Ambtelijk rapport/verslag. 17 mei 1943. Rapport

Heden middag had ik van M. Ham opdracht
gekregen om in dienst te blijven om Zeevisch
te ontvangen en garnalen te verkoopen.
Over half vier kwam een knecht van Roosman
vertellen dat er geen garnalen aan het spoor waren
en dat Roosman naar huis was. Daar ik hiermede
niet tevreden was heb ik het café "Kapershoek"
opgebeld en aan Roosman gevraagd waar de garnalen
vandaan moesten komen waarop hij antwoordde
"van Den Helder". Daarna heb ik de spoorwegen
opgebeld en verzocht te willen onderzoeken of de
garnalen van Den Helder verzonden waren.
Om 4 uur werd ik opgebeld door de spoorwegen dat
de garnalen niet uit Den Helder verzonden waren,
waarop ik de venters tegen half vijf naar huis heb
gestuurd en alle dagmarkten daarvan in kennis
heb gesteld. Kort na ~~daarna~~ dit gebeuren werd ik door
Roosman opgebeld dat er garnalen een
kwartier geleden waren aangekomen.
Ik ben toen zelf naar het C.S. geweest en mij
verstaan met de desbetreffende ambtenaar en mij
overtuigd dat er voor diverse grossiers garnalen
waren aangekomen o.a. van Roosman, Goedhart,
Lymorsleger en Wynschenk. Geen van deze grossiers
waren toen aanwezig.

Leiden 17/5 '43
w.g. [Handtekening] Het document is een zakelijk verslag over een logistiek misverstand betreffende de aanvoer van vis (garnalen) in Leiden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De rapporteur (waarschijnlijk een ambtenaar van de markt- of voedselvoorzieningsdienst) krijgt opdracht om de verkoop van zeevis te coördineren.

Er ontstaat verwarring wanneer een medewerker van grossier Roosman meldt dat er geen garnalen bij het station ("het spoor") zijn. Na verificatie bij de spoorwegen krijgt de rapporteur te horen dat er niets verzonden is uit Den Helder. Hierop worden de marktkooplieden ("venters") naar huis gestuurd. Kort daarna blijkt de lading toch te zijn aangekomen op het Centraal Station (C.S.). De rapporteur gaat zelf op onderzoek uit en stelt vast dat de garnalen voor verschillende grossiers klaarstaan, maar dat de handelaren zelf op dat moment nergens te bekennen zijn.

Het taalgebruik is formeel en procedureel ("mij verstaan met de desbetreffende ambtenaar"). Opvallend is de vermelding van café "Kapershoek", wat een bekende plek in de buurt van het station of de markt moet zijn geweest waar handelaren verbleven. Dit document stamt uit mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode was de voedselvoorziening strikt gereguleerd en was er sprake van schaarste. Zeevis was een belangrijk volksvoedsel, maar de distributie werd bemoeilijkt door transportbeperkingen en de "Sperrgebiete" aan de kust.

De namen in het document zijn historisch interessant. De namen Goedhart en met name Wynschenk waren bekende namen in de (vaak Joodse) vishandel. Gezien de datum (mei 1943) is dit een kritieke periode; de grootschalige deportaties van de Joodse bevolking uit Nederland waren in volle gang. Het feit dat Wynschenk als grossier wordt genoemd, kan erop wijzen dat dit bedrijf op dat moment onder een "Verwalter" (Duitse beheerder) stond, of dat de betreffende personen nog (tijdelijk) vrijgesteld waren.

Het rapport illustreert de dagelijkse bureaucratie en de frustraties rondom de distributie van schaarse goederen in oorlogstijd, waarbij miscommunicatie tussen de spoorwegen en de handelaren leidde tot een onnodige onderbreking van de marktvoorziening. M. Ham