Typoscript (doorslag van een brief). 17 augustus 1942. S/HB.

den Heer A. Gombault,
Wirtschaftsreferent Bureau Beauftragte
voor de stad Amsterdam,
Museumplein 19,
Amsterdam-Zuid.

37/99/1 M.
17 Augustus 1942.

Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer U naar aanleiding van de door U bedoelde publicatie over maximumprijsoverschrijding en koppelverkoop op de Centrale Markt in het dagblad "Het Volk" van Zaterdagavond 15 Augustus j.l. de volgende opmerkingen te doen toekomen.

Zoowel voor de contrôle op prijsovertredingen als ook op andere overtredingen tegen voorschriften betreffende den groentehandel waaronder koppelverkoop zijn vrijwel regelmatig ambtenaren van den Centralen Crisis Contrôle Dienst en van de Prijsbeheersching aanwezig, terwijl de contrôleurs van mijn dienst, voor zoover zij niet met andere werkzaamheden zijn belast (waaronder voor een belangrijk deel het handhaven van de algemeene orde en toezicht tot het voorkomen van diefstallen) eveneens aan een en ander hun aandacht wijden.

Het is stellig waar, dat er op de Centrale Markt grossiers zijn, die de voorschriften inzake de prijsbeheersching overtreden. Er zijn namelijk op deze markt ± 150 grossiers gevestigd, die dage-
/ met lijks 1500 tot 2000 detaillisten, die verschillende soorten van artikelen (groenten en fruit) koopen, handel drijven. Vandaar, dat ook al zouden de hierbij betrokken instanties bijvoorbeeld 50 contrôleurs op de Centrale Markt voor de contrôle aanstellen, er nog geen garantie zou bestaan, dat geen overtredingen als bovenbedoeld meer zouden voorkomen. * Onderwerp: De brief betreft de handhaving van economische voorschriften op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Specifiek gaat het om de reactie op een krantenartikel over illegale handelspraktijken.
* Inhoud: De afzender reageert op een klacht/verzoek van de Duitse toezichthouder (Gombault). Er wordt erkend dat er overtredingen plaatsvinden (maximumprijzen en koppelverkoop), maar de afzender verdedigt de effectiviteit van de controle. Hij voert een argument van schaalgrootte aan: met 150 grossiers en tot 2000 afnemers per dag is totale controle onmogelijk, zelfs met extra personeel.
* Terminologie:
* Koppelverkoop: De verplichte afname van een ongewenst product bij aankoop van een schaars product.
* Centrale Crisis Contrôle Dienst (CCCD): Een instantie die toezicht hield op de distributie en prijzen tijdens de oorlog.
* Prijsbeheersching: De overheidsinstantie die de maximumprijzen vaststelde om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. Dit document stamt uit augustus 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. Nederland kampte met toenemende schaarste, wat leidde tot een bloeiende zwarte markt. De Duitse bezetter en de Nederlandse collaborerende instanties probeerden de distributie van voedsel strikt te beheersen via de Beauftragte (vertegenwoordiger) voor de stad Amsterdam.

Het genoemde dagblad "Het Volk" was van oorsprong sociaaldemocratisch, maar stond in 1942 onder strikte controle van de bezetter (gelijkgeschakeld). Artikelen over misstanden op de markt werden vaak gebruikt om de noodzaak van strenger (Duits) ingrijpen te rechtvaardigen. Het adres 'Museumplein 19' was het hoofdkwartier van de Dienststelle des Beauftragten für die Stadt Amsterdam, de Duitse civiele autoriteit onder Hans Böhmcker die toezicht hield op het Amsterdamse gemeentebestuur.