Willem Groen

Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot marktstandplaatsen.

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek van de heer H. Hangjas, een marktkoopman op de Dappermarkt (standplaats nr. 1). Hij verzoekt om tijdelijke vervanging op de zaterdagen tot 14:00 uur vanwege de zwangerschap van zijn echtgenote. Hij wil zich laten vervangen door zijn schoonvader (in de tekst genoemd als J. Groen, maar onderaan lijkt een andere naam, P. de Boer, als officiële vervanger genoteerd). * **Besluit:** De adviserende ambtenaar (mogelijk Hi. Ring of de Meer) heeft geen bezwaar, mits beperkt tot een periode van drie maanden. Er wordt verwezen naar ondersteunende bewijslast: een rapport van de Chef Marktopzicht en een doktersverklaring. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk currens uit de jaren '30. Er zijn diverse doorhalingen en tussenvoegingen die duiden op een concept-advies dat later is geformaliseerd.

Getypte lijst/registerblad met visserijregistraties.

Het document is een administratief overzicht van geregistreerde vissersvaartuigen in diverse Nederlandse havens, gedateerd kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd per thuishaven. De gebruikte codes zijn de officiële visserijtekens: **UK** (Urk), **VD** (Volendam), **VE** (Veere), **VLI** (Vlissingen), **WR/WRW** (Wieringen), **IJM** (IJmuiden), **ZA** (Zaandam), **ZK** (Zoutkamp) en **ZW** (Zwartewaal). * **Inhoud:** Per vaartuignummer wordt de eigenaar vermeld met diens woonadres. Opvallend is dat eigenaren soms in een andere plaats woonden dan de thuishaven van het schip (bijv. eigenaren uit Hippolytushoef met schepen geregistreerd in IJmuiden of Wieringen). * **Details:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van "ditto-tekens" (") om herhaling van plaatsnamen of straatnamen te voorkomen. Bij Zoutkamp (ZK 21) wordt een "p/a" (per adres) bij een café vermeld, wat suggereert dat de eigenaar daar post ontving of dat het café als zakelijk trefpunt diende.

Getypte ledenlijst of adressenlijst.

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op woonplaats (IJmuiden t/m Zwolle). De lidnummers zijn niet opeenvolgend, wat suggereert dat dit een uittreksel of een specifieke pagina is uit een groter register. * **Sector:** De nadruk ligt sterk op de koelsector. We zien ijsfabrieken, koelhuizen, een koeltechnisch handelsbureau en de "Veiling Zaltbommel" (die afhankelijk is van koeling voor bewaring). * **Opvallende inschrijving:** De aanwezigheid van de M.E.K.O.G. (Maatschappij tot Exploitatie van Kooksovengassen) in IJmuiden is interessant. Hoewel primair een kunstmestfabrikant, produceerden zij gassen die relevant konden zijn voor industriële processen of koeling. * **Datering:** Op basis van de spelling (o.a. "Visschershaven", "Utrechtscheweg") en de genoemde bedrijven (zoals MEKOG, opgericht in 1928), kan het document gedateerd worden in de periode 1930-1950.

Document

De brief is geschreven door J. Groen, een fruithandelaar uit de Amsterdamse Pijp. Hij verzoekt om een officiële "erkenning voor fruit". Dit wijst op een formele registratie of vergunning die noodzakelijk was om als zelfstandig koopman te mogen opereren of om bepaalde voorraden in te mogen kopen. Groen onderbouwt zijn verzoek met zijn arbeidsverleden: hij staat al een jaar op de Albert Cuypmarkt en handelt in totaal al twee jaar in fruit. Ook noemt hij zijn vaste leverancier (de firma J. Posener in de Centrale Markthal) als referentie. Opvallend is de opmerking dat hij ook al naar "den Haag" (de landelijke overheid) heeft geschreven, wat duidt op een zekere urgentie of bureaucratische hindernissen.

Officieel rapport (getypt).

Het document is een ambtelijk verslag over de 40-jarige J. Groen, een handelaar woonachtig in de 1e Sweelinckstraat te Amsterdam. Uit het rapport komt een bureaucratisch conflict naar voren dat typerend is voor de gereguleerde markt van die tijd: * **Vergunningsbeperkingen:** Groen beschikt over een ventvergunning voor vis en zuurwaren, maar handelt feitelijk in groenten en fruit. * **Locatie:** Hij exploiteert een 'losse plaats' op de Albert Cuypstraat voor de verkoop van buitenlands fruit. * **Bureaucratische afwijzing:** De *Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale* heeft zijn aanvraag in 1938 afgewezen. In plaats van opnieuw bij deze centrale aan te kloppen, heeft Groen een verzoekschrift direct aan de Wethouder voor de Levensmiddelen gericht. * **Taalgebruik:** Het rapport hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals "bygaand", "visch", "buitenlandsch") en een zakelijke, observerende toon.

Getypte brief (vermoedelijk een afschrift of doorslag).

* **Inhoud:** De heer J. Groen heeft de wethouder aangeschreven met het verzoek om een erkenning (vergunning) te krijgen als kleinhandelaar in groenten en fruit. De betreffende directeur laat weten dat de gemeente Amsterdam deze erkenningen niet verleent. * **Procedure:** De aanvraag moet worden ingediend bij een landelijke instantie in Den Haag. Hoewel de gemeente om advies wordt gevraagd, ligt de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid niet bij hen. * **Kenmerken:** Het document vertoont de typische kenmerken van ambtelijke correspondentie uit het interbellum: formeel taalgebruik ("U dient Uw aanvraag te richten tot"), het gebruik van de letter 'y' in plaats van 'ij' (my, myn) en een strikte hiërarchische verwijzing naar de wethouder.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier uit een notitieblok.

* **Layout:** De lijst is systematisch opgesteld met kolommen voor vinkjes, namen, jaartallen en antwoorden. * **Namen:** Veel namen in de lijst zijn van Nederlands-Joodse origine (zoals Polak, Fransman, Drukker, Dessaur en Wekkendam). * **Chronologie:** De jaartallen lopen bijna volledig opeenvolgend van 1840 tot 1859. Gezien de datum 1939 betreft dit zeer waarschijnlijk geboortejaren van personen die op dat moment tussen de 80 en 99 jaar oud waren. * **Status:** De kolom aan de rechterzijde ("wel", "niet", "weet nog niet") wijst op een RSVP of beschikbaarheidscheck voor een evenement of huisbezoek. * **Opvallend detail:** Bij de naam "Dessaur" staat een getal van vier cijfers (4674) in plaats van een jaartal, met de kanttekening "fout" erachter. Dit duidt op een administratieve correctie.

Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).

Intern memo / ambtelijke notitie op een voorgedrukt formulier (Alg. Zaken Model No. 14).

De notitie gaat over J. Groen, een marktkoopman die voorheen een standplaats had op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. In de tekst wordt vastgesteld dat hij geen plek heeft gekregen op een van de speciaal ingerichte 'Joodsche markten'. De ambtenaar (mogelijk 'de Haan') adviseert dat Groen zich, na zijn gedwongen ontslag uit de reguliere marktvoorziening, kan laten inschrijven op een wachtlijst voor deze Joodse markten. De aantekening onderaan geeft aan dat deze procedure gestandaardiseerd was; een vergelijkbare brief is verzonden naar een zekere S. Vogel.

Zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie)

Het document is een officiële klachtbrief over de hygiënische omstandigheden in de vissector tijdens de Tweede Wereldoorlog. De briefschrijver rapporteert gebreken die zijn geconstateerd op een lokale vismarkt ("te dezer stede"). De klacht richt zich op twee punten: 1. **Ongehygiënische emballage:** De viskisten van drie specifieke grossiers (Gilde Jansen, Grossiersgilde en H. Ossendorp) waren zo smerig dat er gevaar voor bederf ontstond. 2. **Slechte koeling:** De vis van grossier J. Groen uit IJmuiden was onvoldoende met ijs gekoeld ("geijsd"). De toon is zakelijk en dwingend, waarbij de ontvanger wordt verzocht om in te grijpen bij deze handelaren die hun vis via de toewijzing in IJmuiden betrekken.

Ambtsbericht / Rapportage.

Het document is een officieel verslag van een markttoezichthouder (J. Lobbes) aan zijn inspecteur over de aanvoer en distributie van vis in oorlogstijd. De kern van het rapport betreft een zending vis die op zondag aankwam op het Centraal Station van Amsterdam. Belangrijke punten in de rapportage: 1. **Herkomst:** De vis is afkomstig uit IJmuiden (Fa. Wed. Groen), Santpoort (Jac. Koster) en Den Helder. 2. **Producten:** Het betreft diverse kwaliteiten schol (II, III, IV), gepelde garnalen en schar. 3. **Problematiek:** Een specifieke partij schar uit Den Helder (328 kg) werd geleverd zonder ijs. Vanwege het bederfelijke karakter was directe verkoop noodzakelijk. 4. **Procedure:** De vis werd door de ambtenaar gewogen in porties van 25 kg. De verdeling vond plaats via loting onder 17 geregistreerde kooplieden om eerlijkheid te waarborgen bij schaarste. 5. **Verkooplocatie:** De openbare verkoop vond plaats op de Lindengracht onder direct toezicht. Om 12:00 uur werden ventersverklaringen afgegeven zodat de restanten via straathandel ("uitventen") verkocht konden worden.

Document

* **Berekeningsmethode**: De restitutie bedraagt exact **2%** van het hoofdbedrag ("Bedrag waarover restitutie loopt"). Er wordt consequent afgerond naar de dichtstbijzijnde cent (bijv. 2% van 19,25 is 0,385, wat 0,39 wordt). * **Geografie**: De namen en locaties (IJmuiden, Amsterdam) wijzen sterk op een register gerelateerd aan de visserijsector of visafslag. Namen als *Korving*, *Prins*, *Groen* en *Zwaan* zijn typische IJmuidense vissersfamilies. * **Administratie**: De rechterkolom ("Totaal uit te betalen bedrag") vormt de som van de verschillende kwitanties per individu of firma. Onderaan de pagina zijn de kolommen correct getotaliseerd (4011,43 en 80,35).

Doorslag van een verzonden brief (correspondentie).

Deze korte, zakelijke brief dient als geleidebrief voor een dossier dat wordt overgedragen aan de Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC). De afzender stuurt afschriften van een brief van een burger genaamd J. Groen uit IJmuiden, samen met rapporten van een ondergeschikte ambtenaar, J. Stam. Stam heeft de functie van "halopzichter-afslager". Een halopzichter was verantwoordelijk voor het toezicht in de mijnzaal van de visafslag, terwijl de afslager de daadwerkelijke verkoop leidde. Dat de directeur de behandeling aan de NVC verzoekt, duidt erop dat de kwestie (mogelijk een geschil of een overtreding van visserijvoorschriften) buiten de directe bevoegdheid van het havenbedrijf viel of dat de NVC het hoogste beslisorgaan was in dergelijke zaken tijdens de bezetting.

Slotfragment van een handgeschreven brief.

* **Inhoud:** De briefschrijver verzoekt de geadresseerde om een bepaalde post ("dezen ander") in rekening te brengen. Dit wijst op een zakelijke of financiële context, zoals een factuur, een afrekening of een juridische kwestie. * **Stijl en Toon:** De toon is uiterst formeel en beleefd, wat blijkt uit de standaardformule "Gaarne zie ik uw gunstig antwoord van u tegemoet" en de afsluiting "Met hoogachting". * **Handschrift:** Een vlot, geoefend cursief schrift. De afsluiting "Met hoogachting" is zeer gestileerd geschreven, waarbij de 'M' en de rest van het woord bijna in één vloeiende beweging zijn gezet. * **Administratieve sporen:** De grote blauwe 'V' is een typisch archivistisch of administratief kenmerk, toegevoegd door een ontvanger of klerk om aan te geven dat de brief is behandeld of in een bepaald register is opgenomen.

Document

* **Statusindicator**: De letter 'J' aan de linkerzijde duidt aan dat de personen op de lijst als 'Jood' geregistreerd stonden bij de bezettende macht of de Joodse Raad. * **Locaties**: Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Oosterparkbuurt), wat destijds een wijk was met veel Joodse inwoners. * **Annotaties**: De vinkjes suggereren een administratief proces van verificatie of selectie. In de context van de Holocaust kan dit duiden op een controle voor transport of het resultaat van een razzia. * **Afkortingen**: * **hs**: Huis (begane grond). * **bov**: Bovenwoning. * **Romeinse cijfers (I t/m V)**: De verdieping. * **GW**: Mogelijk "Gezins-Woning" of een specifieke vrijstellingsstatus ('Gesperrt'-stempel), hoewel dit vaak per individu verschilde.

Getypte lijst met persoons- en bedrijfsnamen, adressen en handgeschreven annotaties.

* **Doel van het document:** Dit is een administratieve lijst, hoogstwaarschijnlijk opgesteld in opdracht van de Duitse bezetter (zoals door de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung* of de *Lippmann, Rosenthal & Co.* bank). De lijst lijkt te dienen voor de registratie van Joodse inwoners en bedrijven in Amsterdam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid) of onteigening. * **Annotaties:** De termen "afgekeurd" en "ongeschikt" (ongesch.) wijzen op medische of administratieve keuringen. De aanduiding "arische vrouw" bij L. Furth duidt op een gemengd huwelijk, wat vaak leidde tot (voorlopige) vrijstelling van deportatie. * **Namen en Locaties:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam-Zuid (de Rivierenbuurt en de omgeving van het Olympiaplein), wijken waar in 1942 veel Joodse Amsterdammers en vluchtelingen uit Duitsland woonden. * **Handgeschreven toevoeging onderaan:** "Opger. voor keuring per 24/6 '42" is cruciaal. Dit was slechts enkele weken voordat de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork begonnen (juli 1942).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht / Rapport van de Dienst Marktwezen Amsterdam. * **Datum:** 25 juli 1940. * **Betrekkende persoon:** J. Groen (41 jaar), wonende aan de 1e Sweelinckstraat 26, Amsterdam. * **Onderwerp:** Aanvraag voor erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. * **Kenmerk:** № 213/72/1 M.1940 25/7.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie / Bijblad betreffende restitutie marktgeld. * **Datering:** 29 november 1940 (doorzending) tot 2 december 1940 (stempel). * **Betrokkene:** G. Groen (geboren 31-05-1869, overleden 28-10-1940). * **Locatie:** Marktplaats Ten Katestraat (Amsterdam). * **Kenmerken:** Formulier "Alg. Zaken Model No. 14", voorzien van diverse ambte...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel rapport / ambtelijk schrijven. * **Datum:** 14 oktober 1939 (met latere aantekeningen tot 19 oktober 1939). * **Locatie:** Amsterdam. * **Betrekkingshebbende:** J. Groen (geboren ca. 1899), wonende Sweelinckstraat 26-I, Amsterdam. * **Onderwerp:** Aanvraag erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. * **Kenmerk:** № 2/13/149/1 / M....

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met handtekening en ambtelijke aantekeningen. * **Datum:** 26 oktober 1940. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** A. Groen (wonende aan de v. Musschenbroekstraat 2, Amsterdam). * **Ontvanger:** WelEd. Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerk:** № 27/84/3 M. 1940 (met ambtelijk stempel gedateerd 28/10).

# TRANSCRIPTIE R A P P O R T . In verband met bygaand schryven van d~~exxedex~~ J.Groen,oud 40 jaar,wonende 1e Sweelinckstraat 26 I verwys ik, ondergeteekende naar myn rapport d.d. 5 September 1938. Hieruit blykt dat Groen eerst in Juni 1938 met groenten en fruit is gaan handelen, nadat hy vroeger jaren, toen de handel nog vry was, ook dezen handel heeft uitgeoefend. Sedert September 1938 is er ...