P. Blank

Ambtelijk rapport/notitie betreffende marktadministratie.

* **Inhoud:** Het document bespreekt een administratieve fout. Door het afschaffen van presentielijsten kon de boekhouding niet zien dat grossier Blank zijn vaste plek in de hal had verruild voor een plek buiten de hal. Blank was enige tijd afwezig geweest vanwege "voorarrest". Er wordt voorgesteld om zijn huur aan te passen naar een maandelijks tarief (1/12 van het jaartarief van 300 gulden), analoog aan een eerdere casus ('v. Mij.'). * **Juridisch/Administratief:** Het gebruik van termen als "inningskaart", "jaarplaats" en "verklaring" duidt op een strak gereguleerd marktsysteem. De vermelding van "voorarrest" suggereert een onderbreking van de bedrijfsvoering door juridische problemen van de ondernemer. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, zakelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw (Latijns cursief). Er zijn correcties aangebracht (doorgehaalde woorden), wat duidt op een concept-notitie die direct is afgetekend.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Document

Dit dagrapport is een verslag van inspectiewerkzaamheden op de Amsterdamse markten tijdens de oorlogsjaren. De ambtenaar Sonder heeft die dag tussen 09:00 en 13:30 uur een specifieke opdracht uitgevoerd: het controleren van de gewichten van de visvoorraden. De bevindingen laten zien dat er streng gecontroleerd werd op "overwicht". Een te grote voorraad kon wijzen op illegale inkoop of zwarte handel. * **P. Blank** op de Albert Cuypmarkt had een significant overwicht van bijna 3,5 kg op een partij van 50 kg schol. * **W. van As** had een kleiner overwicht van 0,5 kg op 55 kg schar. * De controle in de Ten Katestraat kon niet plaatsvinden omdat de inspecteur daar naar eigen zeggen "telaat gekomen" was. De namen in het rapport (zoals Toet en Onderstal) zijn typerend voor de Amsterdamse en Scheveningse vishandel uit die periode. De administratieve afhandeling door de contrôleur Heijenga vond vier dagen later plaats op 28 juni 1943.

Document

De brief is een verzoek van een burger (waarschijnlijk een kleine zelfstandige of vishandelaar) om een gemiste toewijzing van vis alsnog te mogen ontvangen. **Belangrijkste observaties:** * **Striktheid van de regels:** De tekst illustreert hoe rigide de distributieregels waren tijdens de bezetting. Zelfs een familielid (vader) mocht de goederen niet in ontvangst nemen voor een ander ("voor niemand mocht doornemen"), wat wijst op strenge controle om fraude of zwarte handel te voorkomen. * **Logistiek:** De afzender spreekt over een "driewieler" (bakfiets), wat het standaard transportmiddel was voor Amsterdamse kleine handelaren in die tijd. Het feit dat hij eerst met een "gewone fiets" kwam en vervolgens zijn driewieler moest repareren, veroorzaakte de vertraging. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in een beleefde, ietwat nederige toon ("vraagt u beleefd"), gebruikelijk voor correspondentie met autoriteiten in die tijd. De spelfouten (*cobinatie*, *gevraagt*, *hoorden*) wijzen op een schrijver uit de arbeidersklasse. * **Ambtelijke afhandeling:** De rode aantekeningen onderaan lijken een intern advies of besluit te zijn. De opmerking "niet mogelijk" suggereert dat het verzoek is afgewezen.

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

Dit document is een zeer kort en zakelijk schrijven waarin een niet nader genoemd verzoek wordt afgewezen. De brief is opgesteld op 5 januari 1944, midden in de Tweede Wereldoorlog. Het betreft een doorslag voor het archief, wat blijkt uit de handgeschreven aantekening "Verzonden 5/1", die dient als administratieve bevestiging van verzending. De toon van de brief is afstandelijk en bureaucratisch. Er wordt geen enkele reden gegeven voor de afwijzing, wat kenmerkend is voor de formele correspondentie van overheidsinstanties of uitvoerende organen in die periode. De lay-out met de dubbele onderstreping onder de adresgegevens was destijds gangbaar.

Zakelijke brief (typoscript met handgeschreven kanttekeningen).

De brief is een verzoek om informatie van het Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (CEVEMOS) aan de dienst Marktwezen in Amsterdam. De firma P. Blank heeft een vergunning aangevraagd om mosselen te mogen "inleggen" (verwerken/conserveren). De afzender vraagt om een advies van het Marktwezen over de betrouwbaarheid en de historie van de aanvrager. Uit de handgeschreven aantekeningen blijkt dat P. Blank voor de oorlog al in mosselen handelde, maar zijn bedrijfsvoering moest onderbreken vanwege militaire dienst. Na zijn diensttijd kon hij zijn plek op de markt niet direct terugkrijgen. Hij probeert nu zijn zaak te herstarten en heeft hiervoor de benodigde vergunningen nodig. De aantekeningen suggereren een proces van verificatie en een gepland gesprek of onderzoek op 26 november 1943.

Getypte notulen of een adviesrapport van een commissievergadering.

Dit document biedt een inkijkje in de bureaucratische afhandeling van verzoeken binnen de visdetailhandel tijdens de bezettingsjaren. De toon is zakelijk en streng. De Commissie treedt op als een filter voor de schaarse middelen (visdistributie) en vergunningen. Opvallend is de afwijzende houding tegenover nieuwe instromers of uitbreidingen. Verzoeken worden afgewezen op basis van: 1. **Gebrek aan bewijs:** Hendriks wordt niet erkend als vakman omdat niemand hem kent van vóór 1938. 2. **Oorlogsomstandigheden:** Blank moet wachten tot na de oorlog voor uitbreiding van rookcapaciteit. 3. **Controle-overwegingen:** Posthumius wordt verdacht van het willen ontduiken van marktcontroles door een winkel te openen. In deze periode was de controle op winkels vaak anders geregeld dan op de markt, waar de zwarte handel wellicht makkelijker kon worden aangepakt of juist welig tierde. Slechts in het geval van G. Wezer wordt een verzoek (deels) ingewilligd, maar pas nadat er hard bewijs is geleverd over de omzet in het referentiejaar 1939. Dit onderstreept hoe belangrijk historische bedrijfsgegevens waren voor de distributie-economie tijdens de oorlog.

Document

Dit document is een interne controlelijst van de vismarkt op de Albert Cuypstraat. De linkerzijde bevat de gegevens van de marktambtenaar, terwijl de rechterzijde de centrale administratie van de vismarkt weergeeft. Dergelijke dubbele boekhouding was tijdens de bezettingsjaren essentieel om toezicht te houden op de legale distributie en om zwarte handel tegen te gaan. De genoemde vissoorten zijn afgekort of in vaktaal genoteerd: * **Bliek:** Kleine witvis. * **Schol:** Onderverdeeld in kwaliteits- of grootteklassen (III en IV). * **Bot:** Platvis. * **Vorn (Voorn):** Zoetwatervis. * **Snb (Snoekbaars):** Gewaardeerde consumptievis. * **Brs (Brasem):** Veelvoorkomende witvis. * **Snk (Snoek):** Roofvis. * **Nonnatie:** Een opvallende term bij D. Sier; in de administratiekolom wordt dit vertaald naar "106 schol IV", wat suggereert dat het een term is voor een specifieke sortering van kleine schol. De namen op de lijst (zoals Sier, Schilder en Tol) zijn vandaag de dag nog steeds veelvoorkomende namen in de Nederlandse visserijsector, met name in en rond Volendam.

Handgeschreven tabel/lijst, waarschijnlijk een marktregister of distributielijst voor vishandelaren.

* **Doel van het document:** Dit lijkt een presentielijst of een toewijzingslijst te zijn voor vishandelaren op de markt aan het Pretoriusplein. Hoewel de kolommen voor gerookte vis, verse aal, gezouten garnalen en zeevis grotendeels leeg zijn, suggereert de vermelding van "100 kg spiering" bij C. Molenaar dat het document werd gebruikt om de aanvoer of verkoop van specifieke partijen vis te registreren. * **Personen:** De lijst bevat namen die typisch zijn voor de Nederlandse vishandel (zoals Tol, Tuyp en Molenaar, vaak afkomstig uit vissersdorpen als Volendam). De toevoegingen achter de namen (zoals 'jr', 'maarten', 'Pietje') dienden waarschijnlijk om onderscheid te maken tussen familieleden met dezelfde achternaam. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot zakelijk handschrift uit de midden-20e eeuw, geschreven met potlood.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie / dossierstuk betreffende een betalingsachterstand. * **Datum:** 12 april 1940 (hoofddatum), met een interne notitie van 11 april 1940. * **Instelling:** Vermoedelijk de Gemeentelijke Marktdienst van Den Haag. * **Betreft:** J. Blank, wonende aan de Breitnerstraat 129 te Den Haag. * **Kenmerk:** № 66/5/1 M. 1940.

# TRANSCRIPTIE VP/HG. Verzonden 7/4 1/16/4 M. 7 April 1939. den Heer P. Leeuwenburgh, Hoeve:"'t Land in Zicht", N u m a n s d o r p . Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer be- richt ik U, dat de vroegere directeur van het Marktwezen is:...

**[Balans midden/rechts]** P. M. SCHUYT W. D. VAN BALDEREN ACCOUNTANTS AMSTERDAM K 1823 N.V. Centrale Marktservice AMSTERDAM. **B A L A N S** **PER 31 DECEMBER 1942**

De stukken teruggestuurd. Gezien [v. G. M. Berkhoff]

# TRANSCRIPTIE **[Linksboven]** P. M. SCHUYT W. D. VAN BALDEREN ACCOUNTANTS AMSTERDAM **[Rechtsboven]** K 1823 N.V. Centrale Marktservice, <u>A M S T E R D A M.</u>