Handgeschreven ambtelijke notitie/memo. Juni 1941 (met specifieke aantekeningen op 18 en 19 juni). Naar aanleiding Telefoon vischventersvereen.
H. Molenaar te Volendam.

Aalaanvoer naar Amsterdam
van Volendam
Vervoer door Thomas Koning.
Vervoer per auto verboden door
dijkverkeersinspectie (omstreeks
13 of 14 Juni)
Als gevolg vervoer per tram.
Volgens handelaren duurt dit
te lang.
18-6-41 Thans gesproken met Roozema
Tuyt
Molenaar

Volgens dezen zou aanvoer per
tram 's morgens mogelijk zijn (visch
versch uit de kaan en omdat het
dan nog koel is); op warme
middagen vervoer echter funest.
—
19-6-41 Mededeeling Stam of Th. de Haan
Jhr. Raëll van Bureau Voedselvoorz.
is onlangs met H. Kwak uit Volendam
op vischmarkt. - Met bevreemding kennis
k. v. n. [w.?] geconstateerd dat aal dood
was aangekomen aan vischhal.
— Dit document legt de praktische en economische gevolgen vast van transportbeperkingen tijdens de Duitse bezetting in 1941. Door een verbod van de 'dijkverkeersinspectie' op autovervoer (waarschijnlijk wegens brandstofschaarste of vordering van voertuigen) was de visserijsector in Volendam genoodzaakt de aal per tram naar de Amsterdamse markt te vervoeren.

De kern van de klacht is dat de tramverbinding te traag is. Waar de aal 's ochtends vroeg nog koel en vers uit de 'kaan' (een houten bak of bun voor levende vis) komt, zorgt de langere reistijd in de middaghitte ervoor dat de vis sterft voordat deze de vismarkt bereikt. Dit leidde tot officiële verbazing en klachten van het Bureau Voedselvoorziening, bij monde van Jhr. Raëll, omdat het product hierdoor onverkoopbaar of kwalitatief ondermaats werd. * Tijdsgeest: In de zomer van 1941 was de schaarste in Nederland al merkbaar. Transport over de weg werd streng gereguleerd door de bezetter.
* De Tram: De genoemde tram is de bekende 'Waterlandse Tram' (ook wel 'de Moordenaar' genoemd), die een vitale maar langzame verbinding vormde tussen de vissersdorpen boven het IJ en Amsterdam-Noord.
* Bureau Voedselvoorziening: Dit was het overheidsorgaan dat tijdens de oorlog de distributie en kwaliteit van voedsel moest bewaken om tekorten te beheersen. De betrokkenheid van een Jonkheer (Raëll) wijst op het hoge ambtelijke niveau waarop dit logistieke probleem werd besproken.
* Terminologie: Het woord 'kaan' in de tekst verwijst naar de traditionele houten visbakken waarin aal levend in water werd vervoerd om de versheid te garanderen. Wanneer de aal "dood was aangekomen aan de vischhal", betekende dit een direct economisch verlies voor de handelaren uit Volendam. H. Molenaar Thomas Koning Roozema Tuyt Jhr. Raëll Stam Th. de Haan H. Kwak.