P. Roemer

Officiële disciplinaire mededeling / Brief.

* **Inhoud:** De brief is een officiële berisping en sanctie aan het adres van de heer P. Roemer. Hem wordt de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd voor de duur van één dag (woensdag 27 maart 1940). * **Aanleiding:** De sanctie is opgelegd omdat de geadresseerde die ochtend afval heeft gestort op een niet-toegestane plek (pier A) van het marktterrein. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie bovenin ("lev. + toegangskaart aan Th. Broerse") suggereert dat de toegangspas van de heer Roemer is ingevorderd of overhandigd aan een ander personeelslid of controleur voor administratieve afhandeling. De afkorting "DV." en de notitie "extra" wijzen op een specifieke interne routering binnen de marktadministratie. * **Toon:** De taal is formeel, dwingend en direct, passend bij een ambtelijke handhavingsmaatregel.

Ambtsverslag/Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport beschrijft een onderzoek naar een vermeende overtreding van de marktvoorschriften in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. Een groenteboer, Tibbertsma (J.P. Heijestraat 156), heeft zijn collega en buurman Roemer (nr. 147) aangegeven omdat deze zijn waren niet op de Amsterdamse Centrale Markt koopt, maar direct bij de veiling in Aalsmeer. Roemer geeft tijdens de ondervraging ruiterlijk toe dat hij in Aalsmeer inkoopt en stelt dat hij dit al jaren doet. Hij voert als verweer aan dat de veiling in Aalsmeer gewoon toegankelijk is voor kleinhandelaren en dat hij niet op de hoogte is van een verbod om buiten de Centrale Markt van Amsterdam om te handelen. Hij wijst er tevens op dat vele andere handelaren hetzelfde doen. De handgeschreven notitie onderaan suggereert dat de zaak is besproken met een leidinggevende (Dijkstra) en dat bevestigd is dat er inderdaad op grote schaal direct in Aalsmeer wordt ingekocht door handelaren.

Document

Dit document is een concept of een kopie van een formele waarschuwing gericht aan een handelaar genaamd P. Roemer Jr. De brief stelt vast dat de geadresseerde zich schuldig maakt aan het doen van inkopen buiten de officieel op de Centrale Markt (C.M.) gevestigde handelaren om. De tekst bevat een expliciete juridische grondslag: een verwijzing naar **Artikel 5 van het Reglement op de C.M.** De toon is dwingend en bureaucratisch; er wordt direct gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie voor een markthandelaar: de ontzegging van de toegang tot de markt. De aantekening rechtsboven fungeert als een administratieve verwerkingsoverdracht, waaruit blijkt dat de waarschuwing op 8 augustus 1941 daadwerkelijk is verzonden.

Officiële waarschuwingsbrief / doorslag van een verzonden bericht.

* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing aan een handelaar (P. Roemer Jr.). Hem wordt verweten dat hij goederen inkoopt buiten de officieel aangewezen handelaren op de Centrale Markt om. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van het marktreglement. * **Toon:** De toon is dwingend en bureaucratisch. Er wordt direct gedreigd met een sanctie: het ontzeggen van de toegang tot de markt, wat voor een handelaar in die tijd feitelijk een beroepsverbod zou betekenen. * **Taalgebruik:** Opvallend is het consequente gebruik van de 'y' in plaats van de 'ij' (My, by, nadrukkelyk, handelwyze), wat in die periode vaker voorkwam in administratieve en ambtelijke teksten.

Brief (doorslag/doorschrijfexemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een officiële waarschuwing aan de heer P. Roemer Jr. De directie van de Centrale Markt heeft geconstateerd dat de ontvanger goederen inkoopt bij handelaren die niet op het terrein van de markt gevestigd zijn. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van artikel 5 van het marktreglement. * **Sanctie:** De ontvanger wordt expliciet gewaarschuwd dat bij voortduring van deze praktijken de toegang tot de Centrale Markt zal worden ontzegd. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en gebiedend, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' waar men tegenwoordig 'ij' gebruikt (*My, by, nadrukkelyk, dergelyke, handelwyze*), wat destijds gebruikelijk was op schrijfmachines. * **Administratieve sporen:** De code "37/68/2 M" en de wijkvermelding "Wyk 25" duiden op een strak georganiseerde administratie en controle op de handel in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren.

Proces-verbaal / Rapport van de keuringsdienst/marktwezen.

* **Context van het incident:** Het betreft een strafbaar feit gepleegd op de Centrale Markt te Amsterdam (Jan van Galenstraat). De overkruier Kleijnkramer heeft zes houten kisten (veilingkisten uit Leiden) "gevonden" in zijn handkar en deze voor de helft van de waarde (3 gulden in plaats van 6) doorverkocht aan de koopman Roemer. Roemer heeft deze kisten vervolgens met 100% winst ingeleverd bij de rechtmatige eigenaar, grossier Van der Valk, die ze herkende aan zijn eigen merktekens. * **Juridische kwalificatie:** De controleur concludeert tot **diefstal** voor Kleijnkramer (die wist dat de kisten niet van hem waren) en **heling** voor Roemer (die als professioneel koopman had moeten weten dat de prijs te laag was en de herkomst dubieus). * **Taalgebruik:** Het rapport hanteert een ambtelijke stijl met typische spelling uit die tijd (bijv. "kooper", "Veling", "teeken"). Er zitten enkele typefouten in de originele doorslag, zoals "RAPPPPOORT" met vier P's, "Roener" in plaats van Roemer, en "adminstratie". * **Strafmaat:** De handgeschreven notitie onderaan suggereert een veroordeling van 14 dagen (waarschijnlijk gevangenisstraf) met een proeftijd ("prob."). Opvallend is de opmerking dat de straf wordt gebaseerd op het tarief voor diefstal, zelfs als er sprake is van heling.

Document

Het document is een proces-verbaal of rechercheverslag betreffende de diefstal van transportkisten (zoals de bekende "Barendrecht-kisten") bij de havenpieren in Amsterdam. De grossier J.v.d. Valk had herhaaldelijk last van diefstallen. De kern van de zaak is de aanhouding van Evert van Gelderen, die op heterdaad werd geobserveerd terwijl hij gestolen kisten hanteerde. Van Gelderen ontkent schuld en schuift de verantwoordelijkheid naar zijn werkgever, P. Roemer. Het rapport legt echter een patroon van verdacht gedrag bloot: Van Gelderen had eerder die week ook al kisten ingeleverd bij een andere partij (Van Dijk), waarbij het statiegeld niet werd uitgekeerd vanwege argwaan. De werkgever Roemer ontkent vervolgens elke betrokkenheid en verklaart zelfs dergelijke kisten niet in zijn bezit te hebben, waarmee hij het alibi van Van Gelderen ondergraaft.

Proces-verbaal van de Politie te Amsterdam (Marktwezen).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel-ambtelijk Nederlands uit de jaren '40 ("des voormiddags", "verbalisant", "ter oore", "ontvreemd"). * **Inhoud:** Het verslag beschrijft een onderzoek naar de diefstal van transportkisten (fust) op de Centrale Markt. De focus ligt op de observatie van de verdachte, Evert van Gelderen, die betrapt wordt terwijl hij gestolen kisten probeert in te leveren voor statiegeld. * **Bewijsvoering:** De verbalisant baseert zijn rapport op getuigenverklaringen (Barend van Dijk, Gerrit Kromhout en Cornelis Vooys) en eigen waarneming van gemerkte kisten (met wit krijt de naam "Valk") op een handkar. * **Verweer:** De verdachte ontkent de diefstal en schuift de verantwoordelijkheid naar zijn baas, P. Roemer, die de kisten geladen zou hebben.

Zakelijke brief (handgeschreven op briefpapier van de firma).

* **Kern van de correspondentie:** De vishandelaar J. Reumer maakt bezwaar tegen een ontvangen afrekening van het Marktwezen in Amsterdam. Hij voert twee fouten aan: ten eerste staat de afrekening op de verkeerde naam (P. Reumer) en ten tweede kloppen de geleverde gewichten van de vis niet met zijn eigen administratie. * **Producten:** Het betreft zoetwatervis: snoekbaars, baars en voorn. * **Betrokken partijen:** J. Reumer (verzender), het Marktwezen Amsterdam (ontvanger/controleur), en de firma Wijnbelt uit Woudrichem (opdrachtgever). * **Ambtelijke afhandeling:** Uit de rode aantekeningen blijkt dat de klacht is behandeld. Er is een bedrag van f 257,73 vastgesteld dat per postwissel op 11 november 1942 is overgemaakt aan de firma Wijnbelt (de oorspronkelijke opdrachtgever), waarna het dossier gearchiveerd kon worden ("opbergen").

Handgeschreven zakelijke brief/notitie.

De schrijver van de brief reageert op een geschil over een levering van zoetwatervis uit Kampen. De kern van het probleem is een gewichtsverschil: de ontvangen hoeveelheid vis komt niet overeen met de factuur (nota) die pas later arriveerde. De auteur verdedigt de eigen integriteit door te stellen dat er bij aankomst zorgvuldig is gewogen en dat de fout ("het abuis") niet aan hun kant ligt. Er wordt een expliciete suggestie gedaan naar de oorzaak: diefstal tijdens het transport per trein. De formulering "wat nogal veel gebeurd" wijst erop dat dit een structureel probleem was in die tijd.

Handgeschreven inspectierapporten en controlelijsten.

Het document bestaat uit twee afzonderlijke vellen papier die de administratie van twee prijscontroleurs (Lak en Bekkering) tonen. In een periode van extreme schaarste hielden zij toezicht op de handel in levensmiddelen in Amsterdam-West. De meeste gecontroleerde locaties zijn "accoord" bevonden, wat betekent dat de handelaren zich aan de vastgestelde prijzen en distributieregels hielden. Opmerkelijk is de vermelding van Johannes Godri, een hulphandwerker en lid van de Luchtbeschermingsdienst (L.B.D.). Hij wordt specifiek genoemd omdat hij bosjes wortelen voor 40 cent verkocht, wat door de controleurs als een "normale prijs" werd beschouwd. Dit suggereert dat er streng werd toegezien op woekerprijzen (zwarte handel). De tweede lijst noemt een grote partij van circa 2000 kg wortelen bij een zekere C. de Graaf, wat duidt op controle bij een groothandelaar of een grote marktkoopman.

Handgeschreven aantekeningen en een controlelijst op twee afzonderlijke vellen papier (een over de ander geplaatst).

Het document betreft een administratieve controlelijst van winkeliers in Amsterdam gedurende een specifieke week in oktober 1944. * **Structuur:** Het bovenliggende document fungeert als een persoonlijke agenda of dagschema voor een controleur, met vermelding van kantoordagen, verlof en specifieke winkelbezoeken. Het onderliggende document is een formele verzamellijst met resultaten. * **Terminologie:** Het woord "accord" of "accoord" geeft aan dat de administratie of voorraad van de betreffende winkelier is goedgekeurd na controle. De afkorting "contr's" staat waarschijnlijk voor "controleurs". * **Goederen:** Er is een specifieke vermelding van grote hoeveelheden voedsel: "pruimen" en "+ 2000 KG wortelen" bij een persoon genaamd C. de Graaf aan de Amstel. Dit duidt op distributie- of vorderingsactiviteiten. * **Handtekening:** De lijst is ondertekend door J.J.M. Bekker. De letters "C.G.L.A.R." onderaan kunnen duiden op een specifieke instantie, mogelijk gelieerd aan de distributie of voedselvoorziening in oorlogstijd. ---

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, blauw:] *W. Roemer* [Handgeschreven, blauw:] *Verzonden 7/8* den Heer P. Roemer Jr., J.P. Heyestraat 147, Amsterdam-West. Wyk 25. 37/68/2 M 7 Augustus 1941. My is gerapporteerd, dat U regelmatig inkoopen ver- richt by anderen dan op de Centrale Markt gevestigde hande- laren. Dit is op grond van artikel 5 van het Reglement op de Centrale Markt verboden. Ik w...

(2) **PIETER ROEMER**, geboren te Amsterdam, 3 Juni 1907, kleijnhandelaar in groenten en wonende te Helmerstraat 112^I te Amsterdam-West, die mij met betrekking tot het bovengenoemde geval als volgt verklaarde: „Op Zaterdag 1 November 1941 omstreeks 9 uur v.m. bevond ik mij op het voorgedeelte van pier A van de Centrale Markt. Bij verschillende, op dien pier gevestigde grossiers had ik mijn ~~xxxx...

# TRANSCRIPTIE *Handgeschreven (blauw):* laten *Getypt:* den Heer P. Roemer Jr., J.P. Heyestraat 147, Amsterdam-West Wyk 25. 37/68/2 M 7 Augustus 1941. My is gerapporteerd, dat U regelmatig inkoopen ver- richt by anderen dan op de Centrale Markt gevestigde hande- laren. Dit is op grond van artikel 5 van het Reglement op de Centrale Markt verboden. Ik waarschuw U derhalve nadrukkelyk voor een d...

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* [handgeschreven] Mw. de Wed. Roemer-Kinneging, J.P. Heijestraat 149 I, Amsterdam-West. [onderstreept] Wijk 25. 27/88/9 M. 13 November 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 October jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Ten Katestraat te laten vervangen door Uw zoon K. Roemer, die zich, wanneer U zelf niet op de m...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Ka. + boekhouder P. Roemer DV. 77/3/2 M. [Midden, handgeschreven:] Verzonden 22/3-’40 [Rechts:] 22 Maart 1940. den Heer P. Roemer, J.P. Heyestraat 147, Amsterdam-W. Wijk 25. In verband met het feit, dat U hedenmorgen afval heeft gestort op pier A der Centrale Markt, ontneem ik U het recht van toegang tot die markt voor den tijd van 1 dag, nameli...