17 december 1943 Waarschijnlijk een functionaris van de Gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). Handgeschreven notitie: "Verzonden 18/12". Initialen rechtsboven: VD/SV. Den Heer A. Gombault, Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte für die Stadt Amsterdam, Museumplein 19, Amsterdam-Zuid, wijk 24. [Handgeschreven: Verzonden 18/12] VD/SV

37/117/2 M.

                                   17 December 1943.


                    den Heer A.Gombault
                    Wirtschaftsreferent Büro Beauftragte
                    für die Stadt Amsterdam,

                    Museumplein 19,

                    Amsterdam-Zuid.      wijk 24
                    ===============


        Naar aanleiding van Uw brief met bijlage d.d. 29

October 1943 Ref.Wi en onder verwijzing naar het onderhoud,
dat de heer J.Sieburgh een dezer dagen met U mocht hebben,
heb ik de eer U het volgende te berichten.
De Centrale Markt wordt om 8.15 uur voormiddag voor
den kleinhandel geopend; het kan niet worden voorkomen, dat
zich vóór dien tijd een rij van wachtenden vormt; evenmin
kan ik beletten, dat een aantal kleinhandelaren zich per
fiets naar de verkoopplaatsen der grossiers begeven en daar-
door den voetganger-kleinhandelaar vóór is.
De verkoop van groothandel aan kleinhandel is gere-
geld door het zoogenaamde Verdeelkantoor, welk kantoor een
onderdeel is van de Bedrijfsschap voor groenten en fruit te
Den Haag.
Het Verdeelkantoor maakt van tevoren bekend, welke
bonnen voor den kleinhandel geldig zijn en tevens welke soort
groenten daarop te verkrijgen is. Daarbij worden soms bonnen
bekend gemaakt waarvoor niet alle goederen direct reeds be-
schikbaar zijn. Dit is een gevolg van de omstandigheid dat de
meeste producten waar het om gaat, geen bewaarbare artikelen
zijn, terwijl de aanvoer successievelijk geschiedt. Wel is
waar worden dan deze bonnen op een later tijdstip gehonoreerd,
maar het komt meermalen voor, dat kleinhandelaren een aantal
bonnen overhouden, waarop zij het desbetreffende product niet
krijgen. Geconstateerd moet worden, dat er inderdaad een
neiging is bij de grossiers om hun oude klanten eerst te be-
dienen en daarna degenen, die zij veelal in het geheel niet
kennen. Dit is ook verklaarbaar omdat de oude klanten ook de
minder gewenschte producten van den grossier afnemen, terwijl
de nieuwe alleen komen om de gewilde bonartikelen te halen.
Het Marktwezen heeft intusschen geenerlei bevoegdheid den
grossiers voor te schrijven hoe zij hun verkoop moeten regelen.
De organisatie hiervan is geheel aan het Plaatselijk Verdeel-
kantoor opgedragen, die voor haar handelingen alleen aan de
Bedrijfsschap voor groenten en fruit verantwoordelijk is.
Dat de grossiers of hun personeel bij den verkoop * Context: De brief is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De ontvanger is een Duitse functionaris die toezicht houdt op de economie in Amsterdam.
* Kernprobleem: Er is spanning op de Centrale Markt over de rechtvaardige verdeling van schaarse groenten en fruit. Kleinhandelaren klagen over lange wachtrijen en het feit dat grossiers hun vaste klanten voortrekken.
* Bureaucratische verdediging: De schrijver van de brief (waarschijnlijk van de gemeentelijke marktdienst) verdedigt zich door te wijzen op de logistieke realiteit (aanvoer van verse, niet-houdbare waar) en op de beperkte bevoegdheid van zijn eigen dienst. Hij schuift de verantwoordelijkheid voor de verkoopregels door naar het 'Verdeelkantoor' en de 'Bedrijfsschap'.
* Sociale dynamiek: De tekst geeft een inkijkje in de overlevingsstrategieën van handelaren: het koesteren van vertrouwensrelaties tussen grossier en vaste klant ("oude klanten") versus de 'opportunistische' nieuwe handelaren die enkel voor de schaarse gerantsoeneerde producten ("bonartikelen") komen. De Centrale Markt in Amsterdam (Jan van Galenstraat) was tijdens de oorlog het cruciale distributiepunt voor de voedselvoorziening van de stad. Door de toenemende schaarste werden bijna alle producten via een bonnensysteem verdeeld. De Duitsers hielden hier via de Wirtschaftsreferent (economisch referent) streng toezicht op, om zowel de rust te bewaren als de eigen belangen veilig te stellen. De genoemde "Bedrijfsschappen" waren publiekrechtelijke organisaties die door de bezetter werden ingezet om hele sectoren van de economie strak te reguleren.