Officieel rapport van een onderzoek naar de levering van levensmiddelen. 23 maart 1942. J.P.N. Boon, de Controleur (waarschijnlijk van het Marktwezen). No 37/26/1 M. 1942 26/3

R A P P O R T .

Volgens mededeeling van de Directrice van het Spinoza ziekenhuis zou de groentehandelaar D.Bosse,wonende Govert Flinckstraat 324,vrijdag 20 Maart op een bon die door haar aan Bosse verstrekt was en voorzien van een stempel vermeldende Spinoza ziekenhuis eenige kisten bieten aan voornoemde inrichting geleverd worden. Deze aflevering is niet geschied daar Bosse volgens zijn zegge geen gekookte bieten kon koopen. De knecht van Bosse had aan een van het personeel medegedeeld, dat er voor de inrichting geen bieten waren, alhoewel zijn patroon op de C.M., bieden gekocht had, doch deze voor zijn zaak hield. De Directrice verklaarde het navolgende: "De groentenhandelaars Bosse en Vleeschdrager leveren aan ons de groente die wij noodig hebben voor onze patienten, doch volgens voornoemde personen is het zoogoed als uitgesloten dat zij versche groente kunnen koopen. Zij hebben mij verzocht een bestelbon voorzien van een stempel der inrichting mede te geven en dan zouden zij probeeren groenten voor ons te koopen. Vrijdag j.l. had Bosse een bestelbon van mij ontvangen waar op vermeld stond dat hij twee kisten gekookte bieten aan onze inrichting moest leveren, doch er kwam niets. Toen ik vernam dat de knecht gezegd had dat zijn patroon toch bieten had ontvangen, was ik de meening toegedaan dat hij de bieten op een door mij verstrekte bon in zijn zaak verkocht had. Ingeval er versche groente op de C.M. is ben ik de meening toegedaan dat ziekenhuizen voorgaan. Ik verzoek U een onderzoek te willen instellen en mocht blijken dat Bosse bieten heeft ontvangen op de door mij verstrekte bon, dan gewaarschuwd te worden.

Daarna hoorde ik de Groentehandelaar D.Bosse, Govert Flinckstraat 324 alhier, die als volgt verklaarde: "Donderdag 19 Maart ontving ik een bestelbon van het Spinoza ziekenhuis waarop vermeld stond dat ik Vrijdag twee kisten gekookte bieten moest leveren. Toen ik bij Gebr Kitz vroeg of ik twee kisten bieten voor het Spinoza ziekenhuis kon krijgen deelde zij mij mede dat ik wel bieten kon krijgen, doch dat dit dan mijn rantsoen was wat ik wekelijks ontvang. Ik heb toen twee kisten bieten ontvangen en vanzelfsprekend voor mijn zaak gehouden. Tevens heb ik het ziekenhuis bericht dat ik geen bieten kon leveren.

Vervolgens hoorde ik de Gebr:Kitz die mij het volgende verklaarde: "Sinds eenigen tijd komt de kooper D.Bosse bij ons aan de zaak en betrekt zijn bieten van ons. Voorheen kocht hij altijd Bij Matthai. Aangezien onze toewijzing gering is, zijn wij verplicht om onze klanten te rantsoeneeren. Toen Bosse Vrijdag om bieten kwam heeft hij zijn rantsoen ontvangen, doch op de bon die hij van het Spinoza ziekenhuis had konden wij hem niets geven. Dit zou wel mogelijk zijn als wij zooiets eenige weken te voren weten want dan kunnen wij wel twee kisten bieten van andere klanten voor hem apart zetten. Wij kunnen U verzekeren dat de aan Bosse verstrekte bieten niet op de bon van het Spinoza ziekenhuis geleverd zijn.

[Handgeschreven paraaf]

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handgeschreven aantekening:]
Directrice van een en ander in kennis gesteld.
[Handgeschreven datum/paraaf:] 24/2 '42 [sic, waarschijnlijk bedoeld 24/3]

Amsterdam 23 Maart 1942.
de Controleur

J P N Boon. Dit document verslaat een onderzoek naar een vermeende onregelmatigheid bij de distributie van voedsel. De kern van het geschil is het niet leveren van twee kisten bieten aan het Spinoza ziekenhuis door groenteman D. Bosse.

• De beschuldiging: De directrice van het ziekenhuis vermoedt dat Bosse de officiële stempel en bestelbon van het ziekenhuis heeft misbruikt om extra voorraad (bieten) te bemachtigen op de Centrale Markt (C.M.), om deze vervolgens in zijn eigen winkel te verkopen in plaats van aan het ziekenhuis te leveren.
• De verdediging: Bosse ontkent dit en stelt dat de bieten die hij die dag ontving, simpelweg zijn reguliere, wekelijkse rantsoen waren waar hij als winkelier recht op had. Omdat de groothandel (Gebr. Kitz) geen extra voorraad had voor het ziekenhuis, kon hij de extra bestelling niet uitvoeren.
• Het bewijs: De leverancier (Gebr. Kitz) bevestigt de lezing van Bosse. Zij geven aan dat zij strikt moeten rantsoeneren en dat de bestelling van het ziekenhuis te laat kwam om extra voorraad te reserveren.

• Conclusie van het rapport: Hoewel er geen expliciet oordeel staat, pleit de getuigenis van Gebr. Kitz de handelaar Bosse vrij van fraude met de ziekenhuisbon. De handgeschreven notitie onderaan geeft aan dat de directrice over de uitkomst is geïnformeerd. Het document dateert van maart 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze context is cruciaal voor het begrip van de tekst:

• Schaarste en Rantsoenering: De tekst ademt de sfeer van de distributie-economie. Termen als "rantsoen", "toewijzing" en "rantsoeneeren" duiden op de extreme schaarste. Zelfs voor een ziekenhuis was het verkrijgen van basisvoedsel zoals bieten een bureaucratisch proces met onzekere afloop.

• Het Spinoza Ziekenhuis: Dit was een Joods ziekenhuis in Amsterdam (gevestigd aan de Nieuwe Achtergracht). In 1942 stonden Joodse instellingen onder enorme druk van de bezetter. De moeite die de directrice moet doen voor twee kisten bieten illustreert de precaire positie en de tekorten waar Joodse zorginstellingen mee te maken hadden.
• Controle en Bureauvratie: De bemoeienis van de "Controleur" en de "Bedrijfschef van het Marktwezen" laat zien hoe streng de voedselvoorziening werd gereguleerd. Elke afwijking of verdenking van zwarte handel of misbruik van bonnen werd onderzocht.
• De Centrale Markt (C.M.): De verwijzing naar de C.M. betreft de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, destijds het zenuwcentrum voor de voedseldistributie in de stad. D. Bosse J.P.N. Boon Marktwezen