Ambtsverslag / Rapportage van overtreding. Dienst van het Marktwezen
te Amsterdam.

Rapport.

Wij ondergetekenden, J. P. W. Boon en
J. H. de Webber, controleurs bij het Markt-
wezen rapporteeren het navolgende:
Op Woensdag 11 October 1944, waren wij
ter controle in het stadsdeel Oost.
Wij troffen in de Pontanusstraat
een vrouw aan, die vanaf een handkar
appelen en peren aan het publiek te-
koop aanbood. De prijzen die zij vroeg, waren
ver boven den vastgestelden prijs.
Wij hebben haar tegen den vastgestelden
prijs laten uitverkoopen. Achter een
schot stond een zak met appelen en peren
deze waren volgens haar verklaring niet
van haar. Deze appelen en peren zijn door
ons inbeslag genomen en aan het publiek
verkocht. De opbrengst f 5 = zal door
ons in de kas van het Marktwezen
worden gedeponeerd.

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

Amsterdam, 16 October 1944
De Controleurs
[Handtekening: J. P. W. Boon]
[Handtekening: J. H. de Webber]

[Linksonder handgeschreven aantekening:]
opbrengst à f 5.-
gestort in de kas.
C. M.
[Handtekening: Onleesbaar]
16 OCT. 1944
CENTRALE MARKT In dit document rapporteren twee controleurs van het Amsterdamse Marktwezen een incident betreffende illegale prijsvorming. Op 11 oktober 1944 constateerden zij dat een vrouw in de Pontanusstraat (Dapperbuurt) fruit verkocht boven de officieel vastgestelde maximumprijzen.

De controleurs grepen direct in door de vrouw te dwingen haar overige voorraad tegen de vastgestelde prijs te verkopen. Daarnaast werd een verborgen voorraad ("achter een schot") aangetroffen. Hoewel de vrouw ontkende dat deze van haar was, werd dit fruit direct geconfisqueerd en ter plekke aan de omstanders verkocht. De opbrengst hiervan (5 gulden) werd afgedragen aan de gemeentekas. Het document is een schoolvoorbeeld van de strikte handhaving op de distributie en prijsbeheersing van schaarse levensmiddelen tijdens de oorlogsjaren. De datum van dit rapport, oktober 1944, is historisch zeer significant. Nederland bevond zich midden in de Tweede Wereldoorlog. Na de geallieerde opmars in het zuiden (september 1944) en de daaropvolgende spoorwegstaking, raakte het westen van Nederland – waaronder Amsterdam – geïsoleerd. Dit markeert het begin van de Hongerwinter.

Levensmiddelen zoals appelen en peren waren uiterst schaars en de zwarte handel tierde welig. De overheid (onder toezicht van de bezetter) probeerde via het Marktwezen en strikte prijsvoorschriften te voorkomen dat prijzen onbetaalbaar werden voor de gewone burger. De Pontanusstraat ligt in een volksbuurt waar de voedselschaarste op dat moment al diepe sporen trok. Dat een bedrag van 5 gulden (destijds een aanzienlijk bedrag voor een zak fruit) direct werd afgestort, getuigt van de bureaucratische nauwkeurigheid die zelfs in tijden van extreme crisis en oorlog bleef voortbestaan. H. de Webber W. Boon Marktwezen