R.K. Vereeniging

Getypte brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De katholieke vereniging "Herwonnen Levenskracht" verzoekt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor de verkoop van loten op het marktplein. De loterij is georganiseerd om de hoge kosten van de tbc-bestrijding te dekken. Er is haast bij, aangezien de trekking al een maand later (1 september) plaatsvindt. * **Taal en Spelling:** De brief is opgesteld in de formele stijl van de vroege 20e eeuw. Opvallend is het consequente gebruik van de ‘y’ in plaats van de ‘ij’ in woorden als *lotery*, *bestryding*, *wy*, *mogelyk* en *vriendelyk*. Dit wijst op het gebruik van een vereenvoudigde spelling die in die periode (vóór de officiële spellinghervorming van 1947) door sommigen werd gehanteerd. * **Administratieve sporen:** Rechtsboven staat een handgeschreven notitie, vermoedelijk van een ambtenaar ("m. Hr [onleesbaar]"). Links in de marge is met potlood een groot vraagteken gezet, wat mogelijk duidt op twijfel bij de beoordeling van het verzoek. * **Adres:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de toenmalige Centrale Markthallen in Amsterdam.

Zakelijke brief (doorslag van een verzonden brief).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, zakelijk Nederlands. Opvallend is de spelling met een 'y' in plaats van 'ij' in woorden als "Bestryding" en "myn", wat destijds nog voorkwam in ambtelijke correspondentie. * **Inhoud:** De brief is een resolute afwijzing van een verzoek. De katholieke vereniging "Herwonnen Levenskracht" wilde blijkbaar loten verkopen op het terrein van de Centrale Markt om fondsen te werven, maar dit werd principieel geweigerd ("nimmer wordt toegestaan"). * **Layout:** Het betreft een typisch doorslag-exemplaar op dun papier. De adresgegevens bevatten de aanduiding "belét.", wat staat voor 'bel-étage' (de woonlaag boven het souterrain). "Wyk 7" verwijst naar de oude wijkindeling van Amsterdam. * **Ondertekening:** De brief is niet persoonlijk ondertekend door de directeur, maar "b.a." (bij afwezigheid) door de secretaris.

Doorslag van een officiële brief (vergunning).

* **Inhoud:** De brief is een formele toestemming voor een collectie op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De vergunning wordt verleend aan een katholieke vereniging die zich inzet voor de bestrijding van tuberculose (TBC). * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor het archiveren van verzonden correspondentie. De handgeschreven aantekening "verzonden 1/8" bevestigt de administratieve afhandeling op de dag van datering. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige officiële spelling (bijv. "bestryding", "hierby", "collecteeren"). De toon is zakelijk en ambtelijk. * **Locatie:** Het genoemde adres van de vereniging is de Van Speykstraat 87 hs in Amsterdam-West. De collecte vindt plaats op de terreinen van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat).

Getypte doorslag van een officiële brief.

De kern van dit document is het verlenen van officiële toestemming voor een liefdadigheidsactie. De directeur van (naar alle waarschijnlijkheid) de Amsterdamse Centrale Markt geeft de katholieke vereniging "Herwonnen Levenskracht" toestemming om op hun terrein te collecteren. De taal is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw, met gebruik van afkortingen als "d.d." (de dato - op datum van), "jl." (jongstleden) en "a.s." (aanstaande). De spelling volgt de vooroorlogse conventies (bijv. "bestryding", "hierby", "collecteeren"). De handgeschreven notitie "Entra" is waarschijnlijk een administratieve markering voor registratie of archivering.

Getypte brief (verzoekschrift voor een collecte).

De brief is een formeel verzoek van een katholieke vereniging aan de gemeente Amsterdam. De opzet is typerend voor de zakelijke correspondentie uit het interbellum: * **Taalgebruik:** Het gebruik van titels ("Weled. Zeer Gel. Heer", "Hooggeachte Dokter") en de beleefde formuleringen getuigen van de strikte sociale etiquette van die tijd. * **Typfout:** In de tekst staat "Cantrale Markt" in plaats van "Centrale Markt", een tikfout van de secretaresse. * **Doel:** De vereniging verzoekt om toestemming voor een collecte op het terrein van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam). Het woord "wederom" duidt erop dat dit een jaarlijks of regelmatig terugkerend verzoek was. * **Handtekening:** De brief is ondertekend door de "Presidente". De namen lijken te wijzen op mw. B. Elsenburg-Frankenmolen.

Brief (doorslag/kopie)

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële toestemming voor het houden van een collecte. * **Toelichting:** De Rooms-Katholieke vereniging "Hulp in de Huishouding" krijgt toestemming om op zaterdag 16 maart 1940 geld in te zamelen op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De toestemming wordt verleend door de directeur, naar aanleiding van een verzoekschrift van 1 maart van datzelfde jaar. * **Handgeschreven annotaties:** De notitie "Verzonden 5/3" geeft aan dat de brief de dag na dagtekening daadwerkelijk is verstuurd. De naam "M. Broek" rechtsboven is waarschijnlijk een paraaf of naam van een behandelend ambtenaar of secretaris.

Brief (doorslag/kopie van een officieel schrijven).

Het document is een zakelijke correspondentie waarin formele toestemming wordt verleend voor een liefdadigheidsactie. De directeur (waarschijnlijk van de Centrale Markt in Amsterdam) reageert op een verzoek van 1 maart ("1 dezer") van de Rooms-Katholieke Vereniging "Hulp in de Huishouding". De vereniging krijgt toestemming om op zaterdag 16 maart 1940 geld in te zamelen (collecteren) op het terrein van de markt. De toon is kort en ambtelijk, typerend voor de bureaucracie van die tijd.

Zakelijke brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de V.A.M.I. (Vereenigde Amsterdamsche Melkinrichtingen) om een verhoging van de dagelijkse toewijzing van mosselen voor hun restaurant aan de Kalverstraat 171. De kernpunten uit de brief zijn: * **Huidige situatie:** De V.A.M.I. ontvangt momenteel 15 kg mosselen per dag via de firma Busman op de Nieuwmarkt. * **Probleemstelling:** Er is meer vraag van klanten dan aanbod. De huidige leverancier kan de leveringen niet verhogen. * **Verzoek:** Een officiële toewijzing van 50 kg mosselen per dag, gericht aan de Gemeentelijke Vischafslag. De brief is formeel en zakelijk van toon, kenmerkend voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. De aanwezigheid van diverse referentienummers en stempels duidt op een strakke bureaucratische afhandeling binnen de gemeentelijke diensten.

Brief op voorbedrukt briefpapier.

De brief is een zakelijke getuigenis of referentie. De secretaris van de katholieke winkeliersvereniging "Sint Jan" bevestigt hiermee de werkervaring van een zekere J. Nienhuis. Er wordt gesteld dat de jongere Nienhuis direct na zijn schooltijd werkzaam is geweest bij zijn vader (eveneens J. Nienhuis genoemd), die lid is van de vereniging. Deze verklaring dient als bewijs voor de "Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale". De Hendrik Jacobszstraat, waar de betrokkene woonde, bevindt zich in Amsterdam-Zuid, nabij het secretariaat van de vereniging.

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

Officieel mededelingenblad (Rapport no. 10)

Dit document is een administratief verslag uit de Tweede Wereldoorlog. Het geeft inzicht in de strakke organisatie van het bedrijfsleven onder het regime van de Duitse bezetter. * **Organisatiestructuur:** Het document toont de indeling van de "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" in drie secties: openbare slachthuizen, veilingskoelhuizen en overige loonkoelhuizen. De genoemde personen zijn allen directeuren van grote faciliteiten door het hele land, wat de landelijke dekking van deze organisatie illustreert. * **Regulering:** Er wordt verwezen naar het "Bedrijfschap voor Visscherijproducten". Tijdens de bezetting werden dergelijke productschappen en bedrijfschappen opgericht of hervormd om de productie en distributie volledig te kunnen controleren (de zgn. *Gleichschaltung*). * **Schaarste en Controle:** Het verbod op de levering van droge batterijen is een direct gevolg van de oorlogseconomie. Grondstoffen waren schaars en dergelijke producten waren essentieel voor militair gebruik of moesten strikt gerantsoeneerd worden voor burgers (bijv. voor zaklantaarns tijdens de verduistering). * **Bureaucratie:** De strikte regels omtrent het melden van bedrijfsverplaatsingen of opheffingen (binnen één dag) tonen de behoefte van de bezetter aan een actuele en controleerbare administratie van alle economische activiteiten. ---

Mededelingenblad (gestencild of getypt rondschrijven).

Dit document is een officieel verslag van de **Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen** uit november 1942. Het geeft een inkijk in de organisatie van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten van het document zijn: 1. **Verslaglegging van de 1e algemene ledenvergadering:** Er wordt gerapporteerd over de financiën en de politieke/bestuurlijke verhoudingen. Opvallend is de herverkiezing van het bestuur (Jerne, Tusenius, Van Kalken), wat duidt op continuïteit binnen de sector. 2. **Samenwerking met de bezettingsorganen:** Er wordt expliciet melding gemaakt van overleg met het **R.B.V.V.O.** (Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) en **Ir. S.L. Louwes**. Louwes was een sleutelfiguur die probeerde de Nederlandse voedselvoorziening draaiende te houden onder toezicht van de Duitsers. 3. **Regulering en Schaarschte:** De opname van de "Verordening 1942, Opslag Bewaarappelen" illustreert de strenge controle op voedselvoorraden. Het verbod op het opslaan van appels (behalve voor kleine telers/eigen gebruik) was bedoeld om hamsteren te voorkomen en de distributie centraal te kunnen beheersen.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE Mijnheer R.

Werkman bij de Commissie

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...