Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam. 4 september 1943. [Linksboven, paarse stempel:]
No. 85/24/2 M. 1943 [Handgeschreven in zwart:] 10/9

[Midden boven:]
Afschrift
No. 589 L. M. 1943

[Rechtsboven, handgeschreven handtekening/paraf:]
Hmuijls (?)

[Midden boven: Rijkswapen/Stadswapen Amsterdam]

De BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN AMSTERDAM,
Gezien het schrijven van den Directeur van het Marktwezen dd.
29 Juli 1943, no. 85/24/1 M. houdende mededeeling, dat door [Onderstreept in rood:] M. Krammer,
wonende Nieuwe Hoogstraat 12 III, alhier, geen gebruik meer wordt gemaakt
van de hem bij beschikking van Burgemeester en Wethouders dd. 29 November
1938, no. 811 L.M. verleende toestemming om op een andere dan voor de markt
bestemden tijd op de markten Nieuwmarkt en Uilenburg, kramen op te zetten
of te hebben;

Heeft goedgevonden bovenaangehaalde beschikking hierbij in te
trekken.

GM

[Rechtsonder:]
Amsterdam, 4 September 1943.
De Burgemeester voornoemd,
[Paarse stempel:] (get.) Voûte

De Gemeentesecretaris,
[Paarse stempel:] get. G. P. SPRUIT. l.s.

[Linksonder, handgeschreven handtekening:]
Manger (?)

[Rechtsonder, diagonaal handgeschreven in potlood:]
Zie memoriale 1943
N. 175

--- Dit document is een administratieve afhandeling van het intrekken van een marktvergunning tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

• De kern: De gemeente Amsterdam trekt officieel een vergunning in die in 1938 was verleend aan M. Krammer. Deze vergunning gaf hem het recht om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de Nieuwmarkt en Uilenburg.
• De reden: Er wordt gesteld dat de betrokkene "geen gebruik meer wordt gemaakt" van de vergunning. In de context van september 1943 is dit een administratief eufemisme.
• Administratieve tekens: De rode onderstreping van de naam 'Krammer' wijst op de systematische registratie en vervolging van Joodse burgers door de bezetter en het meewerkende ambtenarenapparaat. De paarse stempels van Voûte (de door de bezetter aangestelde burgemeester) en Spruit bevestigen de officiële status van dit afschrift.

--- Dit document vormt een schrijnend voorbeeld van de 'banaliteit van het kwaad' binnen de bureaucratie tijdens de Holocaust.

1. De betrokkene: M. Krammer is Moses Krammer (geboren 1888). Hij woonde inderdaad op Nieuwe Hoogstraat 12 III, in het hart van de Joodse buurt. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Moses Krammer op 23 juli 1943 in Sobibor is vermoord.
2. De timing: Het schrijven van de Directeur van het Marktwezen dateert van 29 juli 1943, slechts zes dagen na de moord op Krammer. Dit besluit van 4 september 1943 formaliseert de intrekking van zijn rechten omdat hij ze niet meer "gebruikt".
3. Locatie: De Nieuwmarkt en Uilenburg waren centrale locaties in de Joodse wijk van Amsterdam. In 1943 was de Joodse bevolking uit deze wijken bijna volledig weggevoerd.
4. Historische waarde: Het document laat zien hoe het gemeentelijk apparaat nauwgezet doorging met het 'opschonen' van vergunningen en administraties van burgers die reeds gedeporteerd of vermoord waren. Het is een tastbaar bewijs van de administratieve onteigening die gepaard ging met de fysieke vernietiging van de Joodse gemeenschap. M. Krammer Gemeente Amsterdam Marktwezen