Bestelbon voor groentendistributie. [Linkerkolom]

XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 082771

GEZINSKAART No. ....................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ..................................................... .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling .........................................................

[Rechterkolom]

.............. pond roode kool
.............. ,, savoye kool
.............. ,, uien
.............. ,, wortelen
.............. ,, koolrapen
.............. ,, bieten (rauw)
.............. ,, zuurkool

Totaal .............. pond à 3 cent per kg = f..................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening) * Administratieve controle: Het document toont een strikt bureaucratisch systeem. De bon is gekoppeld aan een "gezinskaart", wat wijst op een centrale registratie van inwoners voor voedselvoorziening.
* Taalgebruik: Het gebruik van de genitief ("dezen bon", "der gezinskaart") is kenmerkend voor de formele schrijftaal van de eerste helft van de 20e eeuw.
* Maateenheden en prijzen: Er wordt gerekend in "ponden" (destijds 500 gram), maar de prijs wordt berekend per kilogram (3 cent). De prijs van 3 cent per kg is extreem laag naar moderne maatstaven, wat duidt op gereguleerde prijzen voor basisbehoeften.
* Assortiment: De lijst bevat uitsluitend houdbare wintergroenten (koolsoorten, wortelen, uien, bieten). Dit suggereert een distributiemoment in het najaar of de winter.
* Symboliek: De drie kruisen (XXX) linksboven zijn het wapen van de stad Amsterdam, wat de herkomst van het formulier vrijwel zeker bij de Amsterdamse distributiedienst legt. Dit document is een tastbaar bewijs van de voedseldistributie in Nederland tijdens de Duitse bezetting (1940-1945). Door de oorlogsomstandigheden ontstonden er tekorten aan vrijwel alle goederen. Om te voorkomen dat alleen rijken konden eten en om zwarte handel tegen te gaan, stelde de overheid een distributiestelsel in.

Inwoners kregen een distributiestamkaart en periodiek vellen met bonnen. Voor groenten werkte men vaak met dergelijke bestelbonnen, waarbij men vooraf moest aangeven wat men wilde afnemen. De nadruk op "zoek geraakte bonnen worden niet vergoed" onderstreept de schaarste en de waarde van het papier; zonder bon had men simpelweg geen recht op voedsel, ongeacht of men geld had. De korte geldigheidsduur (één week) diende om de logistieke stroom van bederfelijke waar beheersbaar te houden.