Dienstmededeling/Verordening. 12 maart 1942. NEDERLANDSCHE VEEHOUDERIJCENTRALE.
No. 9574, Afd. Voorraadbeheer 's-Gravenhage, 12 Maart 1942.
Gr/vdW. JJ Laan van Meerdervoort 53.
Interl. letters VVVV: tel. 335982.
Betreffende: invriezen Postgirorekening No. 225000.
van visch. (No. 20)

AAN DE KOEL- & VRIESHUIZEN.

Ten gevolge van de huidige bijzondere omstandigheden is de aanvoer van versche visch aanzienlijk geringer dan in normale tijden, doch de vraag belangrijk grooter.

In verband hiermede is het niet verantwoord, dat visch wordt ingevroren en/of gekoeld, zoodat dit menschelijk voedsel zonder noodzaak duurder wordt verhandeld dan strikt noodzakelijk is.

Teneinde zulks te voorkomen is het met ingang van 7 Maart 1942, / tot nader / verboden versche zee- en zoetwatervisch in te vriezen of te / order / doen invriezen en te koelen of te doen koelen.

Dit verbod geldt niet voor aal en paling.

Voormeld verbod is niet van toepassing op de visch, welke reeds op genoemden datum in de koelhuizen was opgeslagen.

                            NEDERLANDSCHE VEEHOUDERIJCENTRALE
                            [Handtekening]

[Stempels en aantekeningen onderaan:]
- No 48/16/1
- M. 1942 16/3
- mi/Dir. (handgeschreven rechtsboven) Dit document is een officieel bevel van de Nederlandsche Veehouderijcentrale (NVC) gericht aan exploitanten van koel- en vrieshuizen. De kern van de boodschap is een onmiddellijk verbod op het conserveren (invriezen/koelen) van verse vis, met uitzondering van aal en paling.

De argumentatie is puur economisch van aard: door de schaarste ("bijzondere omstandigheden") en de hoge vraag wil de overheid voorkomen dat vis wordt opgeslagen om op een later moment tegen hogere prijzen te worden verkocht. Door vis dwingend als "vers product" op de markt te houden, probeert men de prijsstijgingen te beheersen en de directe beschikbaarheid voor de bevolking te garanderen.

Opvallend is de handgeschreven toevoeging "tot nader order", wat de onzekere duur van deze maatregel benadrukt. Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (visch, menschelijk, zoodat). Het document dateert uit maart 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De term "bijzondere omstandigheden" is een eufemisme voor de oorlogssituatie en de daarmee gepaard gaande schaarste.

De Nederlandsche Veehouderijcentrale maakte deel uit van de door de bezetter gecontroleerde distributie- en voedselvoorzieningsorganen. In deze periode werd de controle op de voedselketen steeds strikter om zwarte handel te bestrijden en de voedselvoorziening (ook voor de export naar Duitsland) te reguleren. Vis was een cruciale bron van proteïne nu vlees steeds schaarser en strenger gerantsoeneerd werd. De uitzondering voor aal en paling kan te maken hebben met de specifieke exportwaarde of de unieke verwerkingsmethode (roken) van deze vissoorten.