Vriens (Nederlandsche Visscherij Centrale)

Getypte ledenlijst met namen, adressen en woonplaatsen.

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op woonplaats (hoewel Rotterdam en Utrecht de grootste blokken vormen). Binnen de steden lijkt de volgorde minder strikt, maar vaak zijn namen gegroepeerd. * **Inhoud:** Het betreft een mix van individuen (vaak met academische of technische titels zoals Ir., Dr., Mr., Prof.) en rechtspersonen (bedrijven, fabrieken en overheidsinstanties). * **Typografie:** De tekst is vervaardigd met een schrijfmachine. De lidnummers lopen niet sequentieel, wat suggereert dat dit een uittreksel is of dat nummers permanent aan leden zijn toegewezen.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

De brief is een formeel zakelijk schrijven waarin wordt verzocht om een bespreking. De kern van de zaak is de naleving van een contractuele verplichting (artikel 13, lid 3) uit een overeenkomst tussen de afzender en de "N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten 'Amsterdam'". Belangrijke punten: * Er moet jaarlijks in september overleg plaatsvinden. * Er is urgentie omdat de vernieuwing van de overeenkomst vóór 1 oktober besproken moet worden. * De afzender stelt een specifieke datum en tijd voor (vrijdag 22 september, ± 10:30 uur) en noemt een "heer Van Es" als deelnemer. * Het taalgebruik is officieel en maakt gebruik van de destijds gangbare spelling (bijv. "Nederlandsche", "eventueele", "uitnoodiging").

Document

De brief is een formeel zakelijk schrijven waarin wordt verzocht om een overlegmoment. De kernpunten zijn: * **Contractuele verplichting:** Het overleg is gebaseerd op een specifieke overeenkomst (artikel 13 lid 3) tussen de veiling in Amsterdam en het College van Gezamenlijke Importeurs. * **Doel:** Het jaarlijkse verplichte overleg in september en, specifiek voor dit jaar, de bespreking van een eventuele verlenging van het contract vóór de deadline van 1 oktober. * **Personen:** De directeur stelt voor om ook met een zekere "heer Van Es" te spreken. * **Logistiek:** De afzender stelt voor om op vrijdag 22 september omstreeks 10:30 uur naar Rotterdam te reizen voor deze bespreking.

Afschrift van een zakelijke brief (vervolgblad).

Dit document is het tweede blad van een brief waarin de **Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale** de Amsterdamse veiling instrueert over de regulering van de aardappelaanvoer. De kern van de tekst draait om marktbeheersing: om prijsdalingen door overaanbod te voorkomen, worden er "rooibeperkingen" opgelegd. Er is sprake van een spanningsveld tussen de kwekers uit "De Streek" (West-Friesland) en de centrale regelgeving. De Centrale stelt dat alle tuinders in Noord-Holland zich aan dezelfde provinciale regels moeten houden; individuele veilingen of regio's mogen geen uitzonderingspositie ("vrijbrief") innemen. De verwijzing naar de "minimumprijs" aan het eind geeft aan dat deze strenge regulering noodzakelijk wordt geacht om de marktwaarde van de aardappelen te beschermen.

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een "vorderingsbiljet" (een bewijs van vordering). De afzender verzoekt de directeur van de veiling om dit document te ondertekenen. Dit is noodzakelijk om in de toekomst aanspraak te kunnen maken op een financiële vergoeding voor de gevorderde zaken of diensten. * **Terminologie:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U... te doen toekomen", "U gelieve"). De term "vorderingsbiljet" staat centraal en wijst op een officiële inbeslagname of opeising door een autoriteit. * **Administratieve details:** De codes "vP/HG" en "98/7/7 M." zijn interne archief- of dossierkenmerken. De handgeschreven notitie "Verzonden 28/8-'40" geeft aan dat de brief een dag na de getypte datum daadwerkelijk is verstuurd.

Typoscript (doorslag/carbonkopie) met handgeschreven notitie.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een uiterst formele, ambtelijke stijl, typerend voor de vooroorlogse en vroege oorlogsperiode ("heb ik de eer U... te doen toekomen", "U gelieve"). * **Inhoud:** De kern van de brief is het toesturen van een 'vorderingsbiljet'. De ontvanger (de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam) moet dit tekenen om in de toekomst aanspraak te kunnen maken op een financiële vergoeding. * **Status:** Het betreft een doorslag, wat gebruikelijk was voor de administratieve dossiervorming. De handgeschreven notitie "extra" bovenaan duidt mogelijk op een bijzondere behandeling of een extra kopie buiten de reguliere circulatie.

Administratieve correspondentie (memorie van betaling).

* **Inhoud:** Het document is een bevestiging van de afdeling boekhouding van de Nederlandsche Veehouderij Centrale (NVC) dat er betalingen zijn verricht voor de huur of het gebruik van koelruimte. De betalingen hebben betrekking op de eerste drie maanden van 1941 en bedragen in totaal 135,45 gulden. * **Betrokken partijen:** De betaling is gedaan aan de "N.V. Nederl.- Veiling van Land- en Tuinbouwproducten" in Amsterdam. De correspondentie lijkt gericht aan een andere interne afdeling (gerefereerd als RY/NS/NR). * **Terminologie:** De term "gegireerd" geeft aan dat de betaling via een giro-overboeking is voldaan, wat in die tijd een gangbare methode was voor zakelijk verkeer.

Brief/rapport (waarschijnlijk een ambtelijk advies of verslag van de marktmeester/directeur van het marktwezen).

* **Kern van het document:** Dit document is een ambtelijk advies over de herstructurering van de voedseldistributie in Amsterdam. De kern is de verplichting om producten (groenten, fruit, aardappelen) via een centrale veiling op de Centrale Markt aan de groothandel (grossiers) aan te bieden, in plaats van rechtstreekse verkoop door tuinders aan de kleinhandel. * **Belangengroepen:** Er is sprake van een spanningsveld tussen de **tuinders** (waarvan een deel tegen de nieuwe regels is), de **grossiers** (die hun positie willen verstevigen via een organisatiegraad) en de **gemeente/overheid** (die streeft naar centrale controle en efficiëntie). * **Statistieken:** Het document geeft een interessant inzicht in de marktaandelen van 1941: de groothandel domineerde de markt voor aardappelen (98%) en fruit (97%), terwijl bij groenten de tuinders nog een aanzienlijk deel (30%) rechtstreeks leverden. * **Argumentatie:** De auteur beargumenteert dat centralisatie goed is voor de export en dat tuinders zich door de ontlasting van de verkoop beter op de productie kunnen richten. Ook wordt verwezen naar plannen uit 1922 om aan te tonen dat dit beleid een lange voorgeschiedenis heeft.

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

Mededelingenblad (gestencild of getypt rondschrijven).

Dit document is een officieel verslag van de **Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen** uit november 1942. Het geeft een inkijk in de organisatie van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten van het document zijn: 1. **Verslaglegging van de 1e algemene ledenvergadering:** Er wordt gerapporteerd over de financiën en de politieke/bestuurlijke verhoudingen. Opvallend is de herverkiezing van het bestuur (Jerne, Tusenius, Van Kalken), wat duidt op continuïteit binnen de sector. 2. **Samenwerking met de bezettingsorganen:** Er wordt expliciet melding gemaakt van overleg met het **R.B.V.V.O.** (Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) en **Ir. S.L. Louwes**. Louwes was een sleutelfiguur die probeerde de Nederlandse voedselvoorziening draaiende te houden onder toezicht van de Duitsers. 3. **Regulering en Schaarschte:** De opname van de "Verordening 1942, Opslag Bewaarappelen" illustreert de strenge controle op voedselvoorraden. Het verbod op het opslaan van appels (behalve voor kleine telers/eigen gebruik) was bedoeld om hamsteren te voorkomen en de distributie centraal te kunnen beheersen.

Getypte notitie/agenda met handgeschreven kantekeningen en correcties.

Het document werpt licht op de distributieproblematiek van schaarse levensmiddelen tijdens de bezettingsjaren. De kern van het probleem bij punt 1 is dat de garnalentoevoer naar Amsterdam stokt door de "manipulaties" van een specifieke grossier (Rooseman). Omdat hij zijn quota in het voorgaande jaar niet volledig benutte, zijn deze administratief verlaagd. De overheid (via de Nederlandsche Visscherij Centrale) probeert hier nu in te grijpen om de voedselvoorziening in de stad Amsterdam veilig te stellen. Er wordt pragmatisch gekozen voor een oplossing die "conflicten" vermijdt: de quota splitsen in plaats van de grossier volledig uit te schakelen. Bij punt 2 valt op dat er strikte regels waren over waar vis (met name aal) aangevoerd en verhandeld mocht worden. De discussie over de "Durgerdammer aal" die rechtstreeks naar Amsterdam moet in plaats van via Monnikendam, duidt op een poging om de distributieketen te verkorten en de controle te vergroten.

Rekening-courant (financieel overzicht).

* **Financiële strekking:** Het document is een maandelijkse verrekening tussen de veiling en de gemeente Amsterdam. De creditzijde toont de openstaande en gefactureerde bedragen, terwijl de debetzijde de operationele kosten (salarissen, verzekeringen, premies) voor het koelhuis opsomt. * **Resultaat:** Na verrekening van de kosten en opbrengsten blijft er een debetsaldo over van ƒ 1181,47, wat betekent dat de Gemeente Amsterdam dit bedrag aan de N.V. Nederl. Veiling moet betalen. * **Administratieve details:** * De salarissen zijn per week gespecificeerd (kasbewijzen 51 t/m 54). * Er zijn verschillende sociale lasten zichtbaar, zoals rentezegels (ouderdomsverzekering), de vereveningsheffing en de ziekenfondspremie. * De handgeschreven notitie "verbeterde opgave" bovenaan en linksonder geeft aan dat dit een correctie is op een eerdere versie van de rekening. * De aanwezigheid van de plakzegel van 10 cent was een wettelijke vereiste voor kwijtingen en officiële documenten om aan te tonen dat zegelrecht was betaald.

Rekening-courant (financieel overzicht).

Dit document is een maandelijkse financiële afwikkeling tussen de exploitant van het Koelhuis (de N.V. Nederlandse Veiling) en de eigenaar van de infrastructuur (Gemeente Amsterdam, Centrale Markt). * **Salarisposten:** De salarissen worden per week gespecificeerd (kasbewijzen 56 t/m 60). Opvallend is de post "Kerstgratificatie", wat duidt op een dertiende maand of kerstbonus voor het personeel in de oorlogswinter van 1943. * **Kostenposten:** Naast loonkosten zien we uitgaven voor "Vee en vleesch" en diverse sociale lasten zoals het ziekenfonds, rentezegels en de "vereffeningsheffing" (een specifieke loonbelasting/heffing uit de bezettingsperiode). * **Saldo:** Na verrekening van de debet- en creditposten resteert een te betalen debetsaldo van f 349,70 voor de maand december. * **Administratieve sporen:** De rode en zwarte vinkjes, evenals de handgeschreven cijfers in de rechterkantlijn (o.a. de optelling 904,71), tonen aan dat dit document intensief is gecontroleerd door een boekhouder of accountant.

# TRANSCRIPTIE **NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE** **ADELHEIDSTRAAT 300 'S-GRAVENHAGE** **POSTGIROREKENING 245271 - TELEGRAMADRES: NEDVISCEN - TELEFOON 720080 - INTERCOMM. XX** **VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 7200 60, TOESTEL 674, EN 7226 41** Afd. Prijzen № 9875/180. 's-Gravenhage, 12 November 1942. Betreffende: Prijsbeschikkingen. A A N den Heer Directeur van het Markt...

# TRANSCRIPTIE [Briefhoofd] NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE 2e ADELHEIDSTRAAT 300 - 'S-GRAVENHAGE POSTGIROREK. 245271 — TELEGRAMADRES: NEDVISCEN — TEL. 720080-772162 — INTERCOMM. XX VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE TELEFOON 722641 [Rechtsboven in potlood] 951 [Linksboven getypt] Afd. Verd. № 14120/281. 's-Gravenhage, 26 Mei 1943. Betreffende: zeevisch. [Diagonaal geschreven in potlood] noodig [Rec...

# TRANSCRIPTIE **NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE** JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3—4 'S-GRAVENHAGE POSTGIROREKENING 245271 — TELEGRAMADRES: NEDVISCEN — TELEFOON 720080 — INTERCOMM. XX VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 720060, TOESTEL 674, EN 722641 Afd. Expeditie № 22731/356. 's-Gravenhage, datum postmerk. Betreffende: enveloppen, aanvraag- en verantwoordings- A A N formulieren...

# TRANSCRIPTIE **NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE** JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3—4 'S-GRAVENHAGE POSTGIROREKENING 245271 — TELEGRAMADRES: NEDVISCEN — TELEFOON 720080 — INTERCOMM. XX VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 720060, TOESTEL 674, EN 722641 AFD. **Verd.** 'S-GRAVENHAGE, **12 November** 194**1** Betreffende **VERDEELING** Bericht op schrijven van Bij antwoord vermelden: N...

# TRANSCRIPTIE **NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE** **JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3-4** --- **2e Adelheidstraat 300** --- **'S-GRAVENHAGE** POSTGIROREKENING 245271 --- TELEGRAMADRES: NEDVISCEN --- TELEFOON 720080 --- INTERCOMM. XX **VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN VISCHVERVOER TELEFOON 720060, TOESTEL 674, EN 722641** Afd. Prijzen № 8875/180. 's-Gravenhage, 4 Januari 1943. Betreffende: Pr...