Concept-brief/memo. Na 15 augustus (waarschijnlijk 1942, gezien de historische context van de Crisis Controle Dienst en de spelling). De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markthallen Amsterdam). Onbekend (geadresseerd als "U"). [Handgeschreven rechtsboven:] Mhr Combault(?)

C O N C E P T .

Ingevolge Uw telefonisch verzoek heb ik de eer [doorgestreept: U] [ingevoegd: de door U bedoelde] naar aanleiding van een publicatie over de Central Markt in het dagblad " Het Volk " van Zaterdagavond 15 Augustus j.l. de volgende opmerkingen te doen toekomen.

Zoowel voor de contrôle op prijsovertredingen als ook op andere [doorgestreept: soortgelijke] overtredingen, [doorgestreept: waaronder koppelverkoop zijn] regelmatig op de Centrale Markt aanwezig: ambtenaren van den Centralen Crisis Contrôle Dienst en van de Prijsbeheersching, terwijl de contrôleurs van mijn dienst, voor zoover zij niet met andere wekzaa[mheden], heden zijn belast (waaronder voor een belangrijk deel [doorgestreept: het] toezicht [ingevoegd: op] het voorkomen van diefstallen) eveneens aan een en ander hun aandacht wijden.

Het is stellig waar, dat ook de grossiers op de Centrale Markt de voorschriften [ingevoegd: inzake prijsbeheersching] [doorgestreept: inzake de maximum-prijzen en den koppelverkoop] overtreden. Er zijn op deze markt ± 150 grossiers gevestigd, die dagelijks met ± 1500 - 2000 detaillisten, die verschillende soorten van artikelen (groenten en fruit) koopen, handel drijven. Wanneer de betrokken instanties 50 contrôleurs op de Centrale Markt voor de contrôle zouden aanstellen, dan nog bestaat er geen enkele garantie, dat er overtredingen als bovenbedoeld niet meer zouden voorkomen.

Vanzelfsprekend moet tegen de genoemde overtredingen met kracht worden opgetreden; ik merk hierbij op, dat ik verleden week hieromtrent met Mr. Houthoff de, Inspecteur voor de Prijsbeheersching alhier, telefonisch heb gesproken, waarbij ik nogmaals op verscherping der contrôle heb aangedrongen.

Hedenmorgen zijn voorts een drietal grossiers, gevestigd op de Centrale Markt, wegens prijsopdrijving gearresteerd en van de Centrale Markt weggevoerd.

Zooals U echter bekend is, is het zeer moeilijk om tegen een en ander op te treden, omdat veelal de bewijzen niet zijn te leveren, daar de kleinhandelaren niet bereid zijn om als getuige op te treden.

Intusschen zal ik opnieuw bij de bevoegde autoriteiten op scherpe maatregelen tegen het geschetste euvel aandringen.

De Directeur,

Marginale aantekeningen (links):
* In zakelijker vorm
* L...(?) vrijwel
* [doorgestreept: + tro]
* v. de handhaving van de algemeene orde Dit document is een kladversie van een officiële reactie van de directeur van de Centrale Markt (waarschijnlijk de Amsterdamse Markthallen aan de Jan van Galenstraat). De aanleiding is een artikel in de krant Het Volk over illegale handelspraktijken.

Kernpunten in het document:
1. Toezicht: Er wordt aangegeven dat er reeds controle is door de Crisis Controle Dienst (CCD) en de Prijsbeheersching, maar dat de eigen controleurs van de markt vaak bezet zijn met het voorkomen van diefstallen.
2. Omvang van de handel: De directeur schetst de enorme schaal (150 grossiers tegenover 2000 detaillisten) om aan te tonen dat volledige controle nagenoeg onmogelijk is, zelfs met extra personeel.
3. Bewijslast: Een cruciaal probleem wordt benoemd: de kleinhandelaren (detaillisten) weigeren te getuigen tegen grossiers, waarschijnlijk uit angst voor uitsluiting van bevoorrading.
4. Recente actie: Om goede wil te tonen, wordt melding gemaakt van de arrestatie van drie grossiers op diezelfde ochtend.

De handgeschreven wijzigingen laten zien dat er gezocht werd naar een formelere of juist voorzichtigere formulering ("In zakelijker vorm"). De doorhalingen bij "maximum-prijzen en koppelverkoop" en de vervanging door "prijsbeheersching" duiden op een ambtelijke verscherping van de tekst. Het document moet geplaatst worden in de context van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er een enorme schaarste aan goederen, wat leidde tot distributie en prijsbeheersing.
* Zwarte handel: Omdat de officiële rantsoenen vaak ontoereikend waren, ontstond er een levendige zwarte markt. Grossiers maakten zich schuldig aan prijsopdrijving en 'koppelverkoop' (het verplichten van een afnemer om een ongewenst product te kopen bij afname van een schaars product).
* Crisis Controle Dienst (CCD): Dit was de overheidsinstantie die belast was met de opsporing van deze economische delicten.
* Het Volk: Deze krant was voor de oorlog socaaldemocratisch, maar stond tijdens de bezetting onder toezicht van de Duitsers (gelijkgeschakeld). Kritiek op de voedselvoorziening in de krant werd door de autoriteiten zeer serieus genomen omdat het de openbare orde en de "rust" onder de bevolking kon verstoren.
* De Centrale Markt: De Amsterdamse Markthallen waren het logistieke hart van de voedselvoorziening voor de stad en de regio, en daarmee een brandpunt van zowel legale distributie als illegale praktijken.