Getypt verslag van een commissievergadering of hoorzitting. [Pagina 6]

• 6 -

op een goedkoope wyze hun schoenen te laten repareeren en wenden zich daartoe tot de marktkooplieden. In den geheelen omvang van het schoenmakersbedryf maakt de reparatie op de markt slechts een gering percentage uit. Echter wordt het geringe percentage natuurlyk gevoeld, omdat ook de schoenmakers zeer sterk door de crisis zyn getroffen. Wanneer de verbodsbepaling sterk wordt doorgevoerd, wordt, naar sprekers overtuiging, het belang van een groote groep van consumenten geschaad. Spreker sluit zich daarom aan by den Directeur van het Marktwezen.

De heer De Jong kan nog altyd niet inzien, dat door het verbod van reparatie de verkoop van nopjesrubber wordt getroffen. Spreker heeft op het Amstelveld geconstateerd, dat aan de stands, waar niet gewerkt werd, veel meer nopjesrubber werd verkocht, dan door de kooplieden, die wel repareerden. Indien het hier werkelyk een zaak van geringe betekenis betrof, zouden de marktkoopliedenvereenigingen niet zoo heftig ageeren.

Mevrouw Zegger-Tucker zou gaarne willen weten of voor het onderplakken van rubber zolen niet veel vakkennis noodig is.

De heer Snieder merkt op, dat volgens het schryven van "Mercurius" de schoenen, welke met nopjesrubber zyn gerepareerd zes maanden meegaan, terwyl de standwerkersvereeniging dezen tyd zelfs op 9 maanden stelt. Een schoenmaker echter staat hoogstens 6 weken voor dit artikel in. Spreker als man van de praktyk beweert, dat schoenen, die geregeld gedragen worden, voor 90% het euvel vertoonen, dat de rubber aan de teenen los laat en omkrult. Zelfs by de meest vakkundige reparatie doet dit euvel zich voor, laat staan, als het geschiedt door ondeskundigen.

De Directeur van het Marktwezen zegt, dat in het algemeen gesproken, de waarheid in het midden ligt, hetgeen ook wel hier het geval zal zyn. Indien de opmerkingen van den heer Snieder juist zouden zyn, zou spreker de geheele agitatie van de schoenmakers niet begrypen. Het vraagstuk zou zich dan wel vanzelf oplossen, omdat de consumenten wel spoedig tot de ervaring zouden komen, dat de nopjesrubber hun slechts nadeelen brengt. Spreker staat op het standpunt, dat zoo eenigszins mogelyk, de winkeliers dienen te worden beschermd tegen oneerlyke concurrentie. Voor spreker is het van groot belang te weten of de demonstratie met nopjesrubber, welke de Commissie ook toelaatbaar acht, mogelyk is met één paar schoenen. Hy wyst er op, dat het publiek den marktkoopman nu eenmaal niet vertrouwt indien hy werkt met eigen materiaal en dat het wel van de deugdelykheid van het te verkoopen artikel overtuigd is, indien uit het publiek materiaal wordt verstrekt. Spreker vraagt aan de Commissie, hoe zy zich voorstelt deze marktkooplieden te laten demonstreeren.

De Voorzitter zegt, dat de gedachte van den Directeur van het Marktwezen, dat de actie gaat tegen den verkoop, niet juist is. De Commissie heeft steeds voorop gesteld, dat de

[Pagina 7]

• 7 -

reparaties op de markten moesten worden verboden. By spreker zyn tal van gevallen bekend, dat ettelyke paren schoenen op de markten in reparatie worden genomen en later by de klanten worden thuisbezorgd. Op het Amstelveld is slechts één contrôleur, wien het onmogelyk is op het verbod voldoende toezicht uit te oefenen. Spreker wyst er op, dat de nopjesrubber op de markten wordt verkocht voor 35 à 40 cent, terwyl de prys by de schoenmakers is 12 à 15 cent voor rubber van dezelfde kwaliteit. Hier blykt afdoende, dat de markten niet concurreeren. De door den Directeur van het Marktwezen genoemde vyf kooplieden van het Amstelveld zullen waarschynlyk lid zyn van de Centrale H.L.S. Waren zy het niet, dan zouden zy met uitsluiting zyn bedreigd. Echter is dit lidmaatschap op zichzelf geen enkele waarborg voor vakkennis. Spreker heeft de kooplieden op de markten waargenomen en gezien, dat er maar één onder is, namelyk Drukker, die het vak van schoenmaker uitoefent. Spreker gelooft niet, dat de betreffende marktkooplieden een schamel stukje brood hebben, zooals "Mercurius" voorgeeft, temeer niet, waar de marktkoopman Schallies onlangs heeft beweerd, dat hy in een week tyd 254 paar schoenen heeft gerepareerd. Spreker moet de mededeeling van den heer De Jong, dat de kooplieden, die niet repareerden, meer verkochten dan die, welke zich wel met reparatie onledig hielden, ten volle onderschryven. De duur van de nopjesrubber loopt sterk uiteen. Dit hangt van de gebruikers af. Wel staat echter vast, dat vrywel al deze rubberzolen spoedig loslaten aan de teenen; reparatie daarvan is zeer moeilyk. Spreker acht het mogelyk om met één paar schoenen te demonstreeren. De koopman kan steeds met de nyptang het ondergeplakte rubber weer aftrekken. Echter kan hy de afgetrokken rubberzool niet meer gebruiken. Dit is niet zoo erg, omdat de kosten van zoo'n zool voor den koopman zelf, niet meer dan 4 cent bedragen. Indien de kooplieden byvoorbeeld vier paar schoenen zouden meenemen en demonstreeren met stukjes rubber, kunnen zy met die acht schoenen, naar sprekers meening, wel veertig maal demonstreeren. Het is dus allerminst noodig, om schoenen van het publiek te betrekken.

De heer De Jong acht het ook wel mogelyk om demonstraties te doen houden met één paar schoenen. Dit gebeurt trouwens ook reeds aan verschillende stands. Niettemin heeft spreker geen bezwaar om voor demonstratie wat meer materiaal toe te staan. Op het Amstelveld is het gebeurd, dat een koopman, die met één paar schoenen demonstreerde, den druksten verkoop had.

De Voorzitter hoopt, dat het den Directeur van het Marktwezen duidelyk zal zyn, dat de actie slechts gaat tegen reparatie en niet tegen verkoop.

De Directeur van het Marktwezen heeft zich ook op het Amstelveld van den gang van zaken op de hoogte gesteld. Hy heeft gezien, dat de koopman Schallies niet alleen demonstreerde maar ook repareerde. Het gevolg is geweest, dat de man is gestraft. Echter heeft hy tevens gezien, dat het om de stand van Schallies stampvol was, terwyl even verder een koopman, die alleen demonstreerde, niets te doen had.

--- Het document verslaat een sociaal-economisch conflict in de jaren '30 (gezien de verwijzing naar "de crisis"). De kern van het geschil is de spanning tussen de gevestigde middenstand (schoenmakers) en de marktkooplieden (standwerkers).

• Het geschilpunt: Mag een marktkoopman die rubberen zolen (nopjesrubber) verkoopt, deze ook ter plekke op de schoen van de klant plakken? De schoenmakers zien dit als broodroof en "oneerlijke concurrentie".
• Handhaving: Er is een verbod op reparaties op de markt, maar handhaving is lastig (slechts één controleur op het Amstelveld).
• Demonstratie versus Reparatie: Er wordt gedebatteerd over wat een "demonstratie" is. De kooplieden beweren dat ze schoenen van het publiek nodig hebben om te bewijzen dat hun rubber plakt. De Commissie stelt echter dat men ook met een eigen paar schoenen herhaaldelijk kan demonstreren door de zool er telkens weer af te trekken.
• Economische data: De prijzen van rubberzolen (35-40 cent op de markt vs. 12-15 cent inkoop) en de volumes (254 reparaties per week door één man) geven een goed beeld van de kleinschalige handel in die tijd.

--- Dit verslag is zeer waarschijnlijk afkomstig uit het archief van de gemeente Amsterdam, specifiek gerelateerd aan de Marktcommissie of het Marktwezen. Het Amstelveld was (en is) een bekende marktlocatie in Amsterdam.

De tekst illustreert de frictie tijdens de Grote Depressie, waarbij de overheid probeerde de gevestigde ambachtslieden te beschermen tegen de agressievere verkoopmethoden van standwerkers. "Mercurius", waarnaar verwezen wordt, was waarschijnlijk een vakblad voor de handel. De genoemde "Centrale H.L.S." verwijst vermoedelijk naar een overkoepelende organisatie voor de handel of standwerkers.