F. Sterkenburg
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
F. Sterkenburg was een visroker en visverkoper op de Vischmarkt. In 1942 kreeg hij een toewijzingskaart voor de vishandel (volgnummer 5 B) met een quota voor aal. Hij woonde aan de Goudsbloemstraat 4. In 1943 werden zijn broers en hij geconfronteerd met beschuldigingen van nalatigheid en mogelijke fraude bij de distributie van gerookte haring (bokking), waarbij slechts een fractie van het toegewezen quotum werd opgehaald. In 1944 verzoekten de familie (weduwe en kinderen) om de visdistributiebevoegdheid voor F. Sterkenburg Jr. te behouden of over te dragen, mogelijk na overlijden van de vader.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven administratieve fiche of notitie, voorzien van stempels.
* **Persoon:** Het document betreft **F. Sterkenburg Jr.**, woonachtig aan de **Goudsbloemstraat 4** (een straat in de Amsterdamse Jordaan). Zijn beroep wordt vermeld als **Rooker** (waarschijnlijk een vis- of vleesroker). * **Aanvraag:** Sterkenburg verzoekt om "in aanmerking te komen voor toewijzing". In de context van 1942 kan dit duiden op een toewijzing van woonruimte, werk, of een specifieke distributiebon/vergunning. * **Administratief proces:** * Op **17 april 1942** is de aanvraag verwerkt door een ambtenaar (mogelijk genaamd Detter). * De aanvrager is op een **verdeellijst** geplaatst (blauwe aantekening). * Er is een dossiernummer toegekend via een stempel: **46 A/109/6 M. 1942**. * Er is een afspraak ingepland voor **donderdag 23 april om 3 uur**. * **Locatie/Tijdsaanduiding:** De notitie "Na Fischmarkt" (naar de Vismarkt) duidt mogelijk op een specifieke verzamelplaats of kantoor nabij een vismarkt, of een referentie naar zijn werkplek. Het gebruik van het Duitse woord "Fischmarkt" in plaats van "Vismarkt" is typerend voor de bureaucratie tijdens de bezettingsjaren.
Toewijzingskaart (distributiedocument) voor vis.
Dit document is een officiële toewijzingskaart voor de handel in vis. De kaart is gedrukt op stevig papier/karton en vertoont duidelijke gebruikssporen en ouderdomsvlekken. De belangrijkste kenmerken zijn: * **Handgeschreven toevoegingen:** De naam "F. Sterkenburg Jr.", het adres "Goudsbloemstraat 4", het volgnummer "5 B", het percentage "0.5287" bij aal en de vermelding "Groep 4" zijn handmatig ingevuld. * **Indeling:** De kaart maakt onderscheid tussen drie categorieën: Aal, Zoetwatervisch en Garnalen. In dit specifieke geval is er enkel een percentage ingevuld voor aal. * **Authenticatie:** Het document is bekrachtigd met een naamstempel van de voorzitter (C. Rooseman) en een handtekening van de secretaris (M. Lammer). De ruimte voor de handtekening van de houder is leeg gelaten.
Getypte lijst op papier.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Bij de meeste personen staat een geboortedatum (DD-MM-JJ), bij anderen een adres of enkel een straatnaam. * **Geografie:** De genoemde adressen (Aalsmeerweg, Jan Evertsenstraat, Nieuwe Spiegelstraat, Spaarndammerstraat, Koninginneweg) duiden op Amsterdam. * **Personen:** De lijst bevat diverse familieleden, aangeduid met "Sr." en "Jr." (bijv. Schindeler, Schoos, Sterkenburg en Vrees). De geboortedata variëren van 1879 tot 1923. * **Opmerkelijke details:** Bij "J. de Vries Stadelaar" en "Schoos" ontbreken verdere gegevens. De spelling "Spaarndammerstraat" bevat in het origineel een typfout of spatie ("Spaarndan erstraat").
Document
Dit rapport documenteert een geval van vermeende nalatigheid en mogelijke fraude bij de distributie van bokking (gerookte haring) in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Verzuim van plicht:** Vier handelaren van de familie Sterkenburg hebben slechts een fractie van de hun toegewezen hoeveelheid bokking gedistribueerd (1200 per persoon in plaats van de beoogde 3000). Ze gaven als excuus dat ze druk waren met het roken van paling, wat door de rapporteur als ongeldig wordt beschouwd. 2. **Poging tot illegale verkoop:** De handelaren boden aan om 800 bokkingen "zonder bon" (buiten het distributiesysteem om) te verkopen, wat duidt op zwarte handel of op zijn minst een grove schending van de distributieregels. 3. **Bederf door nalatigheid:** Door de vis vier dagen vast te houden in plaats van te verkopen, zijn 400 bokkingen bedorven en afgekeurd. De handelaren probeerden hier brutaalweg compensatie (restitutie) voor te krijgen. 4. **Tekort in de administratie:** Na verrekening van de ingeleverde distributiebonnen en de gemelde voorraad bleek er een tekort van 128 bokkingen te zijn waarvoor geen verantwoording was. 5. **Sanctie:** De bureauchef adviseert een zware straf: uitsluiting van de visverdeling voor onbepaalde tijd.
Handgeschreven conceptbrief of ambtelijke notitie betreffende distributiesancties.
De brief is een ambtelijke reactie op een adviesaanvraag betreffende de toewijzing van vis (vischtoewijzing). De kern van de zaak is dat de inmiddels overleden echtgenoot van Mevr. Sterkenburg-Maas, de heer F. Sterkenburg Sr., in 1942 officieel was uitgesloten van de visverdeling. De reden voor deze zware sanctie was wangedrag: hij had zich "in ernstige mate misdragen" tijdens de distributie van bokking (gerookte haring). Ondanks deze uitsluiting voor onbepaalde tijd, wordt opgemerkt dat hij voorheen wel een dubbele toewijzing voor levende aal had ontvangen. De brief lijkt te dienen als onderbouwing voor een besluit over de huidige rechten van zijn weduwe of een herziening van het dossier. De tekst breekt onderaan de pagina abrupt af.
Handgeschreven rapport (ambtelijke correspondentie).
Het document is een zakelijk rapport waarin melding wordt gemaakt van plichtsverzuim en mogelijke fraude door vier visstylisten (de gebroeders Sterkenburg). De kernpunten zijn: 1. **Verzuim van distributieplicht:** De broers hebben op de eerste dag van de uitgifte (21 april 1943) slechts een fractie (1200 stuks) van hun toegewezen quotum opgehaald. Volgens de rapporteur hadden zij elk 3000 stuks moeten distribueren. 2. **Ongegrond excuus:** De broers claimden dat zij het te druk hadden met het roken van aal (paling). De rapporteur verwerpt dit, omdat andere handelaren hun reguliere werkzaamheden ook moesten combineren met de distributietaken. 3. **Inconsistentie in cijfers:** De rapporteur signaleert een vreemde discrepantie aan het eind: op 24 april beweren de broers dat zij van een totaal van 4500 bokkingen er 500 over hebben. Dit rijmt niet met de eerder genoemde 1200 die zij daadwerkelijk hadden opgehaald, wat duidt op administratieve onjuistheden of illegale handel. 4. **V.M.:** Deze afkorting staat zeer waarschijnlijk voor de "Vischmarkt" in Amsterdam.
Document
* **Inhoud**: De lijst bevat 17 namen van handelaren in Amsterdam die gemachtigd waren om vis te roken ("rookers") en te verwerken. * **Terminologie**: * **hs**: huis (begane grond). * **I, II, III**: verdiepingsnummers. * **Jzn.**: Janzoon (patroniem). * **" / Idem**: herhaling van 'Amsterdam'. * **Topografie**: De adressen zijn representatief voor de Amsterdamse volkswijken waar kleinschalige nering en ambacht plaatsvonden, met name de Jordaan (Rozenstraat, Palmstraat, Westerstraat), de Staatsliedenbuurt (Gr. v. Prinstererstraat) en de Czaar Peterbuurt (Conradstraat). * **Bijzondere tekens**: De letter **'C'** achter de namen Haan en Sterkenburg valt op. Dit kan duiden op een classificatie, een specifieke wijkcode (bijv. Centrum) of een prioritering in de vergunningverlening.
Document
* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.
Document
Het document is een logistiek overzicht van een omvangrijke distributie van goederen, zeer waarschijnlijk eieren gezien de aantallen per kist en de regio (Edam/Waterland was een centrum voor eierhandel). De linkerpagina bevat een lijst met namen van personen (mogelijk handelaren of leveranciers) die vaste hoeveelheden kisten toegewezen krijgen. De rechterpagina toont de macro-logistiek: er is sprake van transport per vrachtwagen ("auto's Edam") en per spoor ("3e wagon"). Historisch zeer relevant zijn de posten aan de rechterkant: een aanzienlijke levering aan de "Joodsche Raad" (26.690 stuks) en de handgeschreven notitie "363 mensen". Dit suggereert dat dit handelsregister direct verbonden is met de bevoorrading van de Joodse gemeenschap onder toezicht van de bezetter, of wellicht rantsoenen voor een specifiek transport van mensen.
Officieel afschrift (*Afschrift*) van een verzoekschrift en een ambtelijke kanttekening.
* **Inhoud:** Het document betreft een formeel verzoek van vader en zoon Sterkenburg om opnieuw te worden opgenomen in de distributie ("verdeeling") van vis. Het lijkt erop dat zij visverkopers waren die om een onbekende reden van de lijst waren geschrapt of wiens toewijzing was gestaakt. * **Administratieve route:** De brief is ingekomen bij de gemeente. De Wethouder voor de Levensmiddelen stuurt het verzoek door naar de Directeur van het Marktwezen voor advies. Dit was de standaardprocedure voor zaken betreffende markthandel en voedselvoorziening. * **Vorm:** Het is een getypt afschrift. Opvallend is de typefout "danekdn" (bedoeld is waarschijnlijk "dankend"). * **Referentienummers:** Er staan twee verschillende registratienummers op. Het bovenste nummer verwijst naar eind 1942/begin 1943. Het onderste nummer ("LM.1944 4/1") suggereert dat het dossier een jaar later, in januari 1944, opnieuw is geraadpleegd of dat er toen een vervolgactie aan is gekoppeld.
Getypte conceptbrief (2e concept) met handgeschreven correcties.
Dit document is een ambtelijk advies of voorstel aan een wethouder in Amsterdam. De kern van de zaak is de vraag of marktvergunningen ("vischtoewijzingen") overgedragen kunnen worden aan nabestaanden. * **Casus Looyen:** J.B. Looyen Sr. had een viskraam op de Albert Cuypmarkt, maar door ziekte werkten zijn zonen al voor hem op de Dappermarkt. Na zijn overlijden vraagt de weduwe of de vergunning op haar naam gezet kan worden, zodat de zonen de exploitatie voor haar kunnen voortzetten. * **Beleid:** Het document stelt dat deze toewijzingen normaal gesproken "strikt persoonlijk" zijn en vervallen bij overlijden. Er wordt opgemerkt dat dit de eerste keer is dat nabestaanden om overschrijving vragen, wat suggereert dat er een precedent geschapen moet worden. * **Correcties:** De handgeschreven toevoegingen en de doorgehaalde laatste alinea wijzen op een werkdocument waarin de exacte formulering van de beleidswijziging nog werd afgewogen.
Handgeschreven brief / verzoekschrift.
De brief is een verzoek van de familie Sterkenburg (de weduwe Sterkenburg-Maas en haar kinderen W. en C. Sterkenburg) aan een instantie die de visdistributie beheert. Zij verzoeken officieel om hun broer, F. Sterkenburg Jr., de bevoegdheid te geven om hun vis-toewijzing (quotum) op de markt in ontvangst te nemen ("aan te pakken"). De familie voert twee redenen aan: 1. **Samenwerking:** Er is sprake van een bestaande werkverhouding ("in combinatie gewerkt"), waarbij de broer deze taak feitelijk al uitvoerde. 2. **Logistiek:** Vanwege de oorlogsomstandigheden in 1944 is het treinverkeer vanuit hun woonplaats Hilversum onbetrouwbaar, waardoor zij niet op tijd op de markt kunnen zijn. De opmerking dat zij de vis "wel zelf verkoopen" is cruciaal; hiermee geven zij aan dat zij nog steeds de actieve vergunninghouders zijn en geen misbruik maken van het distributiesysteem door de handel volledig uit te besteden.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.
| 25 | 41 | F.Sterkenburg | 18-9-80 | Hilversum | x | |
Administratieve lijst (waarschijnlijk een bewonersregister, presentielijst of distributielijst).
| 25 | 41 | F.Sterkenburg | 18-9-80 | Hilversum | H | |
Getypte namenlijst (administratief register).
| 25 | 41 | F.Sterkenburg | 18-9-80 | Hilversum | x | |
Getypte lijst op papier (doorslag of origineel op dun papier).
| F. Sterkenburg | 31-3-08 | Goudsbloemstr. 4 II | " | 8-6-42 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 8-6-42
Waterlooplein — standplaats C
Waterlooplein — standplaats --- --- --- 250 250 500 --- --- ---
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag (carbonkopie) van een zakelijke brief. * **Datum:** 12 juni 1942. * **Afzender:** De Directeur (organisatie onbekend, mogelijk een bedrijf of overheidsinstantie). * **Ontvanger:** Den Heer W. Sterkenburg, Veerstraat 33, Hilversum. * **Referentienummer:** 46A/306/7 M. * **Fysieke kenmerken:** Getypte tekst op grijs/blauw doorslagpapier met ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven administratieve notitie op een ruitjeskaart. * **Datum:** 30 september 1942 en 23 oktober 1942. * **Taal:** Nederlands. * **Betrokkene:** G. Sterkenburg, woonachtig aan de Goudsbloemstraat. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en handtekeningen voor afhandeling.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief). * **Datum:** 12 juni 1942. * **Afzender:** De Directeur (instantie ongespecificeerd, mogelijk gemeentelijk of werkgerelateerd). * **Ontvanger:** Den Heer C. Sterkenburg, Schoolstraat 20A, Hilversum. * **Referentienummer:** 46A/306/8 M. * **Kenmerken:** Voorzien van handgeschreven adminis...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] N°. 26/16/1 [Stempel midden boven:] M. 1941 25/3 [Handgeschreven rechtsboven:] ni. Turf [Hoofdtekst:] Mijnheer Ondergetekende M. Sterkenburg Schravenmade zou gaarne als het mogelijk is, op een der leeggekomen stand plaatsen in de Dapperstraat willen staan liefst een beetje in het midden daar ik met gerookte visch sta. M. Sterkenburg – Schravenmade Goudsbl...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 25 maart 1941 (gebaseerd op stempel). * **Afzender:** Mevr. M. Sterkenburg-Schravenmade. * **Adres afzender:** Goudsbloemstraat 4-II, Amsterdam. * **Kenmerken:** Liniëring met rode verticale kolommen (administratief papier), voorzien van archiefstempels en een handgeschreven notitie in de rechterbov...