C. Tol

Administratief memorandum / ambtelijke notitie betreffende een marktvergunning.

Dit document is een ambtelijk advies over een verzoek van een marktkoopman, C. Tol, die een vaste staanplaats (nummer 123) heeft op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Het verzoek behelst twee zaken: 1. Het recht om zich te laten assisteren door zijn zoon, S. Tol. 2. De toestemming dat zijn zoon hem volledig vervangt in het geval dat de vader wegens ziekte niet zelf op de markt kan staan. De adviseur (H. v. Moerkerken) geeft een positief advies ("geen bezwaar"), mits aan een specifieke voorwaarde wordt voldaan: bij ziekte moet de zoon zich elke dag melden bij de dienstdoende marktambtenaar voordat hij de plaats inneemt. Er wordt verwezen naar een bijgevoegde doktersverklaring die de noodzaak van de aanvraag waarschijnlijk ondersteunt. De diverse data en stempels laten het administratieve traject van het verzoek zien, van het eerste advies tot de uiteindelijke afhandeling/registratie.

Doorslag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

* **Inhoud:** De brief is een officiële beschikking waarin de heer C. Tol uit Volendam toestemming krijgt om op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat in Amsterdam geassisteerd te worden door zijn zoon, S. Tol. Ook wordt er expliciet toestemming verleend voor vervanging door de zoon in het geval van ziekte ("ongesteldheid") van de vader. * **Voorwaarden:** De toestemming is niet onvoorwaardelijk. Ten eerste is het "tot wederopzegging" (het kan op elk moment worden ingetrokken). Ten tweede moet de zoon zich voorafgaand aan elke vervangingsbeurt melden bij de dienstdoende marktambtenaar. * **Administratieve context:** De handgeschreven notitie "Verzonden 17/2" duidt erop dat dit het archiefexemplaar (de doorslag) is, waarop de verzenddatum is genoteerd ter controle. De naam "M. de Boer" bovenin is waarschijnlijk de naam van de behandelend ambtenaar of degene die namens de directeur tekende.

Brief (handgeschreven)

In deze brief verzoekt C. Tol, een visboer uit Volendam met een standplaats op de Amsterdamse Albert Cuypmarkt, om toestemming voor een nieuwe assistent. Vanwege zijn slechte gezondheid werd hij voorheen geholpen door zijn zoon Piet. Omdat Piet per 1 april 1944 in militaire dienst moet treden, vraagt de vader of zijn jongere zoon, Klaas Tol, de honneurs mag waarnemen. Het verzoek wordt specifiek gedaan voor de duur van de "oorlogstoestand".

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van Cornelis Tol om de werkzaamheden van zijn zieke vader over te nemen. Hij legt uit dat zijn broer Piet voorheen de vaste vervanger was, maar dat Piet inmiddels een eigen vaste standplaats heeft verkregen. Cornelis voert zijn eigen persoonsgegevens (leeftijd en geboortedatum) aan ter legitimatie van zijn verzoek. * **Taalgebruik:** Het schrijven is opgesteld in een beleefde, ietwat formele stijl ("U dw d" staat voor *Uw dienstwillige dienaar*). Er zijn enkele dialectische invloeden en spelfouten zichtbaar, zoals "heb" in plaats van "heeft" en "ken" in plaats van "kan". * **Terminologie:** De term "Standplaats" suggereert dat het hier gaat om werk in de handel (marktwezen) of mogelijk in de visserij, sectoren die in 1941 in Volendam dominant waren.

Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag of kantoorkopie).

Het document is een administratieve beschikking betreffende de exploitatie van een marktkraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De kern van de brief is de goedkeuring voor een generatiewisseling of tijdelijke vervanging: de heer C. Tol (vader) mag zijn standplaats laten innemen door zijn zoon, die dezelfde initialen draagt (geboren in 1917). Tegelijkertijd worden eerdere regelingen uit de jaren dertig ongeldig verklaard. Deze hadden betrekking op een andere zoon, P. Tol, die de vader voorheen mocht bijstaan of vervangen bij ziekte. Taalkundig valt het gebruik van de 'y' op in woorden als "hierby" en "bystaan", een spelling die in die periode in ambtelijke stukken nog regelmatig werd gehanteerd als variant op de 'ij'. De handgeschreven notities bovenin zijn waarschijnlijk parafen of dossierverwijzingen van behandelend ambtenaren.

Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres) gesorteerd op een controlenummer met prefix 'BH'. De namen zijn gegroepeerd per achternaam (Schilder, Steur, Snoek, Tol, etc.). * **Geografie:** Het overgrote deel van de vermelde personen is woonachtig in Volendam. Onderaan de pagina staat één persoon (G. Ruurs) uit Monnickendam ('Mon'dam'). Typische Volendamse straatnamen zoals Zuideinde, Noordeinde en de Gouw zijn aanwezig. * **Terminologie:** Gebruik van 'Wijk'-aanduidingen naast straatnamen was gebruikelijk in de vroege 20e-eeuwse administratie. De kolommen '41/42' en '42/43' suggereren een jaarlijkse controle of betaling (bijv. contributie of distributierechten). * **Typografie:** Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het herhalingsteken (") om 'Volendam' en de status in de jaarkolommen aan te geven.

Getypte namenlijst op papier.

Dit document is een administratieve lijst van 123 groothandelaren in vis. De lijst is opgesteld op een schrijfmachine. Wat opvalt, zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op een actieve status- of controlefunctie: * **Vinkjes:** Een groot aantal namen aan de linkerkant (voornamelijk in de eerste kolom en sporadisch in de tweede) is voorzien van een handgeschreven vinkje. * **Rode strepen:** Achter veel namen staat een dikke, horizontale rode streep of stip. Deze markeringen lijken selectief te zijn aangebracht, wat suggereert dat deze handelaren een specifieke status hadden of al waren afgehandeld in een proces. * **Inhoud:** De lijst bevat bekende namen uit de IJmuidense viswereld (zoals Osendarp, Van der Zee, en diverse 'Prinsen' en 'Vissers'). De toevoegingen tussen haakjes bij sommige nummers (bijv. 102: K. Visser) duiden op naamswijzigingen of overnames. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont vouwen en verkleuring, passend bij een werkdocument dat intensief is gebruikt.

Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).

Handgeschreven rapport/geleidebrief.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot maar duidelijk leesbaar ambtelijk handschrift uit de vroege jaren '40. Opvallend is het consequente gebruik van de (toen al verouderde) spelling "behoord" in plaats van "behoort". * **Inhoud:** Het document lijkt een verantwoording te zijn van een ambtenaar of controleur met betrekking tot de registratie van personen op bepaalde lijsten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen personen die deel uitmaken van "Combinatie Tol" en personen die op specifieke dateringen (26 en 27 juni) vermeld staan vanwege het "laten roken" (waarschijnlijk van vis). * **Terminologie:** "Rooken" verwijst hier zeer waarschijnlijk naar de visverwerking. De genoemde achternamen (Sier, Schilder, Steur, Keijzer) zijn typische Volendamse visserij-achternamen.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Document

Het document is een gedetailleerd overzicht van de distributie van grote hoeveelheden bokking. De meeste personen op de lijst ontvangen een quotum van 3000 stuks. Enkele opvallende zaken: * **Identificatie**: Bij de drie verschillende personen met de achternaam 'Tol' (nrs. 422, 423 en 424) zijn handgeschreven geboortedata toegevoegd om persoonsverwarring te voorkomen. * **Afwijkingen**: Bij nr. 420 (Teunissen) tekent een zekere 'Van Beek' voor ontvangst van een afwijkend totaal van 2990 stuks. Bij nr. 424 (J. Tol) is het totaal aangepast naar 2600 vanwege een partij van 400 stuks die is afgekeurd en niet werd vervangen. * **Controle**: De rode kruisen (X) en vinkjes wijzen op een tweede controlefase na de feitelijke uitgifte. * **Doorhalingen**: Nr. 415 (S. Steur) is volledig doorgehaald, wat betekent dat deze persoon is komen te vervallen voor deze distributieronde.

Handgeschreven lijst met namen, getallen en berekeningen.

Het document lijkt een overzicht van openstaande posten, betalingen of aandelen in een collectief (zoals een viscoöperatie of een spaarkas). De herhaling van het getal **1600** achter bijna elke naam suggereert een standaardbedrag of een vaste eenheid. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands/Noord-Hollands (bijv. Tuijp, Tol). De achternaam 'Tol' komt viermaal voor, wat kan wijzen op een familiebedrijf of een kleine gemeenschap (zoals Volendam). * **Markeringen:** De 'x'-tekens achter de bedragen duiden waarschijnlijk op een voldane betaling of een gecontroleerde post. * **Rekenkundige logica:** De berekeningen in de kantlijn lijken totaalbedragen of restanten te berekenen. Zo is er sprake van een "820 x" bij Jan Tol, en een kader met "30 Tegoed", wat wijst op een saldo-administratie. * **Schriftkenmerken:** Het handschrift is functioneel en haastig, wat gebruikelijk is voor interne boekhouding of kladnotities.

Handgeschreven notitie of lijst, mogelijk een bladzijde uit een rapport of kasboek (gezien de "(2" rechtsboven).

Het document lijkt een ambtelijke of bestuurlijke aantekening te zijn betreffende een ongelijkheid in de behandeling van handelaren. De kern van de tekst is een bezwaar: Volendammers ("V'dammers") zouden "te hoog zijn ingedeeld" vergeleken met Amsterdammers ("A'dammers"). Dit heeft waarschijnlijk betrekking op belastingklassen, marktgelden of vergunningsrechten. De schrijver stelt vast dat er negen specifieke Volendammer venters zijn die een "dubbele voetw." (waarschijnlijk *voetwagen*, een handkar voor de handel) hebben. Dit wordt als bewijs of toelichting voor de indeling aangevoerd. Opvallend is het gebruik van bijnamen achter de namen (zoals "Karremelk", "Stunt", "Mail", "Kranger", "Petje"). In Volendam was (en is) het gebruik van bijnamen essentieel om families met dezelfde achternaam en initialen van elkaar te onderscheiden. De jaartallen "1916" en "1915" bij de laatste namen kunnen duiden op het jaar van inschrijving of een specifiek dossiernummer.

Handgeschreven brief op briefpapier van een vereniging.

* **Inhoud:** Jac Keijzer, een visventer uit Volendam en lid van "Ploeg 10", verzoekt de Amsterdamse autoriteiten om toestemming om de visrantsoenen voor zijn gehele ploeg (bestaande uit vier personen) in één keer op te halen tijdens de middagdistributie. * **Vorm:** De brief is geschreven op het officiële briefpapier van de lokale visventersvereniging, wat de status van het verzoek onderstreept. Het taalgebruik is uiterst beleefd en formeel, passend bij de bureaucratische verhoudingen van die tijd. * **Administratieve verwerking:** Het document toont de volledige ambtelijke loop: ontvangst op 27 juli, toetsing aan bestaande voorschriften (verwijzing naar 'KM no. 150') en de uiteindelijke goedkeuring ("Geen bezwaar") op 31 juli door een functionaris genaamd De Haan. * **Ploegensysteem:** De nummers 88 en 95 achter de namen verwijzen waarschijnlijk naar persoonlijke registratienummers op een algemene lijst van visventers. Het werken in 'ploegen' was een methode om de distributie efficiënter te organiseren.

Administratieve registratiekaart of distributielijst.

Het document is een handgeschreven lijst met de kop "- VISCHLIJST", wat duidt op de distributie of toewijzing van vis (specifiek "schol"). * **Inhoud:** De lijst bevat zes personen, van wie er vier de achternaam 'Tol' dragen. Naast elke naam staat een geboortedatum (variërend van 1892 tot 1919), wat gebruikelijk was voor identificatie bij rantsoenering. * **Hoeveelheden:** Bij de eerste naam staat "50 kg schol". De daaropvolgende regels vermelden enkel "50" met herhalingstekens. Hoewel 50 kg een aanzienlijke hoeveelheid is voor individueel gebruik, kan het wijzen op een collectieve levering voor een heel pand of een administratieve eenheid. Het is ook mogelijk dat er een decimale punt ontbreekt (5,0 kg) of dat de eenheid "kg" abusievelijk is gebruikt voor grammen of hectogrammen. * **Handschrift:** Het document is geschreven in een zakelijk, cursief handschrift. De handtekening rechtsonder lijkt "Smalhout" te spellen, een naam die in de oorlogsjaren veelvuldig voorkwam in de administratieve kringen van Amsterdam-Zuid. * **Bijzonderheden:** De naam "Truÿp" bevat een 'ij' met deeltjes (ÿ), een schrijfwijze die in die periode nog vaak werd gehanteerd.

# TRANSCRIPTIE A'dam 26/5 1943 N. V. C. [in rood: 46a/107/2] Naar aanleiding van Uw brief dd. 13 Mei jl. no. 12665/A/Mnl. be- richt ik u, dat W. Taal geb. 15/1 1882 in de ver- deeling te A'dam is opge- nomen, echter uitsluitend voor het artikel ges. visch (geen ges. aal) ; hij verkoopt deze visch op een markt- plaats op de Dapperstraat. [ondertekend met initialen, mogelijk: HB]

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] *Zie M. de Kac.* [onduidelijk, mogelijk een persoonsnaam of verwijzing] [Rechtsboven, getypt:] HG. [Linksboven, handgeschreven:] *extra* den Heer J.Tol, Tuipstraat W 7 - 433, V o l e n d a m . 27/110/3 M. 21 December 1940. Mij is gerapporteerd, dat U op Vrijdag 13 December jl. de markt aan de Ten Katestraat niet op het voorgeschreven tijd- stip met...

# TRANSCRIPTIE 46a/187/2 M.                                           Verzonden 26/5 [handgeschreven]             26 Mei 1943.           vD/SV                                                                             Den Heer Directeur der                                                                             Nederlandsche Visscherij                                                        ...

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, ondersteboven geschreven:] *Woensdag 11 October 1944* H. A. Tolhuysen. Tenkatestraat 2 (bel) accord. — JOHANNES WILHELMUS KOOL, geb: 15/12-1917 te Haarlemmermeer. Groentenhandelaar - Staring- straat 22. Amsterdam-West. Kool verkocht appelen à f 1.20 per kg. Partij appelen aan het publiek verkocht voor f 0.25 per kg. — A. Brand. Overtoom 471 winkel (accord). J. de V...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, linksboven:] *IJmuiden 23/12 '40* [Handgeschreven, rechtsboven:] *Zie m. de kas.* *HG.* [Getypt:] den Heer J.Tol, Tuipstraat W 7 - 433, V o l e n d a m . 27/110/3 M. 21 December 1940. Mij is gerapporteerd, dat U op Vrijdag 13 December jl. de markt aan de Ten Katestraat niet op het voorgeschreven tijd- stip met Uw goederen had verlaten. Ik maan U hierbij aan U t...