M. Krammer

Ambtsbericht/Rapport betreffende standplaatsen.

Het document is een administratief verslag over de ruimtelijke ordening van straathandel in de Amsterdamse Weesperbuurt eind 1938. De kernpunten zijn: 1. **Locatie-specificatie:** De controleur beschrijft zeer nauwkeurig waar venters mogen staan, vaak op het trottoir ("trottoir") om de rijweg vrij te houden voor het verkeer. Er wordt gerefereerd aan specifieke gebouwen (Diamantbeurs, Joodsche Invalide), bomen en brugvleugels. 2. **Producten:** De handel betreft voornamelijk verse vis (haring), groenten, fruit (bananen) en bloemen. 3. **Toezicht en Regulering:** Er wordt melding gemaakt van illegale praktijken ("staan clandestien altijd naast elkaar") en de noodzaak om vergunninghouders te verplaatsen om de doorgang te verbeteren (geval A. de Wilde vs. M. Pront). 4. **Belangenverstrengeling:** De krabbels op de rechterpagina duiden op interne discussie over concurrentie met gevestigde winkeliers (zoals viswinkel Wijntschenk en nabijgelegen bloemenwinkels) en het negeren van verkeersbezwaren bij bepaalde toewijzingen.

Registerpagina of administratieve lijst van neringdoenden/straathandelaren.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, zakelijk handgeschreven cursief uit de vroege 20e eeuw. Er is een duidelijke scheiding tussen de formele tabel en de latere (waarschijnlijk controlerende) aantekening in potlood. * **Inhoud:** De lijst geeft een overzicht van handelaren die waarschijnlijk aan de deur verkochten (venters). De kolommen registreren hun naam, het type handelswaar, of zij een vergunning hebben voor het 'buitengewest' (buiten de stadskern of in omliggende gebieden) en hun ervaring in jaren. * **Opvallende gegevens:** De ervaring van de handelaren varieert enorm, van 'nieuwkomers' met slechts een half jaar ervaring (zoals J. Burgemeester) tot zeer ervaren rotten in het vak zoals J. Dil, die al 52 jaar in de handel zat. * **Afkortingen:** De schrijver gebruikt veelvuldig afkortingen zoals 'aardap: gr: en fruit' (aardappelen, groenten en fruit), 'petr:' (petroleum), en 'b. k: eieren - gev:' (waarschijnlijk boter, kaas, eieren en gevogelte).

Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).

De tekst is een formele, zakelijke mededeling van een gemeentelijke instantie aan een individuele markthandelaar, de heer M. Krammer. De kern van de boodschap is een sommatie om gehuurd of in bruikleen ontvangen materiaal (elektriciteitssnoeren en toebehoren voor verlichting) onmiddellijk in te leveren bij de marktmeester op de Nieuwmarkt. Opvallend is de dwingende toon ("ten spoedigste in te leveren"), wat wijst op een beëindiging van de marktactiviteiten van de ontvanger op die locatie. De administratieve precisie (wijknummer, referentienummer) is kenmerkend voor het Amsterdams gemeentelijk apparaat uit die tijd.

Handgeschreven memorandum of brief op onregelmatig afgesneden, bruinachtig papier.

* **Arisering van de economie:** De tekst beschrijft het proces waarbij "arische" marktstandverhuurders de positie overnemen van een persoon genaamd M. Krammer, die gedwongen werd zijn zaken te liquideren. * **Bureaucratische collaboratie:** De burgemeester verleent expliciete toestemming aan de arische verhuurders om de controle over de "joodse markten" over te nemen, inclusief het recht om huren te innen. * **Angst voor verlies:** De breuk met Krammer wordt gemotiveerd door de vrees van de andere verhuurders dat hun eigen bezit in beslag zou worden genomen tijdens Krammers liquidatie. * **Tijdsrestricties:** Er is sprake van specifieke tijden (vóór 9:00 en na 17:00 uur) waarop de joodse markten betreden mogen worden voor deze werkzaamheden, wat duidt op een gereguleerde maar vijandige overname van economische ruimtes.

Handgeschreven administratieve lijst.

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische vervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het betreft een lijst van personen die hun "ventvergunning" (toestemming om goederen op straat te verkopen) nog niet hadden ingeleverd. Opvallend is dat een zeer groot deel van de namen op deze lijst Joods is (bijv. Espinosa, Fles, Glasbeek, Kat, Papegaai, Peereboom, Roodveld, Wijnschenk). Ook de adressen wijzen sterk in de richting van de toenmalige Joodse buurten in Amsterdam (Jodenbreestraat, Rapenburg, de Transvaalbuurt met de Retiefstraat en Dan. Theronstraat). De doorgehaalde namen duiden waarschijnlijk op personen die in de tussenliggende dagen hun vergunning alsnog hadden ingeleverd of die administratief waren verwerkt.

Document

Het document is een zakelijke mededeling waarin de directeur van een instantie reageert op een eerdere correspondentie van 11 juni (kenmerk AZ: li. m. 6212/H A I-omnia: K337). De kernboodschap is dat de lokale firma M. Krammer, gevestigd aan de Hoogstraat 12, een tegoed heeft van 3,91 gulden (f 3.91). Dit bedrag is ontstaan door te veel vooruitbetaalde 'marktbelasting' (marktsteuer). De tekst is geschreven in een duidelijk, ambtelijk handschrift. De rode cijfers linksonder (8/21/2) zijn waarschijnlijk een latere archief- of dossierverwijzing.

Handgeschreven administratieve notitie / bewijs van saldo.

Het betreft een kort, zakelijk briefje waarin het resterende saldo van een individu genaamd M. Krammer wordt vastgelegd op een specifieke datum tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bedrag, f 3.91 (drie gulden en eenennegentig cent), is een relatief klein restbedrag. Het handschrift van de hoofdtekst is in donkere inkt en oogt geoefend en administratief. De naam "Schrijver" onderaan kan zowel de achternaam van de opsteller zijn als een verwijzing naar de functie (de kampschrijver of administrateur). De diagonale toevoeging "Gottner" is met een ander instrument (waarschijnlijk potlood) geschreven en kan duiden op een latere controle of de naam van een dossierbeheerder.

Officiële zakelijke brief (getypt met handgeschreven annotaties en stempels).

* **Doel van de brief:** De Omnia Treuhandgesellschaft vordert een betaling van hfl. 3,91 van de Gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). Dit bedrag moet gestort worden op een liquidatierekening van de firma M. Krammer. * **Betrokken instanties:** De "Bank voor Nederlandschen Arbeid" was een door de bezetter gecontroleerde bank die een centrale rol speelde in het beheren van geconfisqueerde vermogens. * **Administratief proces:** De brief bevat sporen van de gemeentelijke bureaucratie. De stempel van de "Afdeeling Financiën" en de handgeschreven notitie onderaan bevestigen dat de betaling daadwerkelijk is uitgevoerd per girocheque op 20 juli 1943. * **Karakteristiek:** Het document illustreert de banaliteit van de bezettingsbureaucratie; zelfs zeer kleine bedragen (minder dan 4 gulden) van geliquideerde bedrijven werden nauwgezet opgeëist en geadministreerd.

Administratieve lijst / ambtelijke notitie met betrekking tot marktvergunningen.

Dit document is een ambtelijk voorstel tot het intrekken van marktvergunningen van tien zogenaamde "kramenzetters" in Amsterdam. De reden die wordt opgegeven is dat de vergunninghouders hun plek niet meer gebruiken en "waarschijnlijk naar elders vertrokken" zijn. Opvallend aan de lijst is dat een groot deel van de namen (zoals Cohen, Van Gelder, Krammer, Westerkenstein) en de adressen (Waterlooplein, Joden Houttuinen) wijzen op Joodse Amsterdammers. De afkorting "LM" achter de vergunningsdata zou kunnen staan voor "Lokale Markt" of een specifieke administratieve code. De opmerking dat zij naar "elders vertrokken" zijn, is een administratieve constatering van hun afwezigheid op de marktplaatsen waar zij hun nering plachten te voeren.

Document

Dit document is een financiële afrekening, waarschijnlijk uit een kampadministratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst bevat namen van individuen met bijbehorende administratieve codes (zoals SX, PT, LT) en bedragen die worden aangeduid als 'tegoed' (credit) of 'schuld' (debet). Opvallende elementen: * **Vinkjes:** De namen zijn afgevinkt (met zwarte en rode inkt), wat duidt op controle of verwerking. * **Kramengeld:** Onderaan wordt verwezen naar "Depot kramengeld". Kramengeld was geld dat gevangenen in kampen mochten bezitten voor kleine aankopen in de kampwinkel of kantine. * **Tegoedslips:** De bedragen zijn "overgenomen op tegoedslips", wat betekent dat de contante of administratieve bedragen zijn omgezet in papieren bewijzen van tegoed. * **Initialen:** De aantekening onderaan is geparafeerd met "RS" en gedateerd op 22 oktober 1943.

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratieve afhandeling van het intrekken van een marktvergunning tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **De kern:** De gemeente Amsterdam trekt officieel een vergunning in die in 1938 was verleend aan M. Krammer. Deze vergunning gaf hem het recht om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de Nieuwmarkt en Uilenburg. * **De reden:** Er wordt gesteld dat de betrokkene "geen gebruik meer wordt gemaakt" van de vergunning. In de context van september 1943 is dit een administratief eufemisme. * **Administratieve tekens:** De rode onderstreping van de naam 'Krammer' wijst op de systematische registratie en vervolging van Joodse burgers door de bezetter en het meewerkende ambtenarenapparaat. De paarse stempels van Voûte (de door de bezetter aangestelde burgemeester) en Spruit bevestigen de officiële status van dit afschrift. ---

Document

Dit document is een officieel ambtelijk afschrift van een besluit genomen door de pro-Duitse burgemeester van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het betreft de intrekking van een vergunning uit 1938 die aan M. Krammer was verleend. Deze vergunning gaf toestemming om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de Nieuwmarkt en in Uilenburg. Opvallend in de tekst is dat "EN WETHOUDERS" in de aanhef is doorgehaald (met X-tekens). Dit illustreert de invoering van het 'leidersbeginsel' tijdens de bezetting, waarbij de burgemeester als enige verantwoordelijke optrad en de invloed van de wethouders was uitgeschakeld. De reden voor de intrekking — dat er "geen gebruik meer wordt gemaakt" van de vergunning — is een typisch voorbeeld van neutraal bureaucratisch taalgebruik dat de tragische realiteit van die tijd vaak maskeerde.

Administratieve lijst, waarschijnlijk een register van marktkraamhouders of vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is ingedeeld in drie hoofdkolommen: 'Letter' (waarschijnlijk een codering voor het type vergunning of de sector), 'Naam' en 'Adres'. * **Status van vermeldingen:** De blauwe horizontale lijnen geven aan dat veel personen of bedrijven van de lijst zijn afgevoerd. De rode vinkjes en letters (zoals de 'V') suggereren een controleproces, waarbij 'V' mogelijk staat voor 'Vergunning' of 'Voldaan'. * **Specifieke observatie:** Bij de naam J. Haas (gekoppeld aan code U X) is een expliciete waarschuwing geplaatst. Ondanks zijn vermelding op de lijst, wordt benadrukt dat hij geen toestemming heeft voor de Nieuwmarkt. * **Handschrift:** Het betreft een zakelijk, leesbaar 20e-eeuws cursief handschrift, typerend voor gemeentelijke of politionele administratie.

Administratief registerblad / grootboekpagina.

Dit document vormt een administratieve neerslag van de grootschalige diefstal van Joodse bezittingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het register toont een systematische aanpak waarbij elke persoon wordt geïdentificeerd met een uniek nummer (Serie/No). Opvallend is de concentratie van adressen in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Lepelstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt. De kolom "d.d. Inlevering" laat zien dat eind januari 1942 een piekperiode was voor het vorderen van deze eigendommen. Marginale notities zoals "per post", "ingeleverd Stadhuis" en verwijzingen naar sociale zaken ("M.S.") wijzen op de complexe bureaucratische verwevenheid van de roof. Namen die vaker voorkomen (zoals Locher, Waterman, Nikkelsberg) duiden op de registratie van volledige gezinnen of verwanten.

Document

* **Inhoud**: Het document betreft een overzicht van markt-gerelateerde capaciteit of vergoedingen, gesegregeerd op basis van de afkomst van de ondernemers. De term "stallenzetters" duidt op de personen die de fysieke marktkramen plaatsten en verhuurden. * **Rekenkunde**: De optelsom van de Joodse kolom klopt exact (1959). In de kolom van de niet-Joodse personen wordt gesproken over "22 niet Joden" voor een totaal van 1178. Er staan 21 namen genoteerd plus één losse '7', wat de telling op 22 brengt. * **Bestemming**: De notitie is een vastlegging van een telefonisch doorgegeven bericht aan "Mr. Reitsma", waarschijnlijk een functionaris bij het marktwezen of een gemeentelijke instantie belast met de uitvoering van de nieuwe verordeningen.

# TRANSCRIPTIE **[Stempel linksboven]** BIJBLAD VAN: M. No. 85 / 118 / 1939 DOORGEZONDEN: 15/12 -'39 **[Rechtsboven]** 831 I K. Cramer Borgerstraat 148 heeft een vergunning tot het plaatsen van kramen. o.v.v. M. op de markt Ten Katestraat dato 30/11 - 1938. **[Middenveld]** m.i. informeeren of de kooper van de kraam (J. Hartens) deze kraam als eigen materiaal op de markt gaat gebruiken (kenteke...

# TRANSCRIPTIE [In de rechterbovenhoek handgeschreven in inkt:] *M. Muller.* [gevolgd door een onleesbare paraaf/stempel] [Getypt:] VP/DV. 85/118/2 M. 28 December 1939. Intrekking kramenver- gunning ten name van K. Cramer. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u> Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat K. Cramer, Borgerstraat 148 I, mij schriftelijk heeft meegedeeld...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] lex. Fr. de Haer. } lex. Fr. Muller } [Getypt:] VP/DV. 85/118/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 29/12 '39. 28 December 1939. Intrekking kramenver- gunning ten name van K. Cramer. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u> Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat K. Cramer, Borgerstraat 148 I, mij schriftelijk heeft meegedee...

# TRANSCRIPTIE U. Muller HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . 85/13/2 M. 24 Mei 1941. Intrekking kramenvergunning ten name van Th.Jonker. Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat Th.Jonker, 2e Oosterparkstraat 121 alhier, wien op 3 April 1939 onder no.811 L.M. 1938 door Burgemeester en Wethouders vergunning werd verleend tot het plaatsen van kramen op de markt Dappers...

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T \-\-\-\-\-\-\-\-\-\-\-\-\- S.Cramer,geboren 30 Augustus 1900,wonende Retiefstraat 1 hs, verzoekt om een toegangskaart voor de Centrale Markt. Cramer is wagenmaker Zijn b edrijf is gevestigd Overamstelstraat 11a. Het is mij bekend,dat hij vaak op de Centrale markt moet zijn voor het rep areeren of of opnemen van reparatie,s aan handkarren. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nb...