Ambtsverslag / Rapportage van marktinspecteurs. 6 november 1944 (met een aantekening van 8 november 1944). [Document links - handgeschreven notitie op gelinieerd papier]

Controle met
Lak - v.d. Burg en Bekking

bijv. [bijeenkomst?]
Op 6 N[ov]
gehouden op de [markt?]
v.d. Burg. Er [is/zijn]
ons verwijderd [?]
of sigarettenpap[ier]
ons gewaarschu[wd]
verschijnen.

Gez. [Gezien]
8-11-44
[Handtekening]

[Document rechts - officieel rapport op bruin papier]

Aan den Heer
Inspecteur Marktwezen
te
Amsterdam.
—
Rapport over zwarte handel
Markt Albert Cuypstraat.
Maandag 6 November 1944.

Door het slechte weer was de
markt weinig bezet. Veel bijzonders was
er niet.
Op de hoek van de Albert Cuypstraat
en Ferd. Bolstraat stond een vrouw met
pakjes gezuiv. bliek, welke zij voor f 0.35 per pakje
ten verkoop aanbood.
Genoemde was genaamd:
Johanna Maria Tielarsma
geb: 6 juli 1923 te Amsterdam.
zonder beroep - wonende Vrolikstraat 34 hs
Wij hebben deze pakjes voor f 0.15 per stuk
aan het publiek uitverkocht.
Zij had een flinke voorraad in een
koffertje bij zich.
Tevens nog eenige personen met doos
scheerstokken en pakjes sigarettenpapier van de markt.

--- Dit document is een direct verslag van de handhaving op de Amsterdamse markten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het hoofddocument is een formeel rapport gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen.

De kern van het rapport betreft de aanhouding van de 21-jarige Johanna Maria Tielarsma. Zij wordt betrapt op de hoek van de Albert Cuypstraat en de Ferdinand Bolstraat terwijl zij 'gezuiverde bliek' (kleine visjes, vaak gedroogd of gezouten) verkoopt voor 35 cent per pakje. De inspecteurs kwalificeren dit als zwarte handel of prijsopdrijving. Opmerkelijk is de directe interventie: de inspecteurs nemen de handel in beslag en verkopen deze ter plekke voor een lagere, 'eerlijke' prijs van 15 cent aan het publiek.

Het linker document lijkt een interne controle-notitie of een samenvatting van dezelfde gebeurtenis, ondertekend op 8 november 1944, twee dagen na het incident. Het noemt ook de handel in sigarettenpapier, wat in die tijd een schaars en gewild artikel was voor de zwarte handel.

--- De datum van het document, 6 november 1944, plaatst dit midden in de Hongerwinter. In de bezette Nederlandse steden was er op dat moment een extreem tekort aan voedsel, brandstof en alledaagse goederen zoals zeep (scheerstokken) en tabaksbenodigdheden.

De Albert Cuypmarkt bleef gedurende de oorlog een centraal punt voor zowel de legale (op de bon) als de illegale handel. De overheid probeerde via de Inspectie van het Marktwezen de zwarte handel in te dammen om te voorkomen dat prijzen onbetaalbaar werden voor de gemiddelde burger. Echter, de nood was vaak zo hoog dat vele burgers, zoals de hier genoemde jonge vrouw zonder beroep, zich genoodzaakt zagen tot kleinschalige zwarte handel om te overleven.

Het feit dat de inspecteurs de vis direct aan het publiek verkochten voor een lagere prijs, getuigt van de toenmalige praktijk waarbij inbeslagnames direct werden herverdeeld om de ergste nood te ledigen en de zwarte handelaren te ontmoedigen. Marktwezen (Inspecteur) Marktwezen