Archief 745
Inventaris 745-1406
Pagina 140
Dossier 28
Stadsarchief

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

Origineel

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties. In de transcriptie worden doorhalingen weergegeven met een ~~streep~~ en handgeschreven toevoegingen tussen [vierkante haken].

VASTE PLAATSEN MOSPLEIN

Naam Geboortedatum Adres
Pelgrim G.H. 2-10-1897 Zuid Bevelandstraat 12 hs L
Pinto N.G. 3- 3-1909 Retiefstraat 33 1 D
Pol H.J.A.v.d. 9- 7-1904 Nieuwendammerdyk 192 B
Polak E 25- 7-1889 Kerkstraat 417 II T
Polak I.M. 10- 3-1914 Nw. Prinsengracht 84 II L
Praag A. van 30-12-1899 Molukkenstraat 154 II T
Premseler J 24-12-1881 v. Musschenbroekstraat 7 1 D
Prins-Polak H 27- 5-1893 Gelderschekade 73 II L
Pruis K 14-12-1887 Sleutelbloemstraat 75 L
Roelofs C.H. X 10- 1-1906 Marnixstraat 297 III T
Roelofs G.H. 4-10-1904 Nieuwmarkt 10 T
Roosendaal M 24- 3-1894 Waterlooplein 86 1 T
Rootlieb W X 31-12-1888 Pirolastraat 19 hs A
Ruyter F.H. de 24- 8-1906 1e J.v.d. Heydenstraat 52 T
Schmalgemeyer-v-Ommen HX 28- 9-1914 Ger. Doustraat 109 II L
Schniedewind B. X 1- 5-1904 Kennemerbeekweg 18 Hillegom B
Serrarens J.C. 2- 5-1910 Wingerdweg 281 hs B [m overen.]
Sister I van 7- 1-1900 Manegestraat 4 1 A
Sjouwerman S X 11- 6-1902 Krugerplein 26 1 T
Slotema A. [abuis] 28-10-1912 Palmstraat 56 III π
Spanjar Ph 20- 3-1905 St. Ant. Breestraat 84 T
Spek J 12- 7-1912 ~~2e Tuindw.straat 5 hs~~ [Alkedyk 240 Haarl.meer]
Spilt-Schaap A X 23-10-1892 Gooiersgracht 32 Eemnes T
Stibbe Ph. 22- 2-1882 Wouwschestraat 12a Bergen op Zoom [vrijstelling]
Stodel A.S. 18- 4-1917 Rapenburgerstraat 79 A [vrijstelling / pl. bezeten / pl.-bezetter]
Tak A. 14- 4-1896 Doovenetelstraat 11 1 A
Tibbertsema H 29- 1-1906 Bellamystraat 104 B
Troost C. 22- 1-1912 Aldebaranstraat 27 L
Velsen I van 4- 7-1901 ~~Joden Breestraat 17 1 T~~ [Waterloopl. 97 I]
Vischjager D. 17- 8-1897 Nw. Prinsengracht 90 III T
Vischjager M 7- 9-1901 Krt. Koningsstraat 24 II T
Vogel T 2-10-1913 ~~Rapenburgerstraat 16 1 B~~ [Muiderstr. 11 II]
Vos L. 17- 9-1897 Saffierstraat 44 1 T
Vreeland E 1- 5-1895 Jan Bernardusstraat 18 II T
Vries J de 24- 2-1915 Nw. Keizersgracht 29 π
Vries M de 13- 1-1905 Peperstraat 11 1 T
Weenen M 9- 8-1900 Tugelaweg 129 1 T
Wellerdieck H.C. X 23- 4-1910 Eerepyssstraat 11 1 A
Weterings-de Rooy M 6-12-1908 Groenburgwal 67 1 T
Winnik H. 23- 6-1899 Muiderstraat 23 T
Witzenhausen-Brilleman R 28- 8-1901 Joden Breestraat 52 1 A
Zomerplaag B 20-11-1897 L. Bothastraat 10 hs T
* Betekenis van markeringen:
* Onderstrepingen: De onderstreepte namen (zoals Polak, Premseler, Spanjar, Stodel, Vischjager, Weenen) zijn vrijwel zonder uitzondering Joodse namen. Dit wijst erop dat de lijst werd gebruikt tijdens de Duitse bezetting om Joodse marktkooplieden te identificeren en hun status te monitoren.
* Letters (L, T, A, B, D, π): Deze codes achter de adressen verwijzen waarschijnlijk naar de aard van de handel of specifieke vakken op de markt.
* Annotaties: De handgeschreven opmerkingen "vrijstelling" bij Stibbe en Stodel zijn cruciaal. Tijdens de Sjoa probeerden Joodse burgers via werk- of marktvergunningen een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie) te verkrijgen. "Pl. bezetter" suggereert dat de standplaats door iemand anders was ingenomen of dat er een vervanger was aangesteld.
* Geografie: De adressen beslaan heel Amsterdam, met een concentratie in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tugelaweg). Ook locaties buiten de stad (Hillegom, Bergen op Zoom, Eemnes) worden genoemd, wat kan duiden op evacuatie of verhuizing. Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische systematiek waarmee de vervolging van de Joodse bevolking in Amsterdam vorm kreeg. Vanaf 1941 werden Joodse marktkooplieden stapsgewijs geweerd van reguliere markten. In september 1941 werden specifieke markten voor Joden aangewezen, en kort daarna mochten Joden alleen nog handel drijven met andere Joden. De lijst laat zien hoe de bewegingen en de woonstatus van deze mensen nauwgezet werden gevolgd door de autoriteiten in een periode waarin hun bestaansrecht steeds verder werd ingeperkt. De toevoeging van nieuwe adressen boven doorgehaalde oude adressen getuigt van de gedwongen verhuizingen naar de 'Judenviertel' (Joodse wijken).

Samenvatting

  • Doel van het document: Het betreft een controlelijst van de Dienst der Markten (of een vergelijkbare instantie) voor de markt op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De lijst houdt bij welke kooplieden een vaste plek hadden en waar zij woonden.
  • Betekenis van markeringen:
    • Onderstrepingen: De onderstreepte namen (zoals Polak, Premseler, Spanjar, Stodel, Vischjager, Weenen) zijn vrijwel zonder uitzondering Joodse namen. Dit wijst erop dat de lijst werd gebruikt tijdens de Duitse bezetting om Joodse marktkooplieden te identificeren en hun status te monitoren.
    • Letters (L, T, A, B, D, π): Deze codes achter de adressen verwijzen waarschijnlijk naar de aard van de handel of specifieke vakken op de markt.
    • Annotaties: De handgeschreven opmerkingen "vrijstelling" bij Stibbe en Stodel zijn cruciaal. Tijdens de Sjoa probeerden Joodse burgers via werk- of marktvergunningen een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie) te verkrijgen. "Pl. bezetter" suggereert dat de standplaats door iemand anders was ingenomen of dat er een vervanger was aangesteld.
  • Geografie: De adressen beslaan heel Amsterdam, met een concentratie in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Prinsengracht) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tugelaweg). Ook locaties buiten de stad (Hillegom, Bergen op Zoom, Eemnes) worden genoemd, wat kan duiden op evacuatie of verhuizing.

Historische Context

Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de bureaucratische systematiek waarmee de vervolging van de Joodse bevolking in Amsterdam vorm kreeg. Vanaf 1941 werden Joodse marktkooplieden stapsgewijs geweerd van reguliere markten. In september 1941 werden specifieke markten voor Joden aangewezen, en kort daarna mochten Joden alleen nog handel drijven met andere Joden. De lijst laat zien hoe de bewegingen en de woonstatus van deze mensen nauwgezet werden gevolgd door de autoriteiten in een periode waarin hun bestaansrecht steeds verder werd ingeperkt. De toevoeging van nieuwe adressen boven doorgehaalde oude adressen getuigt van de gedwongen verhuizingen naar de 'Judenviertel' (Joodse wijken).

Kooplieden in dit dossier 100

E. Aalvel Uilenburg Inleggerij
M.S. Adviseerde Uilenburg 9
A. Baas Waterlooplein
A. Baas Waterlooplein
A.C. Boekelman Uilenburg ger. visch X
A.F. Challa Uilenburg groenten
H. Acohen Uilenburg T
J. Acohen Waterlooplein T
J. Acohen Waterlooplein T x
M. Acohen Waterlooplein T
D. Adami Waterlooplein
A. de Moel Uilenburg papierwaren
A. Dorregeest Uilenburg bloemen X
A. Duits Waterlooplein - ijs
A. Geboorte Waterlooplein snijbloemen
Adolf Frankenstein Waterlooplein 2e h.artikelen v
A. Goslau Waterlooplein
A. Heideman Uilenburg knoopen, gespen X *enz.*
A. Hirsch Waterlooplein rookart.
A. Hofboer Waterlooplein aardewerk v
A. Hollander Waterlooplein dames mode
A. Hoogstraal Zwanenburgwal zoolbeslag *sporadisch*
A. Isaac Waterlooplein
A.J.Sloot Waterlooplein sloten en sleutels
A. Engelen Waterlooplein 2e h.artikelen v
A. Kramer Uilenburg idem *of en toe*
A. Kruger Uilenburg groenten
A. Laarman-Soederhuyzen Waterlooplein gedr.kleeding v
A. Cuypstraat Uilenburg 68
A. Cuypstraat Waterlooplein 166 66 145 68
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6