieters), bleven aanvankelijk nog in functie maar stonden onder direct toezicht van Voûte en de bezettingsautoriteiten.

Hoewel de brief niet expliciet vermeldt waar de "opgaaf" over gaat, is het in deze periode (voorjaar 1941) vrijwel zeker dat dit betrekking heeft op de registratie of het ontslag van Joods personeel (de 'Ariërverklaring' was al eerder ingevoerd) of het in kaart brengen van de politieke gezindheid van ambtenaren om "anti-Duitse" elementen te kunnen verwijderen. De "Centrale Markt" in de kantlijn duidt erop dat deze specifieke kopie naar het hoofd van de Amsterdamse markten is gestuurd voor uitvoering. L.J. Pieters Gemeente Amsterdam