Bestelbon voor levensmiddelen (distributiebon). (Linkerkolom)
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 062036

GEZINSKAART No. .........................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ................................................. .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ......................................................

(Rechterkolom)
.......... pond roode kool
.......... ,, savoye kool
.......... ,, uien
.......... ,, wortelen
.......... ,, koolrapen
.......... ,, bieten (rauw)
.......... ,, zuurkool

Totaal .............. pond à 3 cent per kg = f....................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening)

...................................................................................................... * Functie: Dit document diende als officieel bestelformulier voor groenten tijdens een periode van schaarste en rantsoenering. Het koppelt een specifieke bestelling aan de 'gezinskaart' van een inwoner.
* Inhoud: De bon somt typische Nederlandse wintergroenten op (verschillende koolsoorten, wortelen, uien). Het gebruik van het woord 'pond' (500 gram) voor de hoeveelheid en de prijsstelling in kilogrammen (3 cent per kg) is opmerkelijk.
* Procedure: Het systeem werkte met vooruitbestelling: men bestelde in de ene week om de week daarop te kunnen afhalen bij een aangewezen distributiepunt. Betaling vond plaats bij afhaling, getuige de kwijting onderaan ("Bovenstaand bedrag door mij ontvangen").
* Stempel/Logo: De drie Andreaskruisen (XXX) linksboven duiden aan dat dit een formulier is van de gemeente Amsterdam. Tijdens de Eerste Wereldoorlog (waarin Nederland neutraal was maar wel kampte met grote tekorten door de Britse zeeblokkade) en de Tweede Wereldoorlog werd de distributie van basisbehoeften streng gereguleerd door de overheid. Gemeenten kregen de taak om de eerlijke verdeling van voedsel in goede banen te leiden.

Gezien de relatief lage prijs (3 cent per kg) en de specifieke lijst groenten, stamt dit document waarschijnlijk uit de periode van de Eerste Wereldoorlog of de direct daaropvolgende jaren. In die tijd werden dergelijke gecentraliseerde distributiesystemen opgezet om hongersnood en woekerprijzen onder de stedelijke bevolking te voorkomen. Het formulier illustreert de verregaande bureaucratisering van het dagelijks leven in tijden van crisis. Gemeente Amsterdam