K. Leidschedwarsstraat

Document

* **Demografie:** De lijst bevat uitsluitend mannen. De geboortejaren variëren van 1875 tot 1926, maar de overgrote meerderheid is geboren tussen 1915 en 1925 (jonge mannen in hun kracht ten tijde van de jaren '40). * **Geografie:** Alle woonplaatsen bevinden zich in Amsterdam, variërend van de Jordaan (Anjelierstraat) tot de Indische Buurt (Javastraat) en de Pijp (Ferd. Bolstraat). * **Naamvoering:** Opvallend is de spelling "Dyk" in plaats van "Dijk". In het onderste blok zijn de eerste letters (de 'E') niet mee-afgedrukt, wat duidt op een mechanisch probleem bij het typen of een beschadiging aan de rand van het origineel. * **Administratie:** De afkorting "Lkrt." staat hoogstwaarschijnlijk voor "Luchtbeschermingskaart" of "Lijstkaart". De toevoeging 'v' bij nummer 5244v is een administratief kenmerk.

Een getypte lijst of registerblad, waarschijnlijk afkomstig uit een bevolkingsregister of een administratieve kaartenbak (gezien de afkorting "Lkrt.").

* **Alfabetische Ordening:** De lijst is geordend op achternaam, specifiek de letters E, F en G. * **Terminologie:** "Lkrt." verwijst hoogstwaarschijnlijk naar een 'Loketkaart' van de gemeente Amsterdam. De afkortingen in de woonplaats kolom (Hs, I, II, III) duiden op de verdiepingen (Huis, eerste, tweede, derde verdieping). * **Demografie:** De overgrote meerderheid van de genoemde personen is geboren tussen 1910 en 1926. Dit suggereert een specifieke doelgroep van jongvolwassenen. * **Gezinsleden:** Er zijn diverse voorbeelden van meerdere personen op één adres, wat wijst op broers, vaders en zonen, of andere gezinsverbanden (bijv. de familie Floor op de 1e Constantijn Huygensstraat en de familie Glazer op de Vijzelgracht).

Getypte namenlijst (mogelijk een uittreksel uit een bevolkingsregister of een transportlijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (letter G en H). * **Kolommen:** * *No. Lkrt.*: Waarschijnlijk een afkorting voor 'Lidmaatschapskaart' of 'Lokatieskaart'. * *Naam en voornamen*: Achternaam gevolgd door initialen en eventuele tussenvoegsels. * *Geboortedatum*: Grotendeels personen geboren tussen 1890 en 1926. * *Woonplaats*: Amsterdamse straatnamen met huisnummers en verdiepingen (bijv. 'Hs.' voor Huis, 'I', 'II', 'III' voor verdiepingen). * **Opmerkelijke zaken:** Eén regel (4153, Haftmahl) is volledig doorgestreept, wat in administratieve zin vaak betekent dat de persoon verhuisd, overleden of uit het systeem verwijderd is. Er staan kleine handgeschreven vinkjes en puntjes bij veel namen, wat duidt op controle door een administrateur.

Getypte namenlijst (index- of registerpagina).

* **Alfabetische Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, beginnend bij "Werf" en eindigend bij "Woestenberg". * **Locatie:** Alle vermelde adressen bevinden zich in Amsterdam (o.a. Kinkerstraat, Jodenbreestraat, Prinsengracht). * **Loketkaart (Lkrt.):** De nummers in de eerste kolom verwijzen naar "Loketkaarten" van het Amsterdamse bevolkingsregister. Deze werden gebruikt voor administratieve doeleinden. * **Correcties:** Er zijn handmatige doorhalingen zichtbaar (bijv. bij nummer 2526 en 2845), wat duidt op een levend administratief document waarbij gegevens werden bijgewerkt. * **Invoerfout:** Bij Westera H. staat de geboortedatum 13.14.1900 vermeld, wat een onmogelijke datum is (14e maand).

Getypte oproep of officiële brief (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een kort, formeel verzoek aan de heer J.M. Helsloot om zich persoonlijk te melden bij het hoofdkantoor van de betreffende dienst. De reden voor de oproep wordt niet expliciet vermeld, wat gebruikelijk was voor administratieve oproepen in die periode. * **Terminologie:** "wnd." staat voor 'waarnemend'. Dit duidt erop dat de eigenlijke directeur op dat moment niet in functie was of dat de post tijdelijk werd ingevuld. De term "zich vervoegen" is een formele wijze om te zeggen 'zich melden' of 'langskomen'. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam-West was in die tijd de locatie van het **Girokantoor der Gemeente Amsterdam**. De afzender is dus zeer waarschijnlijk de waarnemend directeur van de Gemeentegiro. * **Indeling:** Het document vertoont de typische kenmerken van ambtelijke correspondentie uit de jaren '40, inclusief de wijk-aanduiding ("Wijk 5") en een complex archiefkenmerk.

Getypte lijst met namen en adressen, voorzien van handgeschreven kanttekeningen.

* **Administratieve aard:** De lijst lijkt een distributielijst of abonneelijst. De handgeschreven term "verdeellijst" (bij Bosbaan, Brandenburg en Dotsch) suggereert dat deze personen een grotere hoeveelheid van een bepaald goed of publicatie ontvingen om verder te verspreiden. * **Sociaal-geografisch:** De adressen zijn uitsluitend Amsterdams, verspreid over de stad (Centrum, West, Oost, Zuid). De toevoeging van Romeinse cijfers (I, II, III) duidt op de verdieping van de woning. * **Categorisering:** Zeer opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen "(Joden)" bij de namen M. Bril, Jac. Cohen & Zn. en A. Elzas. Dit wijst op een registratie waarbij de etnische/religieuze achtergrond van belang was voor de gebruiker van de lijst. * **Fouten in de bron:** Er staan enkele typefouten in de straatnamen, zoals "le Constanteyh Huygenstraat" (1e Constantijn Huygensstraat), "Bentingstraat" (waarschijnlijk Bentinckstraat) en "Oeterwalestraat" (mogelijk Oosterparkstraat of een verschrijving van Oetewalerstraat).

Getypte namenlijst met adressen (mogelijk een uittreksel uit een kaartsysteem of register).

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk bedoeld voor postbezorging, ledenadministratie of sociale controle. De lijst bevat zowel particulieren als bedrijven (Fa., N.V., Gebr.). * **Inhoud:** Opvallend is het gebruik van bijnamen of roepnamen tussen haakjes ("Co Flap", "Tante Koos", "Mijndert", "Vader Manus"). Dit suggereert een informeel of nauw betrokken administratief systeem, zoals dat van een buurtvereniging, een vakbond, of een verzetsgroep. * **Handgeschreven annotaties:** De opmerking "x staan op lijst" en de toegevoegde namen/correcties wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actief werd gecontroleerd tegenover een andere bron. * **Geografie:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Bloemstraat, Lindengracht) tot Oud-Zuid (Ruysdaelstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat).

Getypte lijst (doorslag of stencil), waarschijnlijk een administratief register of distributielijst.

Het document is een zorgvuldig bijgehouden lijst van personen, onderverdeeld in genummerde "Series" (4 t/m 8). Per persoon zijn het serienummer, een uniek volgnummer, de naam, de geboortedatum en het adres genoteerd. Er zijn twee kolommen aan de rechterzijde, aangeduid met de jaren "41/42" en "42/43". De meeste personen hebben een kruisje ("x") in de eerste kolom, enkelen in de tweede, en een zeer klein aantal (zoals H.F. Elners en P. Groothuis) in beide. Dit suggereert een periodieke registratie, mogelijk voor de uitreiking van steun, bonnen of lidmaatschapsgelden. De adressen zijn voornamelijk geconcentreerd in Amsterdamse volksbuurten (Kinkerbuurt, Jordaan, Amsterdam-West), maar er is ook een opvallende aanwezigheid van personen uit Marken (o.a. de familie Dorland), Monnickendam en Volendam. Afkortingen zoals "hs" (huis/begane grond), "I, II, III" (verdiepingen) en "Mon'dam" zijn standaard voor die periode.

Document

De tekst is geschreven in een vlot, cursief handschrift met donkere inkt. Er is gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (zie "menschen" met 'sch'), wat gebruikelijk was tot 1947. De zin bevat een grammaticale imperfectie ("weg moet sturen" in plaats van "moeten sturen"), wat wijst op een informele of haastig geschreven mededeling. De zinsconstructie "en gewacht zal hebben gehad" is een ongebruikelijke vorm van de voltooid toekomende tijd, mogelijk bedoeld om een langdurige wachttijd in het verleden te benadrukken vanuit een later standpunt. De term "verraat" in de tweede regel is ambigu; het kan duiden op "verraad" (in de steek laten) of een verschrijving zijn voor "verrast".

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze korte, zakelijke brief is een officiële afwijzing van een verzoek. De heer Helsloot uit Amsterdam had op 10 oktober 1942 een verzoek ingediend voor een 'toewijzing' van gerookte zoetwatervis en garnalen. De brief stelt simpelweg dat een speciale commissie van de Visscherijcentrale het verzoek heeft onderzocht en heeft besloten dat de aanvrager er niet voor in aanmerking komt. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing genoemd, wat typerend is voor de bureaucratische aard van dergelijke instanties in oorlogstijd.

Handgeschreven mutatielijst of bevolkingsregister-uittreksel (waarschijnlijk afkomstig uit het Stadsarchief Amsterdam).

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld in drie verticale kolommen. De linkerzijde bevat de gezinshoofden of hoofdbewoners, de middelste kolom hun nieuwe verblijfplaats, en de rechterzijde dient voor administratieve afhandeling. * **Symboliek:** * **V / VV:** Waarschijnlijk 'Verhuisd' of 'Verschreven'. De rode dubbele vinkjes duiden op een voltooide controle. * **S:** Waarschijnlijk 'Schrapping'. Dit komt vaak voor bij data en kan betekenen dat de persoon uit de lopende registers van de buurt is verwijderd wegens vertrek naar een ander district of overlijden. * **Romeinse cijfers:** De toevoegingen $I$, $II$, $III$ en $hs$ (huis) specificeren de etage in Amsterdamse portiekwoningen. * **Handschrift:** Een verzorgd, ambtelijk lopend schrift (latijns cursief), typisch voor Nederlandse administraties uit de eerste helft van de 20e eeuw. ---

Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefpapier met stempel.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands, maar bevat diverse grammaticale en spellingfouten (bijv. "heeft ik" in plaats van "heb ik", "gevestig bent" in plaats van "gevestigd ben"). Dit wijst erop dat de schrijver mogelijk een beperkte schoolopleiding genoot of fonetisch schreef. * **Inhoud:** De afzender, waarschijnlijk een winkelier of markthandelaar genaamd G. Henger, richt een verzoek aan een instantie (waarschijnlijk het Rijksbureau of de Crisiscontrole-dienst). Vanwege de oorlogssituatie en schaarste moest de handelaar blijkbaar kiezen in welke productgroep hij wilde handelen. Hij had gekozen voor groente en fruit, maar vraagt nu of hij daarnaast ook gerookte vis en gepelde garnalen mag verkopen, aangezien hij de zaak al vier jaar voert. * **Administratieve verwerking:** De rode streep door het woord "afwijzen" suggereert dat een aanvankelijk negatief besluit is herzien of dat er discussie over was ("m.i. com." zou kunnen staan voor "mijn inziens commissie").

Document

* **Structuur**: De lijst is kolom-gebaseerd: een dossiernummer/code, een status- of jaaraanduiding (M. of M'42), de aanhef en naam, gevolgd door het adres. * **Marginalia**: De handgeschreven sterren (★) markeren specifieke personen (Helsloot, Tak, Pussing, Schilder, Vet). Dit wijst vaak op een selectie voor een bepaalde actie, arrestatie of bijzondere status binnen de administratie. * **Geografie**: De adressen concentreren zich in Amsterdamse volksbuurten (zoals de Pijp, de Jordaan en de Indische Buurt) en Volendam. * **Typografie en Variaties**: * Er zijn inconsistenties in kapitalisatie, zoals "SPieringstraat" met een hoofdletter P. * De afkorting "A'dam" wordt consequent gebruikt voor Amsterdam, met de windrichting van het stadsdeel. * "M'42" suggereert een specifieke registratie uit 1942. * Bij H. Schilder staat een bijnaam tussen haakjes: "(Fik)".

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

Voorzijde van een envelop of dossieromslag van de gemeente Amsterdam.

Dit document is een administratief stuk van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De getypte adressering wijst op correspondentie gericht aan de weduwe van J.W. Helsoot-Kortlever. De handgeschreven aantekeningen bovenaan lijken de geboortedatum (1890) en de sterfdatum (1940) van een persoon te markeren, wat suggereert dat dit document diende als dossierstuk voor de afsluiting van een administratief proces (zoals een vergunning of uitkering) na het overlijden van de betrokkene. De aanduiding "Frankeering in afrekening" is een typische vermelding voor dienstpost van overheidsinstellingen waarbij de portokosten periodiek worden verrekend.

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

# TRANSCRIPTIE Aan Wel Edel Heer C. F. Lesema Dir. Marktwezen Amsterdam J. v. Galenstraat.

# TRANSCRIPTIE Mvr L. Buckmeester Archimedeslaan 23. Alhier.

# TRANSCRIPTIE C. E. D. Huising Tuinstraat 70 II J. J. Huising Malvastraat 21 Madelievenstr. Lindengr.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]