Tuchtbeschikking (tuchtrechtelijke uitspraak in economische zaken). Gerechtelijk schrijven No. 11.007.       Dossier No.: 23117.

TUCHTBESCHIKKING

in de zaak van: JAN VAN DAM.

geboren te Watergraafsmeer, 21 Maart 1920,

van beroep grossier in groenten en fruit,

~~gevestigd~~ wonende te Amsterdam, Celsiusstraat No. 26 huis;

De Inspecteur voor de Prijsbeheersching te Amsterdam,

Gelet op het Prijsbeheerschingsbesluit en de Prijzenbeschikking 1941 Groenten Fruit en Vroege Aardappelen;

Gezien het proces-verbaal van den 27sten Augustus 1942 van H. P. Wichmann en A. Valkenburgh, beiden opsporingsambtenaar als bedoeld bij artikel 24 van het Prijsbeheerschingsbesluit, bevattende de door den verdachte tegenover den opsporingsambtenaren afgelegde verantwoording;

Gezien de schriftelijke verantwoording van den verdachte;

Gehoord de mondelinge verantwoording van den verdachte, ~~die daarbij werd vertegenwoordigd / bijgestaan door~~ d.d. 25 September 1942;

Overwegende:

dat verdachte, als grossier, op of omstreeks 26 Augustus 1942 aan eenige kleinhandelaren, snijboonen heeft verkocht tegen den prijs van f. 0,55 per kilogram;

dat de maximumgrossiersprijs van deze boonen toenmaals was f. 19,50 per 100 kilogram;

dat verdachte zulks heeft erkend;

dat niet gebleken is van eenige omstandigheid, welke verdachte het recht gaf op voorgeschreven wijze te handelen.

K 1307   3138-12-41 Dit document is een juridische vastlegging van een overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdachte, Jan van Dam, was een groothandelaar (grossier) die snijbonen verkocht voor een prijs die aanzienlijk boven het wettelijke maximum lag. Terwijl de vastgestelde maximumprijs f. 19,50 per 100 kg bedroeg (omgerekend 19,5 cent per kilo), bracht Van Dam 55 cent per kilo in rekening—bijna drie keer de toegestane prijs.

De bewijsvoering rust op een proces-verbaal van twee opsporingsambtenaren en de eigen bekentenis van de verdachte tijdens een hoorzitting. De formulering aan het slot suggereert dat er geen verzachtende omstandigheden waren. Hoewel de specifieke straf (meestal een boete of tijdelijke sluiting van de zaak) op dit voorblad niet vermeld staat, vormt dit document de formele grondslag voor de tuchtrechtelijke sanctie. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) voerde de bezetter een strikte geleide economie in om schaarste te beheersen en de distributie van goederen naar Duitsland veilig te stellen. Het Bureau Prijsbeheersching hanteerde rigoureuze controles op de prijzen van levensmiddelen om zwarte handel en excessieve winstbejag ten koste van de bevolking in te dammen.

Dergelijke tuchtbeschikkingen waren een essentieel onderdeel van het handhavingsapparaat. Handelaren die de regels overtraden, werden niet via het reguliere strafrecht, maar via dit snellere tuchtrecht aangepakt. De datum (1942) markeert een periode waarin de voedselvoorziening steeds nijpender werd en de autoriteiten de grip op de markt met harde hand probeerden te behouden. De Celsiusstraat in Amsterdam, waar de verdachte woonde, ligt in de Transvaalbuurt, een wijk die in 1942 zwaar werd getroffen door de deportaties, wat de algemene sfeer van crisis en controle in die tijd onderstreept. A. Valkenburgh P. Wichmann