Archief 745
Inventaris 745-378
Pagina 20
Dossier 37
Jaar 1942
Stadsarchief

Archiefdocument

1 april 1941 (genoteerd als '1 April x41').

Origineel

1 april 1941 (genoteerd als '1 April x41'). (tekst begint halverwege een zin)
lijk havencomplex voor de Joodsche grossiers, die buiten de hal een pakhuis in huur hebben of een plaats bezetten.

De hal.
Ik zou het Zuid-Westelijk gedeelte van de hal willen bestemmen voor het vestigen van de Joodsche grossiers. In de hal zijn thans de volgende Joodsche grossiers in pakhuizen gevestigd: Aan de Westzijde (even nummers) in de no.'s 6, 8, 10 en 12 en aan de Oostzijde (oneven nummers) in de no.'s 19 en 23.
In de no.'s 2 en 4 zijn gevestigd 2 niet-Joodsche grossiers; bij het eindigen van de betreffende huurcontracten, zou ik willen bevorderen, dat de 2 Joodsche grossiers, die thans aan de Oostzijde zijn gevestigd, ruilen met de 2 niet-Joodsche grossiers, die thans in de no.'s 2 en 4 aan de Westzijde zijn gevestigd. Voor wat de pakhuizen betreft, is dan bereikt, dat de eerste 6 pakhuizen aan de Westzijde van de hal door Joden zullen zijn bezet; aansluitend zijn dan vooralsnog in de nummers 14 tot en met 28 niet-Joodsche grossiers gevestigd. Indien zich hiertoe de mogelijkheid voordoet, zal ik trachten, deze grossiers eveneens over te plaatsen naar de Oostzijde der hal; de openkomende pakhuizen zouden dan ook voor Joodsche grossiers uit of van buiten de hal kunnen worden bestemd, zoodat dan de geheele Westzijde der hal door Joden zal zijn bezet. Bij de ruiling van Joodsche en niet-Joodsche grossiers moet voor wat den financieelen kant betreft een oplossing worden gevonden; de huurprijzen van de pakhuizen aan de Oostzijde der hal zijn namelijk vastgesteld op f 1.400,- per jaar; die aan de Westzijde zijn gesteld op f 1.000,-. Dit verschil in huurprijs is destijds ontstaan, doordat de Westzijde der hal zeer slecht met grossiers was bezet; teneinde hierin verbetering te brengen zijn de pakhuizen aan de Westzijde goedkooper beschikbaar gesteld. De destijds hiervoor geldende motieven gelden thans niet meer of niet meer in die mate; ik acht het dan ook mogelijk voor alle pakhuizen in de hal eenzelfden huurprijs te bepalen. Hierontrent zal ik U te zijner tijd nadere voorstellen doen toekomen.
Voor wat de plaatsen in de hal betreft, deel ik U mede, dat 19 plaatsen op het verhoogde middengedeelte aan de Oostzijde zijn uitgegeven aan Joodsche grossiers; deze zou ik willen trachten te verplaatsen naar het verhoogde middengedeelte aan de Westzijde der hal; zij zullen dan grootendeels staan tegenover de pakhuizen, die door Joden zijn ingenomen. De overzetting van de plaatsen kan op elk gewenscht moment worden overwogen en stuit naar mijn meening niet op juridische bezwaren (in verband met het feit, dat veelal kalenderjaarplaatsen zijn uitgegeven), daar artikel 15 van het Reglement op de Centrale Markt mij de bevoegdheid geeft, de onderlinge opstelling van plaatshouders te wijzigen.

Pier B.
Het pakhuis op pier B bevat relatief het grootste aantal onverhuurde afdeelingen, namelijk 4 van de 15; ik acht derhalve dit complex het meest geschikt voor het concentreeren der Joodsche grossiers. De afdeelingen 12, 13, 14 en 15 zijn onverhuurd; in dit pakhuiscomplex zijn voorts reeds 4 Joodsche grossiers gevestigd, namelijk in de afdeelingen 3, 5, 6 en 7. Ik Dit document betreft een gedetailleerd plan voor de fysieke segregatie van Joodse handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam. De schrijver (vermoedelijk de directeur van de markt) stelt voor om alle Joodse grossiers te concentreren in specifieke zones: de zuidwestzijde van de markthal en een pakhuis op Pier B. Het plan behelst het dwingen van niet-Joodse handelaren om van plek te ruilen met Joodse handelaren om zo een aaneengesloten 'Joods gedeelte' te creëren. Er wordt ook ingegaan op de administratieve afwikkeling, zoals het gelijktrekken van de huurprijzen en de juridische basis binnen het marktreglement om deze verplaatsingen af te dwingen. De datum van 1 april 1941 plaatst dit document in de context van de steeds verdergaande anti-Joodse maatregelen tijdens de Duitse bezetting. Na de registratie van Joodse bedrijven (Verordening 189/1940) werd overgegaan tot 'Arisering' en segregatie. Dit document toont aan hoe de lokale Amsterdamse overheid en marktautoriteiten actief meewerkten aan het isoleren van Joodse ondernemers uit het economische leven. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening; het creëren van een apart Joods segment op de markt was een directe voorbode van de latere totale uitsluiting en onteigening van Joodse Amsterdammers. B. Het NSB

Samenvatting

Dit document betreft een gedetailleerd plan voor de fysieke segregatie van Joodse handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam. De schrijver (vermoedelijk de directeur van de markt) stelt voor om alle Joodse grossiers te concentreren in specifieke zones: de zuidwestzijde van de markthal en een pakhuis op Pier B. Het plan behelst het dwingen van niet-Joodse handelaren om van plek te ruilen met Joodse handelaren om zo een aaneengesloten 'Joods gedeelte' te creëren. Er wordt ook ingegaan op de administratieve afwikkeling, zoals het gelijktrekken van de huurprijzen en de juridische basis binnen het marktreglement om deze verplaatsingen af te dwingen.

Historische Context

De datum van 1 april 1941 plaatst dit document in de context van de steeds verdergaande anti-Joodse maatregelen tijdens de Duitse bezetting. Na de registratie van Joodse bedrijven (Verordening 189/1940) werd overgegaan tot 'Arisering' en segregatie. Dit document toont aan hoe de lokale Amsterdamse overheid en marktautoriteiten actief meewerkten aan het isoleren van Joodse ondernemers uit het economische leven. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening; het creëren van een apart Joods segment op de markt was een directe voorbode van de latere totale uitsluiting en onteigening van Joodse Amsterdammers.

Genoemde Personen 1

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Textiel & Kleding: Band Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

NSB

Kooplieden in dit dossier 78

Abraham Cosman plaatsgeld Mei.
A. van Velzen F.J. Beugel & Zn.
A. van Velzen Uilenburg N.Uilenburgerstr.
A. van Velzen huur Mei.
A. Wijnschenk Waterlooplein
B. Moffie 7 md = 583.33 —
B. Moffie J.H. ter Punt
B. Moffie Waterlooplein
B. Polak. Uilenburg Diezestr.10 / Tilanusstr.78
B. Thijn Uilenburg Wielingenstr.18 / Cillierstr.6
D. Appelboom huur Mei.
D. Appelboom Rapenburgerstr.185
E. Brasem Waterlooplein Waterlooplein 25 / Waterlooplein 25
E. Pach-Schellevis Uilenburg
Expediteurs(waaronder begrepen de overkruiers)
Gebr.Cosman Waterlooplein
G. Hagenaar Waterlooplein Vrolikstraat 56 / Retiefstraat 21
Gebr.Meents Uilenburg Amstellaan 57
C. Meentz 7 md 291.66 -
C. Meentz J.J. Griffioen
Gebr.Rodenburg Waterlooplein
H. Krant Waterlooplein Eemstr.60 / Eemstraat 9
H. Krant id.
H. Meents Waterlooplein Retiefstr.12 / Retiefstr.12
H. Meentz id.
H. Meentz 7 md 291.66
H. Meentz plaatsgeld:
H. de Rooy 7 md = 437.50 —
Alle 78 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6