15 september 1941 (met een aanvullende burgemeestersnotitie van 26 september 1941). Behoort bij besluit van den Burgemeester
van 26 September 1941, No. 1546ᵈ Arb. 1941.
de Gemeentesecretaris,

(get) H. van Buuren ls
l.s.

Rijksbureau Voedselvoorziening in Oorlogstijd
Afdeeling Centrale Keukens.

Afd.: V.V. Scheveningen, 15 September 1941.
No. EF.646 Hotel "Zeerust".
Betr.: verstrekking van bonlooze Zeekant 35
maaltijden aan fabrieks- Telefoon 554816.
arbeiders.
Bijlage: 1.
Bru/CV.

 Bij het verstrekken van bonlooze maaltijden aan fabrieksarbeiders moeten in

verband met de capaciteit der keukens onderstaande volgorde en aanwijzingen in
acht worden genomen.
Categorie A. Rüstungsbedrijven, ongeacht het aantal arbeiders en den aard van het
werk. Ook het kantoorpersoneel van deze bedrijven valt hieronder.
Categorie B. Fabrieken en werkplaatsen met minstens 25 arbeiders en/of arbeidsters.
Categorie C. Kantoorpersoneel van de onder B. bedoelde fabrieken en werkplaatsen.
Categorie D. Buitenwerkend personeel van de onder B. bedoelde fabrieken en werk-
plaatsen.

Toelichting
ad A. Een bedrijf wordt te dezen aanzien als Rüstungsbedrijf aangemerkt als de
Rüstungsinspektion Niederlande op de betreffende "Antrag" haar stempel en
goedkeuring heeft geplaatst.
ad B. Onder fabrieken en werkplaatsen vallen ook Rijks- en Gemeentebedrijven z.a.
bijv. gasfabrieken, electrische Centrales, abattoirs, pompstations van
waterleidingbedrijven. Echter geen postkantoren, brandweer, politie, lucht-
beschermings- en reinigingsdiensten e.d. Winkelbedrijven, modemagazijnen en
soortgelijke instellingen vallen evenmin onder deze categorie.
ad C. Kantoorpersoneel komt alleen dan in aanmerking als kantoor en fabriek in een
complex zijn vereenigd. Dus niet als bijv. de fabriek in Amsterdam West is
gelegen en het kantoor in Amsterdam Centrum.
ad D. Onder buitenwerkend personeel o.a. te verstaan bezorgers van deelnemende
brood- en melkfabrieken, drukkerijen, grondwerkers van gasfabrieken en
electrische centrales. Dus geen meteropnemers e.d.

 Indien de Keuken op maximum-capaciteit werkt en nieuwe gegadigden melden zich

aan, bijv. behoorende tot Cat. B dan moeten deelnemers van Cat. D worden opgezegd.
Het verdient aanbeveling de deelnemers van de categorieën C. en D reeds bij
aanmelding met deze mogelijkheid in kennis te stellen.

Wijze van aanvragen.
Een bedrijf, dat meent voor verstrekking van bonlooze maaltijden in aanmer-
king te komen, dient bij den Directeur/Leider der Centrale Keuken(s) ter plaatse
een aanvraag in 3-voud in volgens bijgaand model.
Indien het bedrijf voor verstrekking in aanmerking komt, behoudt de Directeur/
Leider der Centrale Keuken(s) 1 exemplaar, terwijl hij de 2 overige - na daarop te
hebben vermeld, dat aan de aanvraag wordt voldaan, alsmede, wanneer zulks zal in-
gaan - zonder aanbiedingsbrief doorzendt aan het Rijksbureau Voedselvoorziening
in Oorlogstijd, Afdeeling Centrale Keukens. * Formaat: Een officiële circulaire/beleidsbrief getypt op briefpapier van het Rijksbureau Voedselvoorziening.
* Inhoud: Het document stelt een strikte hiërarchie vast voor de verstrekking van extra maaltijden waarvoor geen distributiebonnen nodig zijn. Er is een duidelijke rangorde (A t/m D) om schaarste te beheersen wanneer de keukens hun maximumcapaciteit bereiken.
* Taalgebruik: Formeel, administratief en directief. Er wordt gebruikgemaakt van de destijds geldende spelling (bijv. "bonlooze", "vereenigd").
* Opvallend: De directe link met de Duitse oorlogsindustrie via de term "Rüstungsbedrijven" en de noodzakelijke goedkeuring door de "Rüstungsinspektion Niederlande". Dit toont aan dat arbeiders in de bewapeningsindustrie de hoogste prioriteit kregen. Dit document stamt uit september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Door de toenemende schaarste was bijna al het voedsel op de bon. Om de arbeidsproductiviteit te waarborgen, zeker in sectoren die voor de Duitse oorlogsvoering van belang waren, werden er "Centrale Keukens" opgezet.

De Centrale Keukens (oorspronkelijk bedoeld voor de armsten) werden tijdens de bezetting op grote schaal ingezet voor bedrijfsvoedselvoorziening. De "bonloze" status van deze maaltijden was een groot privilege, aangezien het betekende dat arbeiders deze maaltijden konden nuttigen zonder hun eigen schaarse thuis-rantsoen aan te spreken. Uit de tekst blijkt duidelijk de ondergeschikte rol van kantoorpersoneel en "buitenwerkers" ten opzichte van de zware industrie en Rüstungsbedrijven (oorlogsindustrie). De burgemeestersnotitie linksboven geeft aan dat deze landelijke richtlijn lokaal werd bekrachtigd en gearchiveerd.