Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 13 januari 1943 (met aanvullende aantekeningen tot 2 februari 1943). Een controleur van de Centrale Markt (ondertekend, naam onduidelijk, mogelijk G. Elthorst). De Bedrijfschef van de Centrale Markt te Amsterdam. No 37/151/2 M. 1942 14/1

R A P P O R T

Naar aanleiding van bijgaand anoniem schrijven waarin wordt geklaagd over zekeren D.H. Vogtschmidt, wonende Kinkerstraat 224 alhier, heb ik eenigen tijd op de Centrale Markt speciaal gecontroleerd doch de aanwezigheid van bedoelde Vogtschmidt niet kunnen constateeren. Bij informatie aan Sociale Zaken. afdeeling Schiemanstraat, bleek mij dat bedoelde persoon genaamd is Dirk Hendrik Vogtschmidt, geboren 19 October 1873 en bij deze afdeeling als steuntrekkende bekend is onder stamboeknummer 136350. Hoewel men het bij Sociale Zaken onwaarschijnlijk acht dat Vogtschmidt zich aan praktijken als in de brief genoemd zou schuldig maken, zal men toch ook van die zijde de zaak in behandeling nemen.

Amsterdam 13 Januari 1943
Controleur,

[Handgeschreven handtekening: G. Elthorst (?)]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt

[Handgeschreven paraaf in de linker marge: gvb]

[Handgeschreven tekst in rode inkt:]
Nader informeren
en indien mogelijk
den Vogtschmidt
zelf horen
20-1-43

[Handgeschreven tekst onderaan in zwarte inkt:]
Telef. mededeeling Soc. Zaken.
Vogtschmidt nauwkeurig
nagegaan, doch is niet gebleken
dat hij zwarten handel pleegt.
opb.
[Handgeschreven initialen: KSD (?)]
2/2 '43

--- Dit document is een ambtelijk verslag over een onderzoek naar een vermeende overtreder tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het document is als volgt:

1. De Aanleiding: Er is een anonieme brief binnengekomen (een denuntiatie) waarin D.H. Vogtschmidt wordt beschuldigd van onregelmatigheden, vermoedelijk gerelateerd aan de handel op de Centrale Markt.
2. Het Onderzoek: Een controleur heeft fysiek gezocht naar de man op de markt, maar hem niet gevonden. Vervolgens is zijn identiteit nagetrokken bij de sociale dienst (Sociale Zaken). Hieruit bleek dat het om een 69-jarige man ging die een steunuitkering ontving.
3. De Beoordeling: Hoewel de sociale dienst het onwaarschijnlijk vond dat deze man zich schuldig maakte aan de beschuldigingen, werd er op aandringen van een superieur (zie de rode aantekening van 20 januari) toch een dieper onderzoek ingesteld, inclusief een poging hem persoonlijk te spreken.
4. Conclusie: Op 2 februari 1943 wordt het dossier gesloten met de mededeling dat uit nauwkeurig onderzoek (en telefonisch contact met Sociale Zaken) niet is gebleken dat de man zich bezighield met "zwarten handel".

De rode verticale lijnen in de kantlijn duiden erop dat het rapport gelezen en gemarkeerd is door een leidinggevende.

--- Dit document biedt een inkijkje in het dagelijks leven en de handhaving in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog (januari/februari 1943).

• Schaarste en Zwarte Handel: Door de Duitse bezetting was er een groot tekort aan goederen en voedsel, wat leidde tot strikte rantsoenering. De "Centrale Markt" in Amsterdam was een cruciaal punt voor de distributie. "Zwarten handel" (illegale handel buiten het bonnensysteem om) was een wijdverbreid fenomeen waar de autoriteiten streng op controleerden.
• Cultuur van Verraad: Anonieme brieven waren in deze periode schering en inslag. Burgers gaven elkaar aan uit jaloezie, wraak of uit een gevoel van onrechtvaardigheid over de verdeling van schaarse middelen. De overheid nam dergelijke meldingen, zoals hier te zien, serieus.
• Bureaucracie in Oorlogstijd: Het document toont de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke instanties (de Marktcontrole en Sociale Zaken). Het feit dat Vogtschmidt "steuntrekkende" was, betekende dat hij al in de systemen van de stad stond geregistreerd, wat controle door de overheid vergemakkelijkte.
• De Schiemanstraat: De genoemde afdeling van Sociale Zaken aan de Schiemanstraat was in die tijd een bekend punt waar Amsterdammers hun steunuitkering moesten ophalen en waar controles op hun rechtmatigheid werden uitgevoerd.