J. Hagedoorn

Document

* **Handschrift**: Het betreft een snel, cursief handschrift met enkele onduidelijkheden door haast of slordigheid. * **Namen**: Er wordt melding gemaakt van "De heeren J. Haged[oorn]" en "J.Z. Hagedoorn". De eerste naam is waarschijnlijk afgekort wegens ruimtegebrek of haast. * **Eenheden en goederen**: "20 - 30 kg vink". De eenheid is waarschijnlijk kilogram (kg), hoewel het geschreven is als "ko". "Vink" verwijst vermoedelijk naar vinken (zangvogels die destijds als delicatesse werden gegeten) of naar het vleesproduct "blindevinken". Gezien de grote hoeveelheid (40-60 kg totaal per dag) duidt dit op handel in het zwarte circuit. * **Locatie/Tijd**: "indertijd kantoor postzegel". Deze zin is cryptisch. Het kan wijzen op een voormalige aanstelling van de betrokkenen bij een postkantoor of een "Kantoor voor de Postzegel", of het duidt de plek aan waar de goederen werden verhandeld of verkregen. * **Ondertekening**: Rechtsonder staat een paraaf of naam: "Lub". Dit is vermoedelijk de informant of de behandelend ambtenaar.

Getypte lijst (doorslag of stencil), waarschijnlijk een administratief register of distributielijst.

Het document is een zorgvuldig bijgehouden lijst van personen, onderverdeeld in genummerde "Series" (4 t/m 8). Per persoon zijn het serienummer, een uniek volgnummer, de naam, de geboortedatum en het adres genoteerd. Er zijn twee kolommen aan de rechterzijde, aangeduid met de jaren "41/42" en "42/43". De meeste personen hebben een kruisje ("x") in de eerste kolom, enkelen in de tweede, en een zeer klein aantal (zoals H.F. Elners en P. Groothuis) in beide. Dit suggereert een periodieke registratie, mogelijk voor de uitreiking van steun, bonnen of lidmaatschapsgelden. De adressen zijn voornamelijk geconcentreerd in Amsterdamse volksbuurten (Kinkerbuurt, Jordaan, Amsterdam-West), maar er is ook een opvallende aanwezigheid van personen uit Marken (o.a. de familie Dorland), Monnickendam en Volendam. Afkortingen zoals "hs" (huis/begane grond), "I, II, III" (verdiepingen) en "Mon'dam" zijn standaard voor die periode.

Handgeschreven rapport/ambtelijke notitie.

De tekst is een ambtelijke melding van een overtreding van de prijsvoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. Controleur Battenberg heeft geconstateerd dat winkelier J. Hagedoorn op 25 april 1942 gerookte aal (paling) heeft verkocht tegen een prijs die hoger lag dan de wettelijk vastgestelde prijs (prijsoverschrijding). De schrijver van het rapport adviseert om Hagedoorn als straf voor onbepaalde tijd uit te sluiten van de toewijzing van "verdeelvisch". Dit was een zware sanctie, aangezien de winkelier hierdoor geen voorraad meer zou ontvangen om legaal te verkopen. De tekst bevat diverse doorhalingen, wat suggereert dat het een kladversie is of dat de formulering tijdens het schrijven werd gecorrigeerd voor juridische nauwkeurigheid (verwijzing naar Artikel 8 van het reglement).

Handgeschreven ambtelijke notitie op roze doorslagpapier of dossierblad.

Dit document is een verslag van een tuchtrechtelijke of administratieve maatregel tegen een handelaar, J. J. Hagedoorn, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hagedoorn was beboet ("verbaal gehad") wegens **prijsopdrijving**, wat in oorlogstijd streng werd gestraft om de zwarte markt tegen te gaan. Als sanctie werd hij uitgesloten van de distributie ("verdeeling") van viswaren (aal en garnalen). De chronologie laat zien: 1. **4 april 1942:** Hagedoorn dient een verzoek in tot opheffing van de straf en belooft beterschap. 2. **4 mei 1942:** Een ambtenaar (De Haan) adviseert positief over het verzoek. 3. **7 mei 1942:** Een hogere instantie wijst het verzoek af, met de mededeling dat prijsbeheersing essentieel is en er nog geen reden is voor clementie. 4. **27 mei 1942:** Uiteindelijk wordt genoteerd dat Hagedoorn weer op de distributielijst is geplaatst, wat betekent dat zijn schorsing bijna twee maanden heeft geduurd.

Brief / Verzoekschrift.

In deze brief verzoekt J. Hagedoorn, vermoedelijk een visdetailhandelaar, om een officiële toewijzing van zeevis. De aanvrager legt uit dat de vaste leverancier uit IJmuiden (Th. Lub) vanwege nieuwe distributieregels verplicht is alle vis naar de Gemeentelijke Vischhal in Amsterdam te sturen. Hierdoor mag de leverancier niet meer rechtstreeks aan Hagedoorn leveren. De toon van de brief is dringend; de schrijver geeft aan dat zijn "geheele bestaan op het spel staat". Naast de aanvraag voor zeevis wordt er herinnerd aan een eerdere aanvraag voor garnalen. Ondanks het persoonlijke pleidooi en de economische noodzaak, blijkt uit de kantlijnnotitie ("afwijzen") dat het verzoek door de inspecteur is afgewezen.

Handgeschreven verzoekschrift (brief).

Het betreft een verzoek van een marktkoopman, J. Hagedoorn, om zijn bestaande zaterdagvergunning voor de Jan Evertsenstraat in Amsterdam-West uit te breiden naar een vaste standplaats voor de gehele week. Hij verkoopt "zuurwaren" (tafelzuur zoals augurken en uien) en, volgens de kantlijn, ook worst. Het document is voorzien van diverse ambtelijke aantekeningen die het besluitvormingsproces illustreren. Er is intern overleg geweest ("Bespr met Mr v. Meurs"). Het uiteindelijke verdict is negatief: het verzoek wordt afgewezen. De motivatie hiervoor is kort genoteerd als "i.v.m. bijzondere tijdsomstandigheden". Dit duidt op de restricties en de onzekere status van de (tijdelijke) markten tijdens de bezettingsjaren.

Doorslag van een verzonden brief.

* **Inhoud:** Het document is een uiterst korte en formele afwijzing van een verzoek dat twee maanden eerder (17 oktober 1942) schriftelijk was ingediend door de heer J. Hagedoorn. De aard van het verzoek wordt in dit schrijven niet gespecificeerd. * **Formulering:** De toon is ambtelijk en kortaf ("niet kan worden voldaan"), zonder opgaaf van redenen voor de afwijzing. * **Functionaris:** De brief is opgesteld namens de waarnemend ("wnd.") directeur. De afwezigheid van een specifieke dienstnaam suggereert dat dit een afschrift is uit een dossier waar de context reeds bekend was. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 16/12" dient als administratieve verificatie van verzending. De wijkvermelding "Wijk 26 B" was typerend voor de Amsterdamse administratie tijdens de bezettingsjaren.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

Het document is een interne ambtelijke notitie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de distributie van schaarse goederen, in dit geval haring. De schrijver (waarschijnlijk J. de Haan, gezien de handtekening en de referentie naar zichzelf in de derde persoon bovenaan als onderdeel van een firma) legt uit waarom bepaalde handelaren wel of geen toewijzing krijgen. De kern van de besluitvorming is gebaseerd op historische verkoopcijfers ("vóórheen verkocht"). Omdat Hagedoorn het product nooit eerder verkocht heeft, is zijn aanvraag door de verdeelingscommissie afgewezen. Er wordt echter een uitzondering of nieuwe regeling vermeld: er is een afspraak gemaakt met de N.V.C. om ook haring toe te wijzen aan handelaren die aanvankelijk buiten de reguliere verdeling vielen. De tekst is zakelijk en besluitvaardig. De toevoeging "opbergen" onderaan duidt erop dat de kwestie is afgehandeld en het document in het archief geplaatst kan worden.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** Het document is een gezamenlijk verzoek van acht winkeliers (vermoedelijk vishandelaren) om ook in aanmerking te komen voor de toewijzing van "fijne vis". Met "fijne vis" werden in die tijd de duurdere en kwalitatief betere vissoorten bedoeld (zoals tong of tarbot), in tegenstelling tot de meer algemene "volksvis" zoals haring of kabeljauw. * **Administratieve verwerking:** Het document vertoont duidelijke sporen van ambtelijke afhandeling. De aantekening "Inschrijven" duidt op een registratie in een register. De opmerking onderaan, "gegevens overleggen", geeft aan dat de instantie die het verzoek ontving nog bewijsstukken of nadere details van de winkeliers verlangde voordat er een besluit kon worden genomen. * **Handschrift:** Er zijn verschillende handschriften te onderscheiden: de opsteller van de brief, de individuele handtekeningen van de winkeliers, en de ambtelijke kanttekeningen van de functionaris die het stuk in behandeling nam.

Handgeschreven lijst op bruin/grijsachtig papier (mogelijk een kladblokvel of achterzijde van een formulier).

* **Inhoud:** Het document betreft een namenlijst met daarachter getallen en afvinktekens ("x"). Het getal "1600" komt het meest voor, wat duidt op een vast bedrag (bijv. ƒ 16,00 contributie) of een vaste eenheid. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. De achternamen "Schilder" en "Molenaar" komen veelvuldig voor in Noord-Hollandse vissersdorpen zoals Volendam. * **Bijnamen/Notaties:** * Onder de drie personen met de achternaam "Schilder" staat telkens de notatie **"Fik"**. In gemeenschappen met veel dezelfde achternamen werden bijnamen gebruikt om families te onderscheiden. "Fik" is een bekende bijnaam/tak binnen de familie Schilder. * **"Prop"** achter Jan Molenaar kan een afkorting zijn voor een beroep (proponent) of eveneens een bijnaam. * **"v.h. sturm"** kan betekenen "voorheen Sturm", wijzend op een overname van een positie of adres. * **"96"** achter Jan Schilder is waarschijnlijk een huisnummer. * **Cijfers:** De onderste twee bedragen (1000 en 1300) wijken af, wat kan betekenen dat deze personen een andere status hadden of een ander product afnamen.

Document

* **Structuur:** De lijst is geordend per "Lijn" (mogelijk administratieve secties of tramroutes gebruikt voor logistieke doeleinden) en bevat unieke persoonsnummers. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (o.a. Rapenburgerstraat, Weesperstraat, Nieuwe Kerkstraat). * **Notatie:** Huisnummers worden gevolgd door verdiepingsaanduidingen (I, II, III) of 'h' (huis/begane grond). Herhalingstekens (") worden gebruikt om dubbele namen of straatnamen aan te geven. * **Correcties:** Twee regels (Elzer en De Viet) zijn horizontaal doorgestreept, wat duidt op een wijziging in de status, een verhuizing of foutieve invoer. ---

Handgeschreven ambtelijke notitie of verslag van een commissievergadering.

Het document betreft een geschil over de classificatie van vissoorten en de daarmee samenhangende verkooprechten. Een groep van acht bij naam genoemde "halhouders" (marktkraamhouders of handelaren in een markthal) heeft een verzoek ingediend om erkend te worden als verkopers van "fijne zeevisch". De aanleiding is de import van een grote partij vis uit Denemarken (kabeljauw en schelvis). De grotere exemplaren kabeljauw werden enkel toegewezen aan winkeliers die op de officiële lijst voor "fijne zeevisch" stonden. De halhouders maken hier bezwaar tegen, omdat deze vissoorten historisch gezien ook door straathandelaren en halhouders werden verkocht. Aan het eind van het document doet de Commissie ("De Com.") een uitspraak over welke vissen definitief als "fijn" worden beschouwd: tong, tarbot, griet, grote rode poon en zalm.

Zakelijke correspondentie (brief) met ambtelijke annotaties.

* **Kern van de zaak:** De heer Hagedoorn, een vishandelaar in Amsterdam-West, vraagt toestemming om zijn vis-toewijzing (voorraad-allocatie) te laten ophalen door een vervanger (L. Stroombergen), omdat zijn vaste knecht (F. Broense) plotseling is overleden. * **Bureaucratische gang van zaken:** Uit de verschillende data (van 23 januari tot 1 maart 1944) en de vele krabbels blijkt een traag en grondig ambtelijk proces. De overheid onderzoekt de achtergrond van de voorgestelde vervanger (een gepensioneerde gemeenteambtenaar) en de persoonlijke gezinssituatie van de ondernemer. * **Persoonlijke details:** De controle gaat ver; er wordt zelfs genoteerd dat de vrouw van de vishandelaar "er bleek uit zag" en dat Hagedoorn zonder hulp zijn winkel niet alleen kan laten wanneer hij naar de vismarkt gaat. * **Toewijzingssysteem:** De term "toewijzing" en "middagverdeling" wijzen op de strikte distributie- en schaarste-economie tijdens de bezetting.

# TRANSCRIPTIE HG. *verzonden 14/1* den Heer J.J. Haagedoorn, Van Hogendorpstraat 67 II, Amsterdam-West. Wijk 19A. 46A/8/2 M. 13 Januari 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer deel ik U mede, dat nabehandeling van Uw verzoek in de door de Visscherijcentrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE HB. [Handgeschreven: verzonden 10/6] den Heer J.J.Haagedoorn, Van Hogendorpstraat 67 II, <u>Amsterdam-West.</u> Wijk 19 A. 46A/292/2 M. 8 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 Juni j.l. deel ik U mede, dat na behandeling van Uw verzoek in de door de Visscherij-centrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen. De Dire...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijke notitie op roze doorslagpapier of dossierblad. * **Datum:** Verschillende data tussen 4 april 1942 en 27 mei 1942. * **Betreft:** J. J. Hagedoorn (vermoedelijk een visboer of handelaar). * **Locatie:** Nederland (gezien taal en context). * **Kenmerk:** No 46A/114/2 M. 1942 (stempel linksonder).

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] Verzonden 16/12 [Handgeschreven rechtsboven:] HB. [Getypt rechtsboven:] den Heer J. Hagedoorn, Lumeystraat 23 I, Amsterdam-West. Wijk 26 B. [Getypt links:] 76/4/2 M. [Getypt rechts:] 16 December 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 October jl. bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden vol- daan. De Dire...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief op briefpapier van de onderneming. * **Datum:** 24 augustus 1942. * **Afzender:** J. Hagedoorn, Haringhandel Hagedoorn, Lange Brugsteeg 7, Amsterdam-C. * **Ontvanger:** Den Heer Inspecteur van de Visscherijcentrale de Haer, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat diverse administratieve stempels, handgeschreven kantteke...