W.H. Botter
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
W.H. Botter was een visverhandelaar die actief was op de Vischmarkt (Ten Katestraat, Lindengracht, Noordermarkt) en de Waterlooplein. In 1939 was hij betrokken bij marktplaatsregelingen op de Ten Katestraat. In 1941 bevestigde administratie dat hij geen vaste standplaats meer bezette op de Lindengracht en Ten Katestraat. In 1943 ontving hij visquota (aalsnoekbaars) maar werd hij gearresteerd of gearresteerd wegens overtreding van visserijregels (illegale doorverkoop van 80 pond snoek).
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Getypte brief (doorslag of administratief afschrift).
* **Inhoud:** Het document is een formele oproep aan twee personen (Jansen en Botter) om zich op een specifiek tijdstip (woensdag 1 november 1939, 09:00 uur) te melden bij het kantoor van de directeur. * **Correcties:** Er is een handmatige correctie aangebracht bij de adressering aan M.E. Jansen. De voorgedrukte/getypte aanhef "den Heer" is doorgehaald en vervangen door het handgeschreven "Mw." (Mevrouw). * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 30/10-39" dient als bewijs van verzending in het archiefexemplaar. De letters "HG." bovenaan kunnen wijzen op een afdeling of een specifieke classificatiecode. * **Referentienummers:** De nummers 27/107/3 en 27/107/4 duiden op een gestructureerd archiefsysteem waarbij individuele uitgaande stukken nauwkeurig werden geregistreerd.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt W.H. Botter om een officiële verklaring (een "afschrift" of "bewijsje") van de gemeente of de marktautoriteit. Het doel van dit document is om aan de belastinginspecteur aan te tonen dat noch hijzelf, noch M.E. Jansen (vermoedelijk zijn partner of een familielid), op dat moment over een vaste staanplaats beschikken op de Amsterdamse markten in de Lindengracht en de Ten Katestraat. De taal bevat enkele grammaticale eigenaardigheden ("Ik heeft", "vrendelijk"), wat typerend kan zijn voor de informele schrijfstijl van die tijd of een beperkte schoolopleiding. De toon is echter zeer beleefd en formeel. De haast waarmee het document wordt gevraagd (hij wil het de volgende dag, dinsdag, al ophalen) suggereert een naderende deadline voor een belastingaangifte of -controle.
Administratieve verklaring/notitie op een voorgedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14).
Dit document is een ambtelijke verklaring betreffende het marktwezen in Amsterdam. Het doel is formeel vast te leggen dat twee specifieke individuen, de heer Botter en mevrouw Jansen, gedurende een bepaalde periode geen vaste standplaats hebben bezet op respectievelijk de Lindengracht en de Ten Katestraat. De tekst links fungeert als een soort concept of samenvattende verklaring, terwijl de rechterzijde de informatie uitsplitst per persoon, voorzien van dossiernummers in rood krijt/potlood (20/17/2 en 20/17/3). De onderstrepingen van "vaste plaats" benadrukken de juridische status van hun aanwezigheid (of afwezigheid daarvan) op de markt.
Getypte officiële verklaring/brief.
Deze verklaring is een administratief bewijsstuk waarin wordt bevestigd dat de heer W.H. Botter gedurende een periode van bijna drie jaar (van maart 1938 tot maart 1941) geen vaste standplaats heeft gehad op de Lindengracht-markt in Amsterdam. De tekst is zakelijk en formeel. De handgeschreven aantekening "meegegeven op 12/3" wijst erop dat dit document (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie) op de dag van datering direct aan de betrokkene is overhandigd. Het referentienummer "D/HG" duidt mogelijk op de "Dienst der Handelsgebouwen", de instantie die in Amsterdam destijds verantwoordelijk was voor marktbeheer. ---
Getypte lijst op papier.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.
Document
Deze korte, zakelijke brief is een officiële oproep aan de heer W.H. Botter om zich te melden bij een hoofdkantoor in Amsterdam-West. Enkele opvallende kenmerken zijn: * **Administratieve efficiëntie:** De brief bevat diverse administratieve kenmerken zoals wijknummers (Wijk 9), dossiernummers (46A/437/1 M.) en een paraaf (HB.). De handgeschreven aantekening "verzonden 10/7." geeft aan dat de brief op de dag van datering direct is verstuurd. * **Vaagheid van de "dienst":** De brief noemt de specifieke naam van de instantie niet, maar spreekt enkel over "mijn dienst". Dit was niet ongebruikelijk voor gemeentelijke of door de bezetter gecontroleerde instanties die vanuit een bekend adres opereerden. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam huisvestte tijdens de bezetting diverse diensten, waaronder het Gewestelijk Arbeidsbureau. Oproepen voor dit adres hadden in deze periode vaak te maken met de *Arbeitseinsatz* (verplichte tewerkstelling). * **Toon:** De toon is dwingend ("verzoek ik U zich... te willen vervoegen") zonder een specifieke reden voor de oproep te geven. ---
Document
* **Handschrift**: Het document is geschreven in een vlot, geoefend currens (lopend schrift), kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Inhoud**: De notitie bevat een naam en adresgegevens: W.H. Botter, woonachtig aan de Lijnbaansgracht 33, twee hoog (II) in Amsterdam. De tweede regel bevat een instructie of herinnering: "opzoeke M. Sieburgh." (waarbij 'opzoeke' een informele of licht archaïsche schrijfwijze is voor 'opzoeken'). De toevoeging "een dezer dagen" duidt op een zekere urgentie of een voorgenomen actie in de nabije toekomst. * **Afkortingen**: "Lijnbaansgr." staat voor Lijnbaansgracht. Het Romeinse cijfer "II" verwijst naar de tweede verdieping van het pand. * **Archiefkenmerk**: Het rode nummer '46a/437/1' is een naderhand toegevoegde inventariscode, wat aangeeft dat dit fragment deel uitmaakt van een geordend archiefdossier.
Document
Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.
Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.
* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.
Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.
* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.
Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.
Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
In deze brief wordt de heer W.H. Botter, een visverhandelaar, op de hoogte gesteld van een disciplinaire maatregel. Hem wordt ten laste gelegd dat hij 80 pond snoek, die hij op de visafslag had verkregen, niet via de officiële weg (zijn eigen viswinkel) aan consumenten heeft verkocht. De directeur van de afslag beroept zich op het **Visscherijbesluit 1941**. Als directe sanctie wordt de heer Botter geschorst van de verdere verdeling van zoetwatervis. De zaak wordt bovendien geëscaleerd naar de burgemeester voor verdere maatregelen. Dit duidt op een ernstige overtreding van de distributieregels.
Ambtseedig rapport (proces-verbaal) van de Centrale Controle Dienst (C.C.D.).
Dit ambtseedig rapport beschrijft een overtreding van de visserijregels tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is de illegale doorverkoop van een officiële vis-toewijzing. 1. **De Overtreding:** Visverkoper Botter ontving een officiële toewijzing van 80 pond snoek op de Gemeentelijke Visafslag. In plaats van deze via de reguliere kanalen (waarschijnlijk distributie aan burgers) te verkopen, gaf hij de partij aan Wieland. Wieland leverde de vis vervolgens direct af bij het luxe Restaurant Kempinski. 2. **Prijs en Bewijs:** In het restaurant werd de koop bevestigd door de chef-kok en een controleur. Er werd 0,55 gulden per pond betaald, en er was zelfs een kwitantie aanwezig als bewijs. 3. **Verdediging:** Botter geeft toe dat hij Wieland opdracht had gegeven de vis te verkopen aan wie hij maar wilde. 4. **Sanctie:** De handgeschreven notitie rechtsboven ("Botter voorloopig geschorst") geeft aan dat er direct tuchtrechtelijke maatregelen werden genomen tegen de visleverancier.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst - Lindengracht
| 3 | 200 | W.H.Botter | 16-6-04 | Lijnbaansgracht 33 III | x | |
Een getypte administratieve lijst van uitgegeven vergunningen.
| **3** | 200 | W.H.Botter | 16-6-04 | Lijnbaansgracht 33 III | x | |
Administratieve lijst
| W.H. Botter | 40 | 20 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats 40
Waterlooplein — standplaats ~~J
Waterlooplein — standplaats Sal
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Beantwoording vragen in verband met onderhoud W. Botter.
Antw. op No.489 P.W. dd. 7 Juli 1939. Den Heer Wethouder P.W.
# TRANSCRIPTIE Ewald Bakke & B... Boter linkre (1 kan.) ^ v. Wemant
Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven]: Verzonden 27/6 [onleesbare paraaf] 46b/65/7M. 27 Juni 1944. vB/SV. toewijzing Mevrouw Den Heer Directeur van het M.E. Botter-Jansen. Bedrijfschap voor Visscherij- ...