J.C. Schalm

Document

In deze brief verzoekt J.C. Schalm om een officiële toewijzing voor de verkoop van mosselen. Hij probeert zijn verzoek kracht bij te zetten door te wijzen op zijn jarenlange ervaring als vishandelaar en zijn bezit van een officiële ventvergunning (nummer 05353). De ambtelijke reactie op het document is echter negatief. Uit de kanttekeningen blijkt dat het verzoek is getoetst aan de verkoopcijfers van het voorgaande jaar. Omdat Schalm het jaar daarvoor geen mosselen had verkocht, werd zijn aanvraag voor een nieuwe toewijzing afgewezen met de opmerking dat dit "ook nu niet gewenst" is. Het document illustreert de strikte controle op de distributie van handelswaren door het Amsterdamse Marktwezen.

Getypte brief (doorslag of kopie).

Deze brief is een formele afwijzing van een verzoek om een toewijzing van mosselen. De geadresseerde, de heer J.C. Schalm, had blijkbaar een verzoek ingediend (mogelijk voor distributie of verkoop), maar na onderzoek door een commissie van de "Visscherijcentrale" is dit verzoek afgewezen. De toon is kort en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. De handgeschreven aantekening "Verz. 28/10" geeft aan dat de brief op de dag van datering daadwerkelijk is verzonden.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is geschreven in een duidelijk en verzorgd handschrift, typerend voor de vroege 20e eeuw. De schrijver, de heer Schalm, verzoekt om herstel van zijn marktvergunning of een nieuwe marktplek. Hij voert aan dat hij het voorgaande seizoen door ziekte afwezig was. Hij refereert aan een eerder gesprek met een zekere Heer Slijphorst (vermoedelijk een ambtenaar bij het Marktwezen). Opmerkelijk is de ambtelijke beslissing die direct op het document is genoteerd: met een dik potlood of krijt is er dwars door de ondertekening **"afwijzen"** geschreven. Dit wijst op een kille, bureaucratische afhandeling zonder verdere schriftelijke toelichting op dit specifieke blad.

Getypt afschrift van een brief.

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek aan de burgemeester om tussenbeide te komen in een kwestie betreffende de toewijzing van mosselen. De afzender, J.C. Schalm, geeft aan dat eerdere pogingen via de officiële instantie 'Marktwezen' niets hebben opgeleverd. * **Taal en stijl:** De brief is geschreven in een beleefde, ambtelijke toon die gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid. Opvallend zijn enkele typefouten in de tekst: "toewijzinh" (in plaats van toewijzing), "enn" (een) en "gusntige" (gunstige). * **Administratieve sporen:** Het document is gemarkeerd als 'AFSCHRIFT', wat betekent dat dit een kopie is voor het archief. De nummers in de linkerbovenhoek zijn dossier- of referentienummers van de gemeentelijke administratie.

Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en parafen.

* **Inhoudelijke kern:** Het rapport is een feitelijk onderzoek naar de werkgeschiedenis van J.C. Schalm. Hij claimt een langdurig verleden in de groente- en fruithandel (sinds 1919), maar de controleur vindt hiervoor geen bewijs in de officiële registers van de Kamer van Koophandel. De zaak stond voorheen op naam van zijn broer (die failliet ging) en was bij de overname door de aanvrager in 1934 geregistreerd als viszaak, niet als groentezaak. * **Bevindingen:** De controleur is sceptisch. Hij wijst erop dat de aanvrager nooit markttoegang had en dat er geen schriftelijk bewijs is voor zijn bewering van gezamenlijke bedrijfsvoering vóór 1934. * **Vormfouten:** Het getypte document bevat enkele fouten: "geahd" in plaats van "gehad", en "boer" in plaats van "broer" in de laatste zin. Dit duidt op een zekere haast bij het opstellen van het rapport. * **Procedure:** De handgeschreven aantekeningen wijzen op de administratieve opvolging: er moet een modelbrief en aanvraagformulier worden doorgestuurd naar de "G.F.C." (waarschijnlijk de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale).

Document

De brief dient als begeleidend schrijven bij een officiële aanvraag. Een zekere J.C. Schalm wenst toegelaten te worden als 'georganiseerde' bij de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale, specifiek binnen 'Groep E' (handelaren in tuinbouwgewassen). De brief is ondertekend door een waarnemend directeur (wnd.), wiens specifieke overheids- of organisatie-eenheid niet direct uit de tekst blijkt, hoewel de referentie aan 'mijn dienst' en een 'contrôleur' (B. Felthuis) wijst op een toezichthoudende instantie. Het taalgebruik is uiterst formeel ("heb ik de eer U te doen toekomen", "bijlage dezes").

Handgeschreven ambtelijke notitie / dossierstuk.

Het document betreft een interne administratieve afhandeling met betrekking tot de toewijzing van visserijproducten aan een zekere heer Schalm (genoemd als H. Th. Schalm en J.C. Schalm). In eerste instantie (in 1942) was een aanvraag blijkbaar afgewezen, waarbij verwezen wordt naar een vergelijkbaar dossier ("geval Klapmuts"). Echter, in februari 1944 wordt deze beslissing herzien. Er wordt voorgesteld om Schalm in aanmerking te laten komen voor specifieke rantsoenen of toewijzingen: gerookte aal, gepelde garnalen en gerookte vis. De laatste toevoeging van 11 februari 1944 breidt dit advies uit: de "commissie mosselen-combinatie" adviseert dat Schalm ook voor een toewijzing van mosselen in aanmerking komt. Het document toont de gelaagde besluitvorming aan, waarbij verschillende commissieleden (Sliphorst, de Boer, de K.) hun goedkeuring of aanvullingen geven.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

Het document beschrijft een bureaucreatiest probleem waar een burger, de heer J.C. Schalm, tegenaan liep tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Kern van de zaak:** Schalm had in het seizoen 1941-42 geen mosselen gekocht vanwege ziekte. Toen hij zich aan het einde van dat seizoen meldde bij een zekere Slephorst voor een mosselenkaart (een bewijs van recht op aankoop), kreeg hij het advies te wachten tot het volgende seizoen. * **De complicatie:** In het daaropvolgende seizoen (1942-43) voerde een wethouder echter een nieuwe regel in: alleen mensen die het *voorgaande* jaar (het jaar dat Schalm ziek was) mosselen hadden afgenomen, kwamen nog in aanmerking voor een kaart. * **Schrijfstijl:** De tekst is zakelijk en feitelijk, waarschijnlijk geschreven door een ambtenaar die een bezwaarschrift of verzoekschrift van Schalm samenvat. Het document breekt af bij "Het verzoek", wat suggereert dat er een vervolgblad was of dat de schrijver daar de kern van het huidige verzoek wilde formuleren (waarschijnlijk om een uitzondering op de regel).

Getypte doorslag of afschrift van een verklaring.

* **Status van het document:** De aanduiding "AFSCHRIFT" bovenaan en de afkorting "w.g." (was getekend) onderaan duiden erop dat dit niet het originele, handgetekende document is, maar een officiële kopie voor de administratie. * **Financiële gegevens:** De verklaring somt de omzet op van leveringen gerookte vis aan een specifieke klant in Amsterdam. Opvallend is de daling van de omzet: van 1.460 gulden in 1938 naar 880,60 gulden in 1940. Deze daling kan te maken hebben met de economische onzekerheid en het begin van de Duitse bezetting in mei 1940. * **Watermerk:** Het feit dat dit document is opgesteld op papier van de "Amsterdamsche Bank" suggereert dat de verklaring mogelijk is opgesteld ten behoeve van een bankinstelling, bijvoorbeeld voor een kredietaanvraag, een belastingkwestie of een zakelijke afwikkeling waarbij de bank als intermediair optrad.

Getypt afschrift van een verklaring.

* **Inhoud:** In dit document verklaart T. Holling dat hij in de jaren voorafgaand aan en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog vis heeft geleverd aan J. Schalm in Amsterdam. De bedragen per jaar worden gespecificeerd (600, 525 en 450 gulden). * **Terminologie:** "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypte kopie (afschrift) is van een handgeschreven origineel. "p.o." staat voor "per order", wat betekent dat M.C. Holling tekende in opdracht of namens T. Holling. * **Doel:** Dergelijke verklaringen werden tijdens de bezettingsjaren vaak opgesteld om handelsrelaties uit het verleden aan te tonen. Dit kon nodig zijn voor belastingdoeleinden, het verkrijgen van vergunningen, of als bewijsvoering in administratieve procedures. ---

Getypt afschrift van een verklaring.

* **Doel van de verklaring:** De verklaring dient als bewijs voor een zakelijke relatie tussen een vishandelaar uit Monnickendam en een afnemer uit Amsterdam in de jaren direct voorafgaand aan en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog (1938-1940). * **Formaat:** Het document is een officieel getypt afschrift. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat het origineel door C. Oosterbaan was ondertekend. * **Adres:** De Woustraat 118 II in Amsterdam bevindt zich in de wijk De Pijp. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de 'ringel-s' in "Vischhandel" en de spelling "ondergeteekende" is conform de toen geldende spelling (vóór de hervorming van 1947).

Getypt afschrift van een verklaring.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging van de omzet die visroker R. Winkel uit Monnikendam deed met een specifieke klant in Amsterdam, J.C. Schalm, in de jaren direct voor en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. * **Bedragen:** De vermelde bedragen (ƒ 1.500,- in 1938) waren voor die tijd aanzienlijk; een gemiddeld jaarinkomen lag toen rond datzelfde bedrag. Dit suggereert dat Schalm een groothandelaar of een grote winkelier was. * **Vorm:** Het betreft een 'Afschrift' (kopie), wat blijkt uit de ondertekening met "w.g." (*welgetekend*), wat aangeeft dat het origineel door Winkel is ondertekend. * **Bijzonderheden:** Er is een vaag cirkelvormig stempel zichtbaar met de tekst "AMSTERDAMSCHE BANK". Dit kan erop duiden dat dit afschrift is opgemaakt voor een financiële afwikkeling, leningaanvraag of bewijsvoering ten behoeve van de bank.

Handgeschreven administratieve notitie / dossierstuk.

Het document is een interne ambtelijke notitie uit de periode van de Duitse bezetting in Nederland (februari/maart 1944). De kern van de tekst betreft de selectie of screening van bepaalde personen. 1. **Personen:** Er worden drie namen genoemd: J. Klapmuts, zijn broer (niet bij naam genoemd, maar behorend tot de familie Klapmuts), en J.C. Schalm. 2. **Inhoud:** De schrijver stelt vast dat deze drie personen "in aanmerking zijn gekomen" voor een niet nader genoemde regeling of status. Een zekere "M. de Haan" (mogelijk een meerdere of een rapporteur) heeft bevestigd dat er na onderzoek geen andere personen zijn gevonden die zich in "overeenkomstige omstandigheden" bevinden. 3. **Proces:** * **21-2-44:** Inspectie-bespreking (rode inkt). * **23-2-44:** Vaststelling van de lijst met namen en de conclusie dat de groep compleet is. * **1-3-44:** De opdracht tot "opbergen" (archiveren) door De Haan.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In dit document verzoekt de heer J.C. Schalm de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam om een officiële toewijzing voor de handel in verse vis en spiering. **Opvallende punten:** * **Repetitie:** In de laatste drie regels maakt de schrijver een grammaticale fout door de zinsnede "te komen voor een toewijzing" vrijwel letterlijk te herhalen. Dit duidt mogelijk op haast of beperkte schrijfervaring. * **Bureaucratische weg:** De schrijver refereert aan eerdere toewijzingen via de "Visscherij-Centrale" en contacten met specifieke ambtenaren (de heer Duijnhoven en Inspecteur De Haar). * **Administratie:** De stempels en potloodnotities ("mag aanvragen") laten de interne verwerking binnen de gemeentelijke dienst zien. De afkorting "M. i. Insp." staat waarschijnlijk voor "Met instemming Inspecteur".

Document

* **Inhoud:** De vishandelaar J. Schalm legt verantwoording af over zijn inkoopcijfers bij diverse Amsterdamse groothandelaren. De tabel toont een dalende trend in de totale inkoopwaarde tussen 1938 en 1940. * **Betekenis van de markering:** Drie namen (Wijnschenk, Vischschoonmaker en Gerritsen) zijn gemarkeerd met een kruisje. De bijbehorende voetnoot luidt: *"X zijn Joden en hebben derhalve niet worden geraadpleegd"*. * **Historisch gewicht:** De opmerking is een direct bewijs van de gevolgen van de Jodenvervolging in bezet Nederland. De afzender geeft aan dat hij zijn administratie niet kan staven met bewijsstukken van deze leveranciers, omdat zij als Joodse ondernemers uit het economische leven zijn verwijderd, zijn gedeporteerd of zijn ondergedoken. Het gebruik van deze reden als administratief excuus is typerend voor de bureaucratische realiteit van die tijd.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een zakelijke mededeling aan de heer Schalm. Zijn eerdere verzoek van 13 april 1944 kan voorlopig niet worden gehonoreerd of zelfs maar in behandeling worden genomen. * **Reden voor uitstel:** De afzender stelt dat de "verdeellijsten" (distributielijsten) voor de komende maanden al definitief zijn vastgesteld. Pas na 1 oktober 1944 ontstaat er weer ruimte voor mutaties of nieuwe toewijzingen. * **Vorm:** Het document vertoont de kenmerken van een standaard administratieve afhandeling. De spatie in het woord "Dire cteur" duidt op een slordigheid bij het typen. De handgeschreven toevoeging "Verzonden 9/5" diende als interne controle voor het verzendproces.

# TRANSCRIPTIE afzender J. Salomon. Centrale Markthalle Kamer 127 H^a.

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-

# TRANSCRIPTIE Aan: J. F. Jansen Czaar Peterstraat 93 ^I

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

**COPIE** **Datum:** 28 Maart 1940. **Naam en voorletters:** J.C.N. Helsloot **Functie en No.:** contrôleur (A) No. 8053 **Adres:** 1e Oosterparkstraat 4 I