Brief/memorandum (vervolgpagina, aangeduid met "3"). 24 januari 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Marktdienst of een verwante gemeentelijke afdeling). 3 24 Januari 1940
8A/25/1 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen,

op niet-electrisch verlichte markten komen mijns inziens voor
verhooging in aanmerking. Tot staving van deze opvatting
deelde ik U mede, dat uit een desbetreffend onderzoek is
gebleken, dat de meerderheid der vaste-plaatshouders op de
markten hier ter stede slechts op één enkele markt een plaats
bezetten. De van de zijde der marktkooplieden-organisaties
bij herhaling geuite bewering, dat het marktgeld hier ter
stede in werkelijkheid voor de kooplieden belangrijk hooger
is, omdat zij genoodzaakt zijn op meer dan één markt een
plaats te bezetten, wordt door het vorenbedoelde onderzoek
niet bevestigd. Bijgaande staat no.IV geeft hiervan een beeld.
Weliswaar mag hieruit niet zonder meer de conclusie worden
getrokken, dat de meerderheid der Amsterdamsche kooplieden op
één enkele markt hun bestaan kunnen vinden – neveninkomsten
en bezoek van markten buiten Amsterdam spelen hier ook een
rol – desniettemin wijst bijgaande staat wel in evenbedoelde
richting. Nadere gegevens worden hieromtrent nog verzameld.

                                    De Directeur, Dit document betreft een intern ambtelijk schrijven over de herziening van de marktgelden in Amsterdam. De kernpunten zijn:

1. Tariefverhoging: De directeur adviseert een verhoging van de staangelden voor markten die niet over elektrische verlichting beschikken.
2. Weerlegging argumenten kooplieden: De organisaties van marktkooplieden voerden aan dat hun lasten hoog waren omdat zij op meerdere markten tegelijk een plek moesten huren om rond te komen. De directeur stelt op basis van onderzoek dat dit onjuist is; de meeste kooplieden staan slechts op één markt in de stad.
3. Voorbehoud: De directeur nuanceert zijn conclusie door te erkennen dat een standplaats op één markt niet automatisch een volledig inkomen garandeert. Hij wijst op mogelijke neveninkomsten of activiteiten op markten buiten de gemeentegrenzen.
4. Bewijsvoering: Er wordt verwezen naar een bijlage ("staat no. IV") die de verzamelde statistische gegevens bevat. Het document dateert van januari 1940, een periode van verhoogde spanning in Nederland, enkele maanden voor de Duitse inval. De economische situatie was precair en de gemeente Amsterdam zocht naar manieren om de begroting sluitend te krijgen, onder meer door het herzien van leges en marktgelden.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode een cruciale functie, belast met de distributie en betaalbaarheid van voedsel en de regulering van de handel. De discussie over "niet-electrisch verlichte markten" illustreert de toenmalige staat van de stedelijke infrastructuur, waarbij modernisering (elektriciteit) een factor was in de prijsbepaling van de openbare ruimte. De spanning tussen het stadsbestuur en de beroepsverenigingen van marktkooplieden over de hoogte van de belastingen is een terugkerend thema in de Amsterdamse sociaal-economische geschiedenis. Gemeente Amsterdam