D. Vischjager

Ambtelijke notitie/bijblad bij een dossier (Algemene Zaken Model No. 14).

Dit document betreft de administratieve afhandeling van een verzoek betreffende een marktplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. * **Inhoud:** Er is een verzoek ingediend door "Mercurius" (vermoedelijk de marktvereniging of een belangenorganisatie) ten behoeve van ene D. Vischjager. De ambtenaar (Mr. v. Maerhuysen) adviseert dit verzoek af te wijzen. * **Reden:** De betreffende marktkoopman is op 6 februari 1939 uit het register geschrapt ("afgevoerd") omdat hij zijn marktgeld niet betaalde, ondanks herhaalde waarschuwingen. * **Financiën:** De openstaande schuld bedroeg 9,45 gulden, waarvan in de tussenliggende periode 7 gulden was afgelost. Dit was blijkbaar onvoldoende om de intrekking van de marktplaats ongedaan te maken. * **Proces:** Het document toont de ambtelijke weg: van een advies op 28 april naar een definitief besluit op 6 mei, uiteindelijk gearchiveerd op 11 mei 1939.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

De brief betreft een officiële afwijzing van een verzoek van de vakbond "Mercurius". De bond had blijkbaar bemiddeld voor een zekere D. Vischjager, wiens staanplaats op de Albert Cuypmarkt was ingetrokken. De reden voor deze intrekking was "wanbetaling" (het niet tijdig betalen van het verschuldigde marktgeld), en dit was gebeurd na "herhaalde waarschuwingen". De toon van de brief is formeel en onverbiddelijk: de directeur stelt dat de beslissing definitief is en niet meer kan worden teruggedraaid. De afkorting "jl." staat voor "jongstleden", wat betekent dat de gebeurtenissen in hetzelfde jaar (1939) plaatsvonden.

Document

De brief is een zakelijke en dwingende afwijzing van een verzoek dat door de heer Vischjager was ingediend. Hoewel de aard van het oorspronkelijke verzoek niet expliciet wordt genoemd, blijkt uit de context dat het ging om een regeling rondom zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt. De belangrijkste besluiten in de brief zijn: * **Gedeeltelijk uitstel:** De marktkoopman krijgt slechts toestemming om voor maximaal één maand afwezig te zijn, op voorwaarde dat hij de verschuldigde gelden blijft betalen. * **Schuldvordering:** Er is sprake van achterstallig marktgeld dat "onverwyld" (direct) betaald moet worden op straffe van intrekking van de vergunning. * **Opvolging/Gezinsleden:** De directeur wijst op de regels voor de zoon van de geadresseerde. Hieruit blijkt de strikte scheiding tussen een "losse plaats" (voor 18-plussers) en een "vaste plaats" (waarvoor men destijds meerderjarig, dus 21 jaar, moest zijn).

Doorslag van een officiële brief (typefout-correcties en onderstrepingen zichtbaar).

* **Kern van de zaak:** De brief is een reactie op een verzoek van de heer Vischjager. Hoewel het specifieke verzoek (mogelijk overdracht of langdurige afwezigheid) wordt afgewezen, krijgt hij wel toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt maximaal één maand onbezet te laten. * **Financiële druk:** Er is sprake van achterstallig marktgeld. De directeur stelt een ultimatum: er moet "onverwyld" (onmiddellijk) betaald worden, anders wordt de standplaatsvergunning ingetrokken volgens het marktreglement. * **Opvolging:** Er wordt informatie verstrekt over de mogelijkheden voor de zoon van de ontvanger. Op 18-jarige leeftijd mag hij een "losse plaats" (dagplaats) bezetten, maar pas bij meerderjarigheid (destijds 21 jaar) mag hij solliciteren naar een vaste plek. * **Taalgebruik:** De brief hanteert een strikt formele, ambtelijke toon. De spelling met 'y' (tydelyk, mynerzyds) was in die tijd gebruikelijk in bepaalde administratieve kringen.

Administratieve kaart/notitie betreffende marktvergunningen.

Dit document is een ambtelijk advies met betrekking tot het intrekken van een marktplaatsvergunning. De handelaar, D. Vischjager, bezat plaats nummer 293 op de Albert Cuypmarkt. Vanwege een schuld van 10,80 gulden aan marktgeld (een aanzienlijk bedrag voor die tijd) werd zijn vergunning op 6 februari 1939 ingetrokken. Ondanks een verzoek van Vischjager om zijn plaats terug te krijgen, adviseert de ambtenaar (ondertekend door 'de Boer') dit af te wijzen. De reden hiervoor is dat de handelaar op 19 januari reeds officieel was gewaarschuwd en de kans had gekregen zijn schuld te vereffenen, met de expliciete waarschuwing dat hij bij ingebrekestelling zijn plek zou verliezen. Er wordt verwezen naar een aanvullend rapport van de chef-marktopzichter.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kern van de zaak:** De brief is een definitieve afwijzing van twee verzoeken van de heer D. Vischjager. 1. **Opvolging door zoon:** Vischjager wilde zijn plaats op de Albert Cuypmarkt overdragen aan zijn zoon. Dit wordt geweigerd omdat Vischjager geen "vaste plaats" had, maar een "schuifplaats" (een flexibele plek die per dag wordt toegewezen), waardoor het argument van klantenbinding niet geldig wordt geacht. 2. **Herstel van vergunning:** Vischjager verzocht om de intrekking van zijn standplaats ongedaan te maken. Dit wordt geweigerd omdat hij, ondanks een eerdere aanmaning, een betalingsachterstand van ƒ 10,80 aan marktgeld had laten ontstaan. * **Toon:** De brief is formeel, zakelijk en onverbiddelijk van aard. Er wordt geen ruimte gelaten voor verdere correspondentie of coulance. * **Taalgebruik:** Gebruik van de oude spelling (zoals "myn", "onverwyld", "zoogenaamde") en ambtelijke terminologie typerend voor de vooroorlogse periode.

Getypte officiële kennisgeving/strafbeschikking (waarschijnlijk een doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De directeur van de marktwezen legt een voorwaardelijke straf op aan vijf marktkooplieden. Zij hebben op zaterdag 13 juli 1940 de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord) niet op tijd (vóór 20:30 uur) verlaten, ondanks een eerdere waarschuwing. * **Strafmaat:** Ontzegging van de toegang tot de stadse markten voor de duur van één dag. De straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. * **Juridische grondslag:** Artikel 39, lid 1 van het Reglement op de Markten. * **Personen:** De genoemde personen (R. Witzenhausen, D. Vischjager, W.v.d. Hoek, M. Vischjager en B. Zomerplaag) zijn de geadresseerden. De administratieve nummers aan de rechterzijde duiden op dossierregistratie.

Document

Dit document is een officiële melding van een overtreding van de marktverordening op de Dappermarkt in Amsterdam. Dertien kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op zaterdag 22 juni 1940 om 21:00 uur ('9 uur n.m.') nog steeds op de markt aanwezig waren, ondanks eerdere waarschuwingen door de opzichter en de politie. De voorgestelde strafmaat is een schorsing van één dag. De lijst bevat de standplaatsnummers (bijv. 10, 2, 38), namen en woonadressen van de kooplieden. Opvallend is de grote vertegenwoordiging van Amsterdammers met een Joodse achtergrond in deze lijst (o.a. Cohen, Gokkes, Morpurgo, Reens, Vischjager, Blitz), wat kenmerkend was voor de bevolkingssamenstelling van de markthandel in Amsterdam-Oost en de nabijgelegen Jodenbuurt in die periode.

Getypte distributielijst.

* **Inhoud:** Het document is een verzendlijst ("Gezonden aan") met twaalf adressen in Amsterdam. Er staan elf verschillende personen op de lijst; D. Vischjager wordt tweemaal vermeld met verschillende adressen. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (J.D. Meijerplein, Valkenburgerstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Danie Theronstraat). * **Personen:** De namen op de lijst (zoals Aldewereld, Cohen, Gokkes, Morpurgo, Vischjager en Blitz) zijn typisch Sefardische en Asjkenazische Joodse achternamen. * **Format:** De adressen bevatten toevoegingen zoals "huis", "hs" (huis) of Romeinse cijfers (I, II) voor de verdieping, wat destijds de standaard was in Amsterdamse adresnotaties.

Typoscript (doorslag of carbonkopie op dun papier).

Het document betreft een administratieve lijst van twaalf personen (met dertien adressen) aan wie blijkbaar iets is verzonden ("Gezonden aan:"). De opmaak is sober en functioneel, kenmerkend voor ambtelijke of organisatorische correspondentie uit het midden van de 20e eeuw. Opvallend is dat bijna alle genoemde adressen zich bevinden in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en Amsterdam-Oost (J.D. Meijerplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Waterlooplein, Nieuwe Prinsengracht). De namen op de lijst (zoals Aldewereld, Morpurgo, Vischjager, Cohen, Blitz) zijn veelvoorkomende namen binnen de Portugees-Israëlitische en Asjkenazische Joodse gemeenschappen in Amsterdam. Er zijn handgeschreven lijnen of krabbels zichtbaar bij de namen J.v.Delft en L.v.Dommelen, wat kan duiden op een controle of een wijziging in de status van deze personen tijdens het verwerkingsproces.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Officieel formulier voor de opzegging van een vaste marktstandplaats.

Dit document is een formele afmelding van een marktkoopman bij de Amsterdamse Dienst Marktwezen. Dhr. D. Vischjager geeft hiermee te kennen dat hij zijn vaste standplaats op de Dapperstraatmarkt (nummer 47) opgeeft. De kennisgeving wordt gedaan op 6 februari 1941 en de opzegging gaat officieel in op 10 februari 1941. Onderaan het document zijn administratieve verwerkingen zichtbaar: * Een groot stempel "**M. 1941**" duidt waarschijnlijk op het jaar van verwerking in het register van de Marktwezen. * Het stempel "**Nº 26 / 6 / 33**" is een referentie naar een dossier- of volgnummer. * De vermelding "**Afgevoerd C.W.**" (Centrale Weekmarkt) bevestigt dat de ondernemer uit de actuele administratie van de weekmarkt is verwijderd per de aangegeven week van 10 februari 1941.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Getypte lijst met persoonsgegevens (mogelijk een register van marktkooplieden).

De lijst bevat een alfabetisch geordend overzicht (op achternaam, hoewel de 'R' tot 'W' op deze pagina staan) van personen met hun geboortedatum, adres en de markt waar zij waarschijnlijk een staanplaats hadden. De adressen bevinden zich grotendeels in de Amsterdamse wijken (Zuid, Oost, Centrum), met enkele uitschieters naar randgemeenten zoals Badhoevedorp en Aalsmeer. Opvallend is het gebruik van marktlocaties die specifiek werden aangewezen tijdens de bezettingsperiode.

Getypte namenlijst met data.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, beginnend bij de letter 'V' en eindigend bij 'Z'. Elke regel bevat een initiaal, een achternaam en een datum. * **Datumnotatie:** De datums zijn geboortedata. De notatie is inconsistent: soms met spaties en een weglatingsteken voor het jaartal (bijv. `27. 1'93`), soms volledig met punten gescheiden (bijv. `2.10.13`). * **Inhoudelijke duiding:** De namen op de lijst (zoals Vischjager, Wertheijm, Wurms en Zwaaf) zijn veelvoorkomend binnen de Joods-Nederlandse gemeenschap van die tijd. De jaartallen (eind 19e eeuw, begin 20e eeuw) passen bij de leeftijdscohorten die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden vervolgd.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Registerpagina / Handgeschreven lijst.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, mogelijk een bevolkingsregister, een ledenlijst van een vereniging of een distributielijst. De "S." kolom geeft waarschijnlijk een wijk- of categorienummer aan (25 t/m 28, en daarna "EZ", wat zou kunnen staan voor "Extra Zorg" of een specifieke zone). * **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam-Oost, met name in de Oosterparkbuurt (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Swammerdamstraat) en de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Tugelaweg, Dan Theronstraat). Ook de Joodse buurt rond de Rapenburgerstraat en Jodenbreestraat is vertegenwoordigd. * **Terminologie:** * **hs:** huis (begane grond). * **I, II, III:** de verdieping. * **Nw:** Nieuwe. * **str:** straat. * **Naamkunde:** Veel namen op de lijst zijn typisch Joods-Amsterdams (Swaab, Dotsch, Stodel, Vischjager, Wijnschenk, Goudsmit).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Medische verklaring (doktersattest) op officieel briefpapier. * **Afzender:** Dr. I. Bloch, gevestigd aan de Kloveniersburgwal 53, Amsterdam. * **Betreft:** De heer O. Vischjager, wonende aan de Nieuwe Prinsengracht 90, Amsterdam. * **Datering:** 5 mei 1942. * **Taal:** Nederlands. * **Bijzonderheden:** Bevat administratieve aantekeningen in een twe...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/correspondentie (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie). * **Datum:** 29 mei 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-O. * **Kenmerken:** Typemachine-tekst met handgeschreven kanttekeningen en een dossiernummer (27...

# DOCUMENT INFO * **Instelling:** Ondervakgroep Detailhandel in Visch (onderdeel van de Vakgroep Detailhandel in Visch, Wild en Gevogelte). * **Datum:** 2 februari 1944. * **Herkomst:** 's-Gravenhage (J. P. Coenstraat 25). * **Geadresseerde:** Directie van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. * **Kenmerk:** No. 20/D/1892, JV/JM. * **Onderwerp:** Toewijzing van gerookte e...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven zakelijke brief. * **Datum:** 1 augustus 1942. * **Afzender:** M.W. Vischjager, Ruyschstraat 131, Amsterdam-Oost. * **Ontvanger:** Onbekend (geadresseerd als "Weledel. Heer"), vermoedelijk een ambtenaar bij de gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen en dossie...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt afschrift van een zakelijke brief. * **Datum:** 20 mei 1943. * **Afzender:** Drs. J. Visser, Secretaris van de Ondervakgroep Detailhandel in Visch (onderdeel van de Vakgroep Detailhandel in Visch, Wild en Gevogelte). * **Ontvanger:** Bedrijfschap voor Visscherijproducten, 's-Gravenhage. * **Referentienummer:** No. 11/D/651, JV/JM. * **Taal:*...