Officieel afschrift van een schrijven van het Departement van Binnenlandsche Zaken. 8 mei 1941. De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken (K.J. Frederiks). L. No 875 Arb. 1941.

Afschrift

DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN

Betreffende: Opgave van No 54001 Afd.Ambtenarenzaken.
Nederlandsche ambtenaren,
die wenschen deel te ne- 's-GRAVENHAGE, 8 Mei 1941.
men aan een cursus te Berlyn.

Div.bylagen.

1. Onder aanbieding van een afschrift van een brief van den Heer Regierungs-Vize-Präsident Dr. Stüler dd. 6 dezer, met twee bylagen, heb ik de eer, U te verzoeken, my vóór 18 dezer te doen toekomen eene opgave, vermeldende de namen, voorletters, rang of betrekking en leeftyden, van de ambtenaren van Uwe gemeente, die aan den daarin bedoelden cursus te Berlyn van 4-18 Juni e.k. wenschen deel te nemen.

2. U gelieve daarby de volgorde aan te geven, waarin de gegadigden naar Uwe meening voor deelneming zouden kunnen worden aanbevolen.

3. Nihilopgaven kunnen achterwege blyven.

DE SECRETARIS-GENERAAL VAN HET
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN,

(get. Frederiks)

Aan den Heer Regeeringscommissaris
voor
AMSTERDAM. Dit document is een ambtelijk schrijven waarin de Secretaris-Generaal van Binnenlandsche Zaken, Karel Johannes Frederiks, de regeringscommissaris van Amsterdam verzoekt om een lijst van ambtenaren die geïnteresseerd zijn in een cursus in Berlijn.

De kernpunten van de brief zijn:
* Aanleiding: Een brief van een Duitse functionaris, Regierungs-Vize-Präsident Dr. Stüler.
* Verzoek: Een opgave van namen, rangen en leeftijden van geïnteresseerde ambtenaren.
* Selectie: De regeringscommissaris wordt gevraagd een rangorde van geschiktheid aan te brengen.
* Termijn: De reactie moet voor 18 mei 1941 binnen zijn.
* Uitzondering: Als er geen gegadigden zijn ("nihilopgave"), hoeft er niet gerapporteerd te worden.

De toon is formeel en zakelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd, maar de inhoud getuigt van de directe bemoeienis van de bezetter met het Nederlandse ambtenarenapparaat. Dit document dateert van mei 1941, precies een jaar na de Duitse inval in Nederland. Het bevindt zich in de periode waarin de Duitse bezetter de grip op het Nederlandse bestuur aan het verstevigen was.

1. De Cursus in Berlijn: Dergelijke cursussen waren vaak bedoeld voor politieke en ideologische vorming ("re-educatie") volgens nationaalsocialistische principes. Het doel was om Nederlandse ambtenaren gunstig te stemmen tegenover het nieuwe regime en hen te integreren in de "Nieuwe Orde".
2. K.J. Frederiks: Als Secretaris-Generaal bleef Frederiks tijdens de bezetting aan in een poging om de Nederlandse belangen en de continuïteit van het bestuur te waarborgen door samenwerking met de Duitsers. Dit document illustreert de pragmatische, maar ook meegaande rol die de top van de Nederlandse bureaucratie noodgedwongen (of vrijwillig) speelde.
3. De Regeeringscommissaris: De brief is gericht aan de Regeeringscommissaris voor Amsterdam. Dit was Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld nadat de democratisch gekozen burgemeester en wethouders aan de kant waren geschoven. De functietitel "Regeeringscommissaris" wijst op de overname van het lokale bestuur door de centrale, door Duitsland gecontroleerde overheid.
4. Dr. Stüler: De vermelding van een "Regierungs-Vize-Präsident" onderstreept dat de opdracht direct afkomstig was uit de Duitse administratieve hiërarchie in Nederland (het Reichskommissariat).