Officieel schrijven / Overheidsreçu (Afschrift van een brief). 30 juni 1941. No.1603 P.B.1941.

Afschrift.
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN.

Betreffende:
contrôle inkomsten gepension-
neerden.
No.3056 Afd. P. en W.

's-Gravenhage, 30 Juni 1941.

1 bijl.

Het is mij gebleken, dat van verschillende burgerlijke en militair gepensionneerden, die bij gemeentelijke instellingen of plaatselijk distributiebureaux werkzaam zijn, nog geen opgave van hunne inkomsten aan mijn Departement, Afdeeling P. en W., is verstrekt.

Met het oog op de toepassing van de cumulatiebeperkende bepalingen, opgenomen in verschillende Pensioenwetten, heb ik de eer U te verzoeken bij de instellingen en distributiebureaux Uwer gemeente te willen doen nagaan, of aldaar gepensionneerden werkzaam zijn, waarvan tot op heden nog geen opgave aan mij is gedaan.

Indien zulks het geval is, verzoek ik U mij tevens te melden, op welken datum belanghebbenden zijn tewerkgesteld en welk bedrag aan inkomsten – bruto zoowel als netto – zij van dien datum af tot en met het eerste halfjaar 1941, per kalenderjaar, hebben genoten.

Ik verzoek U mij deze opgave te willen doen toekomen op de wijze als is aangegeven in de bijlage dezer.

Voorts verzoek ik U mij in den vervolge, op overeenkomstige wijze als in de vorige alinea bedoeld, steeds nà afloop van ieder kalenderkwartaal een opgave te verstrekken van de inkomsten, welke de gepensionneerden over het afgeloopen kwartaal hebben verworven.

Voor zooveel noodig vestig ik er Uw aandacht nog op, dat van gepensionneerden, die een Indisch pensioen genieten en van gepensionneerden, die den leeftijd van 65 jaar hebben bereikt, geen opgave van inkomsten behoeft te worden gedaan.

Aan den Heer Regeeringscommissaris voor de gemeente A m s t e r d a m.

DE SECRETARIS-GENERAAL VAN HET
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSCHE ZAKEN,
(get.) Frederiks.

Voor eensluidend afschrift,
de Gemeentesecretaris van Amsterdam,

[handtekening: J. F. Franken]

C.S. Stadhuis
A'dam 7-'41

--- * Doel van het document: Het document dient om een strikte controle uit te voeren op de neveninkomsten van gepensioneerde ambtenaren en militairen die tijdens de oorlog (opnieuw) werkzaam waren bij de gemeente of distributiebureaus.
* Kernbepaling: De nadruk ligt op de "cumulatiebeperkende bepalingen". Dit betekent dat gepensioneerden niet onbeperkt mochten bijverdienen naast hun pensioen; bij overschrijding van bepaalde grenzen werd de pensioenuitkering gekort.
* Administratieve last: Er wordt gevraagd om een retroactief overzicht (tot aan de start van de werkzaamheden) en een voortdurende kwartaalrapportage.
* Uitzonderingen: Opmerkelijk is de vrijstelling voor 65-plussers en ontvangers van een "Indisch pensioen" (pensioenen opgebouwd in Nederlands-Indië), voor wie deze inkomstencontrole niet gold.
* Authenticiteit: Het betreft een officieel gecertificeerd afschrift, bedoeld voor de administratie van het stadhuis in Amsterdam (gemerkt "C.S." voor Centraal Secretariaat).

--- * Oorlogstijd en Bezetting: Het document dateert van juni 1941, ruim een jaar na de Duitse inval. Nederland stond onder bestuur van het Reichskommissariat Niederlande.
* K.J. Frederiks: Karel Johannes Frederiks was de Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken. Hij bleef tijdens de bezetting aan in een poging het Nederlandse overheidsapparaat te beschermen tegen totale nazificatie, een positie die na de oorlog aan kritische toetsing werd onderworpen (het beleid van "aanblijven om erger te voorkomen").
* Regeringscommissaris: De term "Regeeringscommissaris" voor Amsterdam verwijst naar de door de bezetter gecontroleerde burgemeester (in 1941 was dit Edward Voûte). De democratische controle op lokaal niveau was in deze periode uitgeschakeld.
* Distributiebureaus: Vanwege schaarste was alles op de bon. De distributiebureaus waren essentieel voor de voedsel- en goederenvoorziening. Vanwege personeelstekorten werden veel gepensioneerde ambtenaren hier weer aan het werk gezet.
* Economische beheersing: De bezetter en de meewerkende Nederlandse bureaucratie streefden naar een strakke controle op alle geldstromen en arbeidskrachten om de oorlogseconomie stabiel te houden.