Ambtelijk memorandum / handgeschreven verslag. Betreft een gebeurtenis op 25 augustus 1942. Hr. Jongbloed
voor advies.

Op 25 Augustus 1942 is door de Marechaussée’s te Zaandam inbeslag genomen een partij gerookte aal die bestemd was voor de z.g.n. „Rüstungs”-bedrijven, vermoedelijk „Fokker” te Amsterdam. Deze partij werd door verschillende aanvoerders aangevoerd en wel door de firma’s: A. v. Triest; H. Hulst; G. v.d. Heide; L. & H. Hoevé, allen te Elburg. De marechaussée’s konden niet opgeven hoeveel iedere aanvoerder afzonderlijk heeft geleverd, zodoende is de partij in zijn geheel verkocht. (Zie afslagbriefjes 4939/1 t/m 4942/1 en 4945/6)

Specificatie:
184 kg à f 1.22 — f 224,48
849 kg à f 0.88 — f 747,12
Totaal — f 971,60
af 2% — f 19,44
Netto — f 952,16 * Handschrift en Stijl: Het document is geschreven in een vlot, zakelijk cursief handschrift, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse administratie. Belangrijke woorden zoals "niet" en "afzonderlijk" zijn onderstreept om de juridische/administratieve complicatie te benadrukken: omdat de herkomst niet per visser/handelaar te herleiden was, moest de partij als één geheel worden afgehandeld.
* Inhoud: Het betreft een rapportage over de economische handhaving tijdens de bezetting. De Marechaussée heeft een aanzienlijke hoeveelheid gerookte paling (ruim 1000 kg) geconfisqueerd. De bestemming was de oorlogsindustrie, wat vaak gebeurde om arbeiders extra rantsoenen te geven buiten het officiële distributiesysteem om.
* Rekenkundig: De berekening onderaan toont de verkoopwaarde van de in beslag genomen vis, waarbij een commissie of belasting van 2% is afgetrokken om tot een nettobedrag te komen. * Tweede Wereldoorlog: Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) stond de voedselvoorziening onder strikte controle (distributie). Producten die buiten de officiële kanalen om werden verhandeld, werden als 'zwarte handel' beschouwd.
* Rüstungsbetriebe: Dit waren bedrijven die werkten voor de Duitse oorlogsindustrie. Fokker in Amsterdam-Noord was een belangrijk voorbeeld; hier werden Duitse vliegtuigen onderhouden en gebouwd. Om de productie op peil te houden, probeerden dergelijke bedrijven vaak via 'grijze' of 'zwarte' wegen extra voedsel voor hun personeel te regelen.
* Elburg en de Visserij: Elburg was een belangrijke vissersplaats aan de toenmalige Zuiderzee (na 1932 het IJsselmeer). De genoemde firma's waren lokale visverwerkers of handelaren die blijkbaar gezamenlijk een grote zending hadden samengesteld voor de Amsterdamse afnemer.