Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag). 17 augustus 1942. Onbekend (een functionaris van een gemeentelijke dienst of ordedienst in Amsterdam). Den Heer A. Gombault, Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte voor de stad Amsterdam. S/HB.

den Heer A.Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

37/99/1 M. 17 Augustus 1942.

Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer U naar aan-
leiding van de door U bedoelde publicatie over maximumprijsover-
schrijding en koppelverkoop op de Centrale Markt in het dagblad
" Het Volk " van Zaterdagavond 15 Augustus j.l. de volgende opmerkin-
gen te doen toekomen.
Zoowel voor de contrôle op prijsovertredingen als ook op an-
dere overtredingen tegen voorschriften betreffende den groentehandel
waaronder koppelverkoop zijn vrijwel regelmatig ambtenaren van den
Centralen Crisis Contrôle Dienst en van de Prijsbeheersching aanwe-
zig, terwijl de contrôleurs van mijn dienst, voor zoover zij niet
/ met met andere werkzaamheden zijn belast ( waaronder voor een belangrijk
deel het handhaven van de algemeene orde en toezicht tot het voor-
komen van diefstallen ) eveneens aan een en ander hun aandacht wij-
den.
Het is stellig waar, dat er op de Centrale Markt grossiers
zijn, die de voorschriften inzake de prijsbeheersching overtreden.
Er zijn namelijk op deze markt + 150 grossiers gevestigd, die dage-
lijks/1500 tot 2000 detaillisten, die verschillende soorten van ar-
tikelen ( groenten en fruit ) koopen, handel drijven. Vandaar, dat
ook al zouden de hierbij betrokken instanties bijvoorbeeld 50 con-
trôleurs op de Centrale Markt voor de contrôle aanstellen, er nog
geen garantie zou bestaan, dat geen overtredingen als bovenbedoeld
meer zouden voorkomen. * Onderwerp: De brief betreft een reactie op klachten over illegale handelspraktijken op de Centrale Markt in Amsterdam, specifiek het overschrijden van maximumprijzen en 'koppelverkoop' (het verplicht bij moeten kopen van ongewenste producten om gewenste producten te verkrijgen).
* Aanleiding: Een artikel in het dagblad Het Volk van 15 augustus 1942.
* Kern van het betoog: De schrijver erkent dat er overtredingen plaatsvinden door grossiers. Hij verdedigt echter de effectiviteit van de controlediensten door te wijzen op de enorme schaal van de markt (150 grossiers en tot 2000 detaillisten per dag). Hij stelt dat zelfs een massale inzet van 50 controleurs geen waterdichte garantie tegen misstanden zou bieden.
* Taalgebruik: Formeel, ambtelijk Nederlands ("Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer U...").
* Betrokken instanties: De Centralen Crisis Contrôle Dienst (CCCD) en de Dienst voor de Prijsbeheersching worden genoemd als toezichthouders. Dit document stamt uit het midden van de Duitse bezetting van Nederland (augustus 1942). De economie stond onder strikt toezicht van de bezetter om inflatie te voorkomen en de voedselvoorziening (ook voor Duitsland) te garanderen. De Beauftragte voor de stad Amsterdam (destijds Hans Böhmcker) was de directe Duitse toezichthouder op het Amsterdamse gemeentebestuur. De geadresseerde, A. Gombault, was als Wirtschaftsreferent verantwoordelijk voor economische zaken binnen dat bureau.

De schaarste in 1942 leidde tot een bloeiende zwarte markt en diverse trucs om prijsbeheersing te omzeilen, zoals de genoemde koppelverkoop. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was de cruciale spil in de voedseldistributie voor de stad, waardoor de druk op handhaving daar enorm groot was. Opvallend is dat zelfs een door de nazi's gecontroleerde krant als Het Volk (dat na de inval was 'gelijkgeschakeld') nog berichtte over deze misstanden, wat duidt op de ernst van de situatie in de voedselvoorziening.