Manuel Speijer

Ambtelijk advies / Interne memo.

Dit document bevat een negatief ambtelijk advies betreffende een verzoek van marktkoopman M. Speijer. De inspectie stelt dat de man een "onregelmatige plaatsbezetter" is die zich niet aan het reglement houdt. Sinds 13 juli 1940 (ongeveer tien dagen voor de datum van dit schrijven) heeft hij zijn standplaats niet meer gebruikt. De ambtenaar legt een direct verband tussen de afwezigheid van de koopman en financiële problemen; hij vermoedt dat de "stagnatie" in de uitbetaling van steun of handgeld de reden is voor het wegblijven. De toon van het advies is streng: men is van mening dat de markt (de "AE markt", waarschijnlijk de Albert Cuypmarkt) beter af is zonder dergelijke onbetrouwbare plaatshouders. Het advies luidt dan ook om het verzoek niet in te willigen.

Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefkaart-formaat.

* **Handschrift:** Het betreft een vlot, enigszins staand cursief handschrift. Het is goed leesbaar, hoewel de letters aan het einde van woorden vaak in een horizontale lijn uitlopen. * **Inhoud:** De schrijver, M. Speijer, verzoekt om een uitstel van twee maanden voor het innemen van een toegewezen standplaats op de Albert Cuypmarkt. De reden die wordt opgegeven is vaag ("omstandigheden"), wat vaak duidde op persoonlijke of financiële problemen. * **Administratieve sporen:** Het nummer "52/135/2 M." bovenin wijst op een archief- of dossierkenmerk van de gemeentelijke marktadministratie. De afkorting "Dir: d. Markt" staat voor "Directeur der Markt". * **Adres:** De "J.v.Gale-str." verwijst naar de Jan van Galenstraat in Amsterdam, waar het kantoor van de Marktwezen/Centrale Markthallen was gevestigd.

Registratiekaart/Indexkaart (mogelijk van de Marktwezen-administratie of arbeidsbemiddeling).

* **Persoonsgegevens:** De kaart betreft M. Speijer, geboren op 21 juni 1905. Het adres is Jan Steenstraat 103 hoog (II), een zijstraat van de Albert Cuypstraat in de Amsterdamse Pijp. * **Context van de kaart:** De vermelding "MARKT ALB. CUYPSTRAAT" bovenaan suggereert dat dit een administratieve kaart is van de gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen). Het kan gaan over een marktvergunning of een oproep in het kader van werkverschaffing of mobilisatie aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. * **Data:** De kaart heeft een referentienummer uit 1940, maar de ingangsdatum voor "Artikel 11" is 30 juli 1939. De 'b' in 'b/c' is doorgestreept, wat duidt op een specifieke juridische of administratieve categorie (mogelijk artikel 11c van een marktreglement). * **Status:** De meeste velden (opgeroepen op, gesproken met, aanteekeningen) zijn leeg gelaten. Dit kan betekenen dat de kaart enkel diende als registratie van een status per juli 1939, of dat een geplande oproep in 1940 niet is doorgegaan.

Officieel ambtelijk bijblad/notitie (Algemene Zaken Model No. 14).

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende een verzoek van een marktkoopman, de heer M. Speijer. Hij vraagt toestemming om zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam gedurende twee maanden onbezet te laten. De behandelend ambtenaar adviseert positief op dit verzoek met de formulering "bestaan m.i. [mijns inziens] geen bezwaren". De handgeschreven aantekening in de rechterbovenhoek ("heeft meer dan 6 mnd") duidt waarschijnlijk op een controle van de anciënniteit of de duur dat de koopman de plek al bezet, wat een voorwaarde kan zijn geweest voor het verlenen van een dergelijk verlof.

Handgeschreven brief (slotfragment).

De tekst vormt de afsluiting van een brief of rekest waarin de schrijver, M. Speijer, een dringend verzoek doet aan een onbekende instantie of persoon. De kern van het verzoek is de wens om weer in staat gesteld te worden zelfstandig een inkomen ("mijn boterham") te verdienen voor zijn gezin door middel van "handel". De schrijfstijl is formeel en beleefd, wat blijkt uit de gehanteerde slotformule en de nederige toon ("tegemoet wilt komen"). Het handschrift is duidelijk en verzorgd, wat wijst op een geletterde afzender.

Briefkaart (adreszijde).

* **Administratieve verwerking:** Het paarse stempel bovenaan ("M. 1941 29/1") is een registratiestempel van de ontvangende instantie, de Directie van Maatschappelijk Wezen. De datum 29/1 geeft aan dat de kaart één dag na verzending is binnengekomen en verwerkt. * **Postale kenmerken:** De kaart bevat een instructiestempel dat destijds veelvuldig werd gebruikt om burgers te wijzen op de benodigde ruimte voor de stempelmachine. De frankering van 4 cent was het standaardtarief voor een briefkaart binnen Nederland in die periode. * **Topografie:** De afzender noteerde de straatnaam als "Rijn Heerst.", wat een verschrijving of eigenzinnige afkorting is voor de Rijnstraat. De toevoeging "(Z.)" staat voor Amsterdam-Zuid.

Handgeschreven brief/verzoekschrift.

In dit schrijven verzoekt M. Speijer om uitstel van betaling voor zijn of haar standplaats op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De schrijver geeft aan dat het verschuldigde bedrag voor de maand februari niet voldaan kan worden vanwege "gebrek van handel" (te weinig inkomsten uit verkoop). Er wordt specifiek gevraagd om een uitstel van drie maanden. Het taalgebruik is beleefd en formeel ("Weled: Heer", "versoek ik u beleefd", "Hoogachtend"), wat gebruikelijk was voor correspondentie met officiële instanties in die tijd. Het handschrift is duidelijk, hoewel de inkt op sommige plekken wat vervaagd is.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer (of mevrouw) M. Speijer om een marktplaats in de Gaaspstraat gedurende twee tot drie weken onbezet te laten. De reden hiervoor is dat de schrijver tijdelijk ander werk heeft gevonden. Om de rechten op de standplaats niet te verliezen, biedt de schrijver expliciet aan om het verschuldigde marktgeld gedurende deze afwezigheid wekelijks door te blijven betalen aan de marktambtenaar. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel ("beroep op uw welwillendheid").

Handgeschreven brief.

* **Inhoud:** De schrijver, M. Speijer, bedankt de geadresseerde voor een eerder verleend uitstel van betaling (waarschijnlijk een marktgelden-heffing of een lening) van 25 gulden tot afgelopen november. Hij legt uit dat hij in de problemen zit omdat hij handelt in "bijouterieën" (sieraden/galanterieën), welke hij momenteel niet kan verkopen. Ook heeft hij geen kapitaal om andere goederen in te kopen. * **Verzoek:** Speijer vraagt of hij toestemming kan krijgen om zijn artikelen weer te mogen "uitpakken" (te koop aanbieden op de markt) of dat hij nogmaals uitstel van betaling kan krijgen. * **Toon:** De brief is geschreven in een beleefde, enigszins deemoedige maar dringende toon, typerend voor rekesten aan officiële instanties in die tijd. * **Taalgebruik:** Het document bevat verouderde spelling en formuleringen zoals "bijouterieën", "dezen artikelen" en de afsluiting "teeken ik".

Postzegelzijde van een briefkaart.

* **Identificatie:** De kaart is gericht aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. Het adres, Jan van Galenstraat 14, is de locatie van de Centrale Markthallen (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). * **Afzender:** De afzender is M. Speijer, die blijkbaar in dezelfde straat woonde (Jan van Galenstraat 103 II). De toevoeging "(Z)" kan verwijzen naar een wijk- of postdistrict-aanduiding. * **Tijdsindicator:** Het stempel van de "Winterhulp Nederland" (WHN) is een expliciet bewijs van de Duitse bezetting. De WHN was de Nederlandse versie van de nationaalsocialistische *Winterhilfswerk* en was bedoeld om sociale zorg te monopoliseren voor ideologische doeleinden.

Administratief dossierblad (Algemene Zaken Model No. 14), waarschijnlijk afkomstig van de Amsterdamse marktdienst of een gemeentelijke afdeling belast met standplaatsen.

Het document betreft de administratieve afhandeling van het beëindigen van een standplaats (plaats 191) in de Gaaspstraat te Amsterdam door een zekere **M. Speijer**. De chronologie van de aantekeningen is als volgt: 1. **31 december 1941:** Het document wordt geregistreerd of doorgezonden. 2. **5 januari 1942:** Er vindt een "oproep" plaats door een ambtenaar (mogelijk getekend als 'deltær'). 3. **7 januari 1942:** Er wordt genoteerd dat de standplaats per 11 januari 1942 is "opgegeven". De marktambtenaar/controleur neemt dit voor kennisneming aan. 4. **11 januari 1942:** De officiële datum van beëindiging ("afgevoerd"). 5. **17 januari 1942:** De definitieve administratieve verwerking/overzending van het dossierblad. De aard van de handgeschreven krabbels en de formele stempels wijzen op een strikt bureaucratisch proces rondom markt- of straathandel.

Handgeschreven brief.

In deze zakelijke brief verzoekt M. Speijer de Inspecteur van het Marktwezen om teruggave van een marktstandplaats. De kernpunten zijn: * **Afwezigheid:** De schrijver heeft sinds 12 januari 1942 zijn standplaats (nummer 191) in de Gaaspstraat niet kunnen bezetten. * **Reden:** De oorzaak hiervan was ziekte. * **Bewijs en plicht:** Speijer geeft aan dat er reeds een doktersverklaring is overlegd aan de marktmeester en dat alle openstaande schulden (waarschijnlijk marktgeld/staangeld) zijn voldaan. * **Verzoek:** De schrijver vraagt beleefd om de oude plek terug te krijgen, of anders in aanmerking te komen voor een "voorkeurskaart", wat hem prioriteit zou geven bij het toewijzen van een nieuwe plek. * **Toon:** De brief is geschreven in een formele, respectvolle toon die gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd.

Brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief is een zeer korte en formele afwijzing. De directeur van de instantie (hoogstwaarschijnlijk de Joodsche Raad) reageert op een brief van de heer Speijer van 16 oktober 1942. Het verzoek van Speijer wordt zonder opgaaf van redenen afgewezen. * **Vorm:** De brief is opgesteld in een droge, bureaucratische stijl. De onderstreping van het woord "niet" in de laatste zin benadrukt de onherroepelijkheid van het besluit. De vermelding "Wijk 17" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam door de bezetter/Joodsche Raad. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 27/10" is een controlemerk van de verzendadministratie. De afkorting "HG." bovenin staat mogelijk voor "Huis- en Gebouwenbeheer" of een andere specifieke afdeling binnen de organisatie.

# TRANSCRIPTIE Advies op No. 25/1124/1. U. 40. Den Heer Inspecteur i/h Marktwezen alhier. Naar aanleiding van bijgaand verzoek van M. Speijer pl. v. 121 AE, diene het volgende: De heer Speijer is een zeer onregelmatige plaats- bezetter, die als regel langer wegbleef dan marktreglement is. Thans heeft hij sinds 13 Juli l.l. zijn plaats niet bezet en zal de oorzaak wel zijn, dat er op heden stagna...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Registratiekaart/Indexkaart (mogelijk van de Marktwezen-administratie of arbeidsbemiddeling). * **Persoon:** M. Speijer. * **Locatie:** Amsterdam (Albert Cuypstraat / Jan Steenstraat). * **Datering:** 1939 - 1940. * **Kenmerk:** No. 25/22/1 '40.

20 II — 5 * Speijer S. — 6/3 '72 — Hemonystraat 38 b — 1 * Speijer T. — 24/6 '81 — Gillisstraat 3 h — 1 * Speijer J. — 14/2 '12 — Commelinstraat 20 b — 3 **35** * Springer J. — 19/5 '12 — Lange Houtstraat 41 III — 4 * Springer R. — 20/6 '69 — Waterlooplein 47 III — 4 * Springer S. — 2/5 '01 — Lange Houtstraat 41 III — 3 * Stodel S. — 20/1 '84 — Rapenburgerstraat 79 hs — 4 * Stokvisch E. — 24/1 '0...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefkaart-formaat. * **Afzender:** M. Speijer. * **Geadresseerde:** De Weledelgeboren Heer Directeur der Markt, Jan van Galenstraat, Amsterdam. * **Datering:** Onbekend (gezien de referentie naar de Jan van Galenstraat en de Albert Cuypmarkt vermoedelijk midden 20e eeuw, na 1934). * **Taal:** Nederlands. * **...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (slotfragment). * **Auteur:** M. Speijer. * **Datum:** 13 augustus 1940. * **Locatie:** Amsterdam, Nederland. * **Adres afzender:** 1e Jan Steenstraat 103 II. * **Taal:** Nederlands.