Ambtelijke brief / intern schrijven. 31 juli 1942. De waarnemend Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Handgeschreven linksboven:] Muurman 31/7-42
[Handgeschreven rechtsboven:] M. Müller
[Getypt rechtsboven:] VB/HB.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

37/85/1 M. 31 Juli 1942.

kwijtschelding marktgeld
Centrale Markt fa. B. Polak.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de bewindvoerder van de firma B. Polak, Joodsche grossier der Centrale Markt, voor wien door de Wirtschaftsprüfstelle te Den Haag een Treuhänder-liquidateur is benoemd, welke firma voor het kalenderjaar 1942 een plaats in de hal op de Centrale Markt had ingenomen ad ƒ 500,- per jaar, mij heeft verzocht deze firma per 1 Juli 1942 van haar verplichtingen te ontheffen, in verband met liquidatie der zaak.

Ik moge U beleefd verzoeken wel te willen bevorderen, dat op gronden van billijkheid, krachtens de bepalingen in artikel 10 van de Verordening op de Heffing, bij Besluit van den Burgemeester kwijtschelding van marktgeld wordt verleend tot een bedrag van ƒ 250,-

De Directeur,
wnd.

[Handgeschreven rekennotitie rechtsonder:]
500 -
12 / 2500 / 208,33
24
100
96
40
36
4 Het document is een zakelijk verzoek voor de kwijtschelding van marktgeld (staangeld) voor de tweede helft van het jaar 1942. De essentie van het document ligt echter in de terminologie: de firma B. Polak wordt expliciet aangeduid als "Joodsche grossier".

Er is een "Treuhänder-liquidateur" (een door de bezetter aangestelde bewindvoerder) aangesteld door de "Wirtschaftsprüfstelle". Dit betekent dat de zaak van B. Polak onder dwang werd geliquideerd als onderdeel van de 'arisering' van de Nederlandse economie. De bureaucratie gaat ondertussen gewoon door: de waarnemend directeur verzoekt "op gronden van billijkheid" om de resterende ƒ 250,- aan marktgeld kwijt te schelden, aangezien de firma vanaf 1 juli 1942 niet meer bestaat.

De handgeschreven aantekeningen rechtsonder lijken een berekening te bevatten (2500 gedeeld door 12), hoewel deze niet direct lijkt te corresponderen met het gevraagde bedrag van ƒ 250,- (wat simpelweg de helft van de jaarlijkse ƒ 500,- is). Dit document stamt uit juli 1942, een kritieke fase in de Jodenvervolging in Nederland. In deze maand begonnen de grootschalige deportaties vanuit doorgangskamp Westerbork naar de vernietigingskampen.

De Wirtschaftsprüfstelle was het onderdeel van het Rijkscommissariaat dat toezag op de onteigening van Joodse bedrijven. Het aanstellen van een Treuhänder was de standaardmethode om een Joodse ondernemer uit zijn eigen zaak te zetten, waarna de zaak ofwel werd verkocht aan een 'Ariër', ofwel – zoals in dit geval – werd geliquideerd.

De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal knooppunt in de voedselvoorziening. Veel Joodse handelaren waren hier decennialang werkzaam. Dit document is een administratief overblijfsel van het proces waarbij zij systematisch uit de samenleving en de economie werden weggezuiverd, waarbij zelfs de kleinste financiële verplichtingen, zoals marktgeld, nog formeel moesten worden afgewikkeld.