Dienstbrief 31 mei 1944 Bedrijfsgroep Detailhandel, Gewestelijk Secretariaat Noord-Holland (Keizersgracht 638, Amsterdam) [Gedrukt briefhoofd]
BEDRIJFSGROEP DETAILHANDEL
GEWESTELIJK SECRETARIAAT NOORD-HOLLAND

KEIZERSGRACHT 638
TELEFOON 37825

[Adresvenster]
Aan den Dienst voor het
Marktwezen
A M S T E R D A M.

ONZE REF: W/J No 464
UWE REF:
AMSTERDAM, 31 Mei 1944.

[Paars stempel:] No 464/89/3 M. 1944 2/6 [Handgeschreven in blauw:] zie Dr. [onleesbaar]

Mijne Heeren,

Op mijn spreekuur ontving ik bezoek van J.W. Vroonenbroek, van Ostadestraat 110 A'dam Z. org. AJ 563. Deze man is handelaar in gerookte visch en versche spiering. Aangezien deze artikelen momenteel zeer schaars zijn wenscht hij gaarne in aanmerking te komen voor den verkoop van versche visch, (zeevisch en/of zoetwatervisch).

Kunt U bevorderen, dat hij daarvoor in aanmerking komt?

Gaarne wacht ik Uw berichten hierover.

Hoogachtend,

[Handtekening in blauwe inkt: M.W. Wiewel]

Secretaris.
(M.W. WIEWEL.)

[Handgeschreven in rode inkt links:] door Markt afgewezen.
[Handgeschreven in blauwe inkt rechtsonder:] door Vrombr[oek?] Deze brief is een formeel verzoek van de Bedrijfsgroep Detailhandel aan de Amsterdamse Dienst voor het Marktwezen. De secretaris, M.W. Wiewel, bemiddelt voor een individuele ondernemer, J.W. Vroonenbroek.

Kernpunten:
* Schaarste: De brief illustreert de economische ontberingen tijdens de late oorlogsjaren. Vroonenbroek kan niet langer rondkomen van zijn specialisatie (gerookte vis en spiering) omdat deze producten simpelweg niet meer beschikbaar zijn.
* Regulering: Om van handelsproduct te veranderen (naar algemene verse vis), was toestemming nodig van de autoriteiten. De detailhandel was destijds strak georganiseerd in 'Bedrijfsgroepen' onder toezicht van de bezetter.
* Afwijzing: De handgeschreven rode aantekening "door Markt afgewezen" is cruciaal. Het geeft aan dat het verzoek ondanks de tussenkomst van de Bedrijfsgroep is afgewezen door de gemeente, wat waarschijnlijk betekende dat Vroonenbroek zijn nering niet kon uitbreiden of aanpassen. De brief dateert van mei 1944, slechts enkele dagen voor D-Day en ongeveer een jaar voor de bevrijding van West-Nederland.

1. De Bedrijfsgroep Detailhandel: Dit was een product van de Duitse bezettingspolitiek. Bestaande middenstandsorganisaties werden opgeheven of gelijkgeschakeld in een corporatieve structuur (de 'Organisatie-Commissie'). Lidmaatschap was verplicht.
2. Voedselsituatie: In 1944 was de voedselvoorziening in de Nederlandse steden zeer precair. Visserij op de Noordzee was nagenoeg onmogelijk door zeemijnen en militaire restricties, waardoor verse zeevis een zeldzaam luxeartikel was geworden.
3. Bureaucratie in oorlogstijd: Het document toont de enorme papierwinkel die nodig was voor de kleinste economische aanpassingen. Alles was onderworpen aan distributie en vergunningsstelsels om de schaarse middelen (en de winsten daaruit) te controleren.
4. Locatie: De Van Ostadestraat ligt in De Pijp, destijds een volksbuurt waar veel kleine handelaren gevestigd waren. Het adres Keizersgracht 638, waar de Bedrijfsgroep zetelde, is een statig grachtenpand.